Nghi án OCI cung cấp dịch vụ viễn thông trái phép: Quá tầm của sở

Nghi án OCI cung cấp dịch vụ viễn thông trái phép: Quá tầm của sở
Kết luận của Thanh tra sở Thông tin và truyền thông TP.HCM, OCI Việt Nam phải nộp phạt 20 triệu đồng, tịch thu tang vật có liên quan. Quyết định trên có hiệu lực từ hôm nay, 27.3.
Tuy nhiên, để có thêm cơ sở chứng tỏ OCI Việt Nam cung cấp dịch vụ viễn thông trái phép, câu chuyện đang vượt tầm tay của cơ quan địa phương chịu trách nhiệm quản lý ngành.
Một mặt, phía OCI Việt Nam tuân thủ các biện pháp xử lý theo kết luận thanh tra ngày 16.3 của sở, nhưng họ “kêu oan” vì bất đồng về cách giải thích luật xoay quanh cách hiểu về dịch vụ “phone to phone” chiều từ nước ngoài về Việt Nam.
Ngưng dịch vụ, nhưng vẫn kêu oan
Công nghệ truyền giọng nói qua giao thức Internet (VoIP) mở ra các dịch vụ cho phép gọi điện thoại từ máy tính tới máy tính hay điện thoại và mở rộng ra là điện thoại tới điện thoại. Nhưng luật pháp Việt Nam chỉ cho phép cung cấp dịch vụ theo công nghệ này ở ba dạng: từ máy tính tới máy tính, từ máy tính tới điện thoại ở nước ngoài và từ điện thoại tới điện thoại ở nước ngoài. Riêng dạng thứ ba, ứng dụng chiều gọi từ nước ngoài về Việt Nam không được cho phép. Trên thực tế, một số doanh nghiệp nước ngoài vẫn cung ứng được dịch vụ này, riêng doanh nghiệp trong nước lại chưa được phép.
Cuối tháng 12.008, công ty cổ phần internet Một Kết Nối Việt Nam (OCI Việt Nam) giới thiệu tính năng gọi điện thoại từ nước ngoài về điện thoại ở Việt Nam, như một dịch vụ cộng thêm cho hai loại thẻ là VietVoice và RingVoiz. Theo dó, khách hàng sử dụng hai loại thẻ trên, có thể thực hiện cuộc gọi bằng điện thoại từ Mỹ, Canada và Úc về Việt Nam với thiết bị đầu cuối là chiếc điện thoại. Bà Lê Thị Thu Thu, giám đốc chiến lược của OCI Việt Nam cho biết, để thực hiện được tính năng trên, OCI Việt Nam ký hợp đồng làm dịch vụ “đối soát” cuộc gọi (kiểm tra thông tin của cuộc gọi từ nước ngoài về Việt Nam - PV) trước khi cuộc gọi đó đấu nối vào hệ thống PSTN (mạng điện thoại cố định) của Việt Nam.
Sau ba ngày thanh tra, bắt đầu từ ngày 14.3, sở Thông tin Truyền thông TP.HCM công bố kết luận OCI Việt Nam kinh doanh gọi từ điện thoại tới điện thoại chiều về VIệt Nam khi chưa được phép của bộ Thông tin và Truyền thông. Vì vậy, sở yêu cầu OCI Việt Nam ngưng ngay việc cung cấp dịch vụ phone to phone chiều về Việt Nam; tháo gỡ những thông tin liên quan đến hoạt động cung cấp dịch vụ trên tại các website và thu hồi hai loại thẻ có tích hợp chức năng phone to phone chiều về Việt Nam.
Lập luận chưa đủ thuyết phục
Tuy thực hiện kết luận thanh tra, phía OCI Việt Nam cho rằng, họ chỉ thực hiện “hỗ trợ về mặt thương mại” cho dịch vụ của đối tác OCI Singapore, chứ không hỗ trợ kỹ thuật. Riêng về thiết bị phục vụ việc đối soát cước cũng như định tuyến, theo luật sư Lê Công Định, không đủ cơ sở để chứng minh OCI Việt Nam là nhà cung cấp dịch vụ này. Nhằm hạ giá thành, doanh nghiệp có thể ký hợp đồng thuê ngoài để sử dụng các dịch vụ tương tự.
