Hội thảo bauxite Tây Nguyên: Kiềng hai chân

Hội thảo bàn luận về khai thác bauxite tại Tây Nguyên, mái nhà của Đông Dương, diễn ra ngày 9.4. Các tranh luận xoay quanh hai vấn đề chính: hiệu quả kinh tế và môi trường. Luận điểm của các bên về hai vấn đề này, với công luận, không có gì mới. Trong thời gian qua, có khá nhiều ý kiến và tương đối đầy đủ về các vấn đề này (Lược thuật có thể xem ở đây).
Điều mà công luận chờ đợi là vấn đề thứ ba: an ninh quốc phòng sẽ được đánh giá thế nào, thì không có nhiều ý kiến. Duy chỉ có ý kiến của một người làm trong ngành công an nhưng ở bộ phận nghiên cứu có đề cập đến an ninh quốc phòng. Dù trong ngày diễn ra hội thảo, đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết thư, gạch đủ ba đầu dòng về các vấn đề trên.
Một người tham dự hội thảo cho biết, trong các thành phần tham dự vắng bóng phía quân đội. Theo một nguồn tin, một người thuộc khối quốc phòng có dự hội thảo là giám đốc dự án ở Nhân Cơ, thuộc bộ phận kinh tế quốc phòng.
Với các thành phần như vậy và nội dung như được tường thuật, kết quả sau hội thảo là điều có thể dự đoán trước.
* Những ai có học qua về lobby đều có thể thấy khâu thiếu sót của tiến trình bàn luận (không giới hạn ở hội thảo này). Nguyên tắc đầu tiên là trong thành phần tham dự, phải có đủ mặt các bên liên quan (stakeholder). Đại diện của người dân địa phương vùng Nhân Cơ có thể là các vị thuộc hội đồng nhân dân, nhưng vẫn thiếu người dân ở vùng hạ lưu, những nơi sẽ bị ảnh hưởng khi hệ sinh thái vùng cao có thay đổi.
Trước ngày diễn ra hội nghị, VTV có phát 1 tin ngắn, hầu như dẫn lời của phía TKV. Phía người dân nói về đất đai, thổ nhưỡng không mang tính đại diện vì họ chỉ là người canh tác, nói về thực tế, chứ không đủ trình độ nói về đất đai - thổ nhưỡng. Dĩ nhiên, ý kiến người dân khu vực hạ lưu không thấy. Cũng như không có ý kiến nhà khoa học về ảnh hưởng của vùng hạ lưu.
Một chi tiết đáng lưu ý trong tin này là đánh giá kết quả xử lý ô nhiễm chỉ có khi nhà máy đi vào hoạt động. Có thể phát ý kiến như vậy trong đoạn tin trên là điều đáng phải ngẫm nghĩ.