Sau phiên điều trần của chủ tịch tập đoàn Toyota, kết quả điều tra nguyên nhân sự cố khiến một số mẫu xe của Toyota tăng tốc đột ngột, hy vọng, sẽ chỉ ra lỗi kỹ thuật thật sự không phải là một vết cắt/dập không phù hợp ở tấm lót sàn khiến chân ga bị kẹt. Cho đến giờ này, ít người tin rằng một tập đoàn tầm cỡ như vậy, với triết lý cải tiến không ngừng và quản lý chuỗi cung ứng Just in Time lại không thể phát hiện và khắc phục lỗi có liên quan đến phần cơ khá đơn giản.
Ý kiến của Kenichi Ohmae trên LAT cho rằng, lỗi do triết lý và cơ cấu của Toyota. Theo Ohmae, việc cải tiến liên tục, chủ yếu trong dây chuyền lắp ráp, khiến người ta biết cây hơn là trông thấy rừng, nên lỗi hệ thống khó phát hiện do trên chiếc xe hiện giờ, hệ thống điều khiển điện tử có không dưới 70 chip điều khiển. Ngoài ra, phê phán của Ohmae gợi nhớ lại hình tượng vua hề Charles miêu tả động tác thuần thục của người thợ trong dây chuyền hồi mới công nghiệp hóa, nên không biết gì khác ngoài vài thao tác làm hàng ngày. Ngoài ra, một ý khác đáng suy nghĩ là việc thiết kế xe hơi được chia nhỏ ra, không còn chuyện một kiến trúc sư trưởng hay tổng công trình sư đảm đương tất cả, khiến cho việc đánh giá, kiểm tra an toàn trở nên khó hơn. Nói gọn, từng cụm có thể an toàn, nhưng khi phối hợp hoạt động, có thể một sai lệch tín hiệu đầu ra ở bộ phận này, sau quá trình, được khuếch đại, tạo thành một phản hồi mềm dương hoặc âm lớn, khiến cho hệ thống bị trục trặc, kiểu như treo máy tính. Theo quan điểm của Ohmae, không chỉ có tìm và xử lý nguyên nhân sự cố là đủ, mà cần phải thay đổi triết lý quản lý con người và quản trị dây chuyền lắp ráp, mới là chuyện quan trọng.
Với giới quản trị, sau khi đọc ý kiến của Ohmae, thật khó phản bác bởi bị rào cản kiến thức và kinh nghiệm quản trị vận hành sản xuất của ngành xe hơi. Dẫu sao, cách tiếp cận của Ohmae mang tính hệ thống, đáng phải suy nghĩ thêm. Tuy nhiên, với giới kỹ nghệ, việc cải tiến từng bộ phận nhỏ, đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu, nhưng không hẳn vì vậy mà giới kỹ thuật không có kiến thức tổng quát. Ngoài ra, không thiếu các phương pháp đánh giá/kiểm định tổng thể được xây dựng với các công trình phức tạp, thí dụ như thiết kế và lắp ráp máy bay, tàu ngầm, cho nên nói lỗi hệ thống do triết lý liên tục cải tiến và JIT có vẻ không thuyết phục lắm.
Thứ Hai, 1 tháng 3, 2010
Thứ Tư, 27 tháng 1, 2010
Darwin và Kinh tế học
America Economic Association nhóm họp năm nay tại Atalanta, theo bài báo trên Newsweek, xem lại các lý thuyết kinh tế, đại loại phải trả lời câu hỏi làm sao để tăng trưởng, phân phối, việc làm. Trong đó, có đề cập đến một giả thuyết có từ 2004 tạm gọi là thị trường thích ứng. Về cơ bản, giả thuyết này sẽ nghiên cứu kinh tế dưới lăng kính của thuyết tiến hóa. Các thị trường sẽ được xem như các hệ sinh thái, với nhiều chủng loại (quỹ phòng vệ, ngân hàng đầu tư...) cạnh tranh sinh tồn để sở hữu nguồn tài nguyên (lợi nhuận). Qua đột biến, những gì tồn tại sẽ tiến hóa, thích ứng.