Bà Thu (OCI Việt Nam) xác nhận với SGTT rằng: là doanh nghiệp OSP nên hệ thống điện thoại internet của OCI không thực hiện kết nối trực tiếp vào mạng điện thoại cố định của Việt Nam mà thực hiện kết nối gián tiếp qua công ty One-Connection Internet Pte Ltd của Singapore, chủ thể pháp lý độc lập đối với OCI Việt Nam. Theo tìm hiểu của SGTT và đã được bà Thu xác nhận, OCI Việt ZNam có mua lưu lượng từ phía đối tác cùng tên ở Singapore. Bà Thu giải thích rằng: “Hợp đồng mua bán lưu lượng cũng không chứng minh là OCI có kinh doanh cho người dùng đầu cuối, bởi vì các công ty viễn thông hoàn toàn có thể mua bán lưu lương qua lại. Đây là hình thức rất thông thường trong viễn thông bởi vì đặc thù của viễn thông là “không có giới hạn địa lý”.
Để chứng minh OCI Việt Nam cung cấp dịch vụ trên, quan trọng nhất là xác minh việc đấu nối từ nước ngoài qua cổng (gateway) để vào hệ thống điện thoại cố định của Việt Nam có hợp pháp hay không. Tuy nhiên, sở Thông tin và truyền thông khó có thể yêu cầu OCI Việt Nam thực hiện điều này. Luật sư Lê Công Định cho biết, phía OCI Việt Nam hoàn toàn có thể cung cấp hợp đồng ký với đối tác Singapore. “Với điều kiện cơ quan chức năng của Việt Nam phải cam kết bảo mật thông tin, theo điều khoản đã ký trong hợp đồng” – ông Định nói. Trên thực tế, đại diện của sở khó có thể đáp ứng điều này. Hoặc nếu đáp ứng, thì cam kết cũng không có hiệu lực, bởi luật đền bù thiệt hại nhà nước vẫn trong giai đoạn soạn thảo. Do vậy, nếu có hậu quả xấu vì bị tiết lộ thông tin, thì cơ quan nhà nước cũng không thể lấy tiền ngân sách mà đền bù.
Một chuyên gia viễn thông nhận xét: “Nếu OCI Việt Nam chứng minh được họ chỉ làm dịch vụ và các đối tác của họ có đầy đủ bằng chứng hợp pháp thì họ… không sai”. Nhưng để chứng tỏ điều này xem ra rất khó khi đối tác ở nước ngoài và chịu sự chi phối của luật định nước sở tại. Chẳng hạn việc yêu cầu OCI Singapore phải công bố thông tin trên, lại vượt quá tầm tay của một cơ quan cấp sở. Theo thông lệ của viễn thông quốc tế là cuộc gọi phát sinh từ lãnh thổ nào thì chịu sự chi phối của luật của quốc gia sở tại. Chính vì vậy, các cuộc gọi từ điện thoại qua giao thức VoIP chiều từ nước ngoài về nằm ngoài luật định của Việt Nam.
Xuất hiện ở Việt Nam cuối năm 1997, quản lý hoạt động internet đã trãi qua hai giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, cơ quan quản lý chỉ “mở khi quản lý được”. Nhưng giai đoạn hai, như nguyên thứ trưởng bộ Bưu chính viễn thông (cũ), ông Mai Liêm Trực phát biểu: “Phát triển đến đâu, quản lý tới đó”. Tuy nhiên, thực thi đúng điều này là một điều không dễ, nhất là khi công nghệ phát triển quá nhanh và thay đổi liên tục.
Trọng Hiền – Quốc Khánh
(SGTT cuối tháng 3.2009)