Bài báo cũng nhắc tới kinh tế học thần kinh (neuroeconomisc), với nhiều điểm tương đồng kinh tế học hành vi. Khá thú vị là trong nhóm làm việc giúp tổng thống Mỹ lập quy, có Cass Sustein, một nhà kinh tế học hành vi. Có thể thấy một vài dấu ấn ứng dụng kinh tế học hành vi trong chính sách kích cầu năm trước.
Bài báo cũng nhắc tới kinh tế học thần kinh (neuroeconomisc), với nhiều điểm tương đồng kinh tế học hành vi. Khá thú vị là trong nhóm làm việc giúp tổng thống Mỹ lập quy, có Cass Sustein, một nhà kinh tế học hành vi. Có thể thấy một vài dấu ấn ứng dụng kinh tế học hành vi trong chính sách kích cầu năm trước.
Thứ Sáu, 22 tháng 1, 2010
Từ khóa
Sau mỗi năm, tổng kết lại sẽ thấy có một số từ thường xuyên được nhắc trên các phương tiện thông tin đại chúng, kiểu như từ chủ đạo của năm. Về mặt ký hiệu học, nếu thống kê được tần suất sử dụng và độ phủ của các từ chủ đạo (tạm gọi là key word), có thể cảm nhận sơ bộ về tâm thế hay mối quan tâm chính của xã hội. Có thể sơ kết các năm qua, để thấy:
2007: hội nhập, ra biển lớn. Đây là năm VN gia nhập WTO (cuối năm 2006). Kết quả là sự bùng nổ của đầu tư trái ngành, chủ yếu là chứng khoán - bất động sản. Tạm kết luận: từ khóa cuối cùng cho năm 2007 là đa ngành.
2008: lạm phát. Trong bảy năm gần đây, năm này chỉ số giá tiêu dùng có lúc lên trên 25%.
2009: khủng hoảng, kích cầu.
Dự đoán: 2010 sẽ là năm của tập đoàn. Liên tiếp các tập đoàn được thành lập. Có vẻ như vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước đặt trọn lên vai của các tập đoàn. Chưa rõ trong ngành viễn thông, vai trò chủ đạo sẽ giao cho VNPT hay tập đoàn Viettel?
2007: hội nhập, ra biển lớn. Đây là năm VN gia nhập WTO (cuối năm 2006). Kết quả là sự bùng nổ của đầu tư trái ngành, chủ yếu là chứng khoán - bất động sản. Tạm kết luận: từ khóa cuối cùng cho năm 2007 là đa ngành.
2008: lạm phát. Trong bảy năm gần đây, năm này chỉ số giá tiêu dùng có lúc lên trên 25%.
2009: khủng hoảng, kích cầu.
Dự đoán: 2010 sẽ là năm của tập đoàn. Liên tiếp các tập đoàn được thành lập. Có vẻ như vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước đặt trọn lên vai của các tập đoàn. Chưa rõ trong ngành viễn thông, vai trò chủ đạo sẽ giao cho VNPT hay tập đoàn Viettel?
Thứ Tư, 13 tháng 1, 2010
Chất xám
Câu hỏi vì sao chất xám chảy từ khu vực nhà nước sang dân doanh không phải mới và có khá nhiều cách lý giải, từ chuyện lương, chế độ đãi ngộ cho tới môi trường cho người tài có thể phát huy khả năng. Từ việc nguyên tổng giám đốc Jetstar Pacific, ông Lương Hoài Nam, bị bắt giữ vì tội cố ý làm trái, đặt ra một cách tiếp cận khác.
Theo quy định, các vị tổng giám đốc DNNN nếu 2 năm hoạt động bị lỗ, sẽ bị cách chức. Vì sao có thời hạn này không phải là vấn đề lớn, nhưng quy định như vậy khiến cho một số DN do tính đặc thù, chẳng hạn khoa học công nghệ, DN phát triển từ vườn ươm khó tuyển mộ được CEO có thực tài, đủ khả năng lãnh đạo để hai năm sau là có lãi. Trên thực tế, không rõ có vị giám đốc nào bị mất chức vì kết quả hoạt động 2 năm thua lỗ hay chưa, nhưng đó không phải là chủ đề chính của bài viết này.
Trở lại câu chuyện Lương Hoài Nam. Theo tiến sĩ Lê Đăng Doanh, không nên hình sự hóa vụ việc này khi chưa có đủ các yếu tố kết luận. Theo ông Doanh, giới doanh nhân nước ngoài quan tâm nhiều đến vụ việc này. Tuy nhiên, vấn đề này cũng không nằm trong nội dung chính của entry này.
Ở giác độ tinh thần doanh nhân, tôi cho rằng, việc xử lý ông Nam khiến cho khối doanh nghiệp nhà nước càng kém tính cạnh tranh trong việc thu hút nhân tài. Bỏ qua chuyện lương thưởng, có thể vẫn có người chấp nhận hy sinh thu nhập (chính đáng) để làm việc ở các doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, trong môi trường hoạt động với chằng chịt mối quan hệ, cơ cấu tổ chức còn chồng chéo, thì khó lòng vị CEO nào ở DN nhà nước có thể thi thố đầy đủ tài nghệ. Trong khi đó, nguy cơ bị bắt giữ vì tội danh cố ý làm trái, gây thiệt hại nghiêm trọng, khiến họ luôn bị lưỡi gươm chờ chém treo lơ lửng. Phân tích như vậy để thấy, nếu có cơ hội, người ta thường thiên về khối dân doanh. Đãi ngộ xứng đáng, cơ chế quản lý ít bất cập hơn. Phân quyền rõ ràng. Trách nhiệm thế nào hành xử thế đó. Nếu thất bại, thì cùng lắm là bị sa thải.
Nếu bạn là Lương Hoài Nam, khi có thể lựa chọn làm CEO của Jetstar Pacific mà nhà nước nắm giữ 51% cổ phần và một Jetstar không có cổ phần của nhà nước, dù lương tương đương, tôi nghĩ nhiều khả năng bạn sẽ chọn làm CEO của doanh nghiệp sau.
Theo quy định, các vị tổng giám đốc DNNN nếu 2 năm hoạt động bị lỗ, sẽ bị cách chức. Vì sao có thời hạn này không phải là vấn đề lớn, nhưng quy định như vậy khiến cho một số DN do tính đặc thù, chẳng hạn khoa học công nghệ, DN phát triển từ vườn ươm khó tuyển mộ được CEO có thực tài, đủ khả năng lãnh đạo để hai năm sau là có lãi. Trên thực tế, không rõ có vị giám đốc nào bị mất chức vì kết quả hoạt động 2 năm thua lỗ hay chưa, nhưng đó không phải là chủ đề chính của bài viết này.
Trở lại câu chuyện Lương Hoài Nam. Theo tiến sĩ Lê Đăng Doanh, không nên hình sự hóa vụ việc này khi chưa có đủ các yếu tố kết luận. Theo ông Doanh, giới doanh nhân nước ngoài quan tâm nhiều đến vụ việc này. Tuy nhiên, vấn đề này cũng không nằm trong nội dung chính của entry này.
Ở giác độ tinh thần doanh nhân, tôi cho rằng, việc xử lý ông Nam khiến cho khối doanh nghiệp nhà nước càng kém tính cạnh tranh trong việc thu hút nhân tài. Bỏ qua chuyện lương thưởng, có thể vẫn có người chấp nhận hy sinh thu nhập (chính đáng) để làm việc ở các doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, trong môi trường hoạt động với chằng chịt mối quan hệ, cơ cấu tổ chức còn chồng chéo, thì khó lòng vị CEO nào ở DN nhà nước có thể thi thố đầy đủ tài nghệ. Trong khi đó, nguy cơ bị bắt giữ vì tội danh cố ý làm trái, gây thiệt hại nghiêm trọng, khiến họ luôn bị lưỡi gươm chờ chém treo lơ lửng. Phân tích như vậy để thấy, nếu có cơ hội, người ta thường thiên về khối dân doanh. Đãi ngộ xứng đáng, cơ chế quản lý ít bất cập hơn. Phân quyền rõ ràng. Trách nhiệm thế nào hành xử thế đó. Nếu thất bại, thì cùng lắm là bị sa thải.
Nếu bạn là Lương Hoài Nam, khi có thể lựa chọn làm CEO của Jetstar Pacific mà nhà nước nắm giữ 51% cổ phần và một Jetstar không có cổ phần của nhà nước, dù lương tương đương, tôi nghĩ nhiều khả năng bạn sẽ chọn làm CEO của doanh nghiệp sau.
Tư duy phê phán
Câu chuyện được NYT đăng tải cho thấy, các chương trình MBA ở Âu-Mỹ đang phải xem lại mình để đổi mới chương trình, đáng để suy ngẫm cho chương trình tương ứng ở VN, và có thể của nền giáo dục VN.
Thứ Hai, 16 tháng 11, 2009
Thị trường chứng khoán: Rủi ro từ các siêu liên kết
Điều gì khiến một cổ phiếu có kết quả kinh doanh ổn định, lại tăng trần hàng chục phiên? Kết quả kinh doanh không nhiều ấn tượng, như phân tích của một công ty chứng khoán, không chỉ giúp thị giá doanh nghiệp này tăng nhanh mà còn có thể làm thay đổi kết quả kinh doanh của các công ty khác.
Sau 31 phiên tăng điểm, trong đó có 28 phiên tăng kịch trần kể từ ngày 7.9, thị giá cổ phiếu của công ty cổ phần Sông Đà 9.06 đã tăng gần tám lần. Mức giá cao nhất ngày 20.10 là 135 ngàn đồng mỗi cổ phiếu. Chuỗi tăng quá ấn tượng như vậy dù “kết quả kinh doanh không có nhiều ấn tượng” như nhận xét của nhóm phân tích công ty chứng khoán An Bình buộc công ty phải giải trình với sàn Hà Nội là do hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định cũng như sức hấp dẫn của việc phát hành thêm cổ phiếu bằng mệnh giá cho cổ đông để tăng vốn từ 25 tỉ đồng lên 100 tỉ đồng.
Giải mã cổ phiếu tăng nóng
Điều gì khiến các nhà đầu tư kỳ vọng đến mức bỏ tiền mua một công ty mà kết quả sản xuất kinh doanh, dù công ty giải thích là ổn định, chỉ mới đẹp lên trong quý ba. Theo báo cáo kết quả kinh doanh quý 2, đơn vị này đạt lợi nhuận sau thuế là 986 triệu đồng. Lũy kế lợi nhuận sau thuế nửa năm 2009 là 1,45 tỉ đồng trên tổng vốn điều lệ 25 tỉ đồng.
Nếu đọc báo cáo kết quả kinh doanh quý 3 thì khó có thể đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định như giải trình của lãnh đạo Sông Đà 9.06. Doanh thu quý 3 đạt 3,241 tỉ đồng, chỉ bằng 25% doanh thu của quý trước. Tuy doanh thu giảm, nhưng lợi nhuận sau thuế lại tăng chủ yếu do doanh thu tài chính mang lại. Trong quý 3, công ty trực thuộc tổng công ty Sông Đà này có doanh thu tài chính lên tới 4,112 tỉ đồng, tăng gấp tám lần con số tương ứng của quý 2. Nhờ vậy, tổng lợi nhuận sau thuế của ba quý đạt 5,537 tỉ đồng.
Theo thông tin do sở giao dịch chứng khoán Hà Nội công bố, Sông Đà 9.06 đăng ký bán 157 ngàn cổ phiếu của công ty Sông Đà 9, công ty mẹ của Sông Đà 9.06, trong khoảng thời gian từ 20.8 tới 30.8. Với mức giá thấp nhất trong giai đoạn này, thì đơn vị này cũng thu về hơn bốn tỉ đồng. Điều này có thể lý giải lợi nhuận đột biến của Sông Đà 9.06 là từ bán cổ phần của công ty Sông Đà 9.
Sông Đà 9.01 (mã S91), một công ty con của Sông Đà 9, cũng đăng ký bán hơn 250 ngàn cổ phiếu của công ty mẹ trong quý 4. Đáng chú ý, là tổng lợi nhuận sau thuế trong ba quý gần đây của công ty Sông Đà 9.01 là 1,6 tỉ đồng, trong đó có 1,4 tỉ đồng từ thu nhập bất thường, mà theo một kế toán có thâm niên, khoảng này có thể đến từ thanh lý tài sản. Việc bán cổ phiếu công ty mẹ thực hiện từ cuối tháng 9, nếu thành công, sẽ giúp công ty con có trụ sở ở Pleiku này có kết quả kinh doanh khả quan hơn trong quý 4. S91 cũng có chuỗi tăng giá ấn tượng bắt đầu từ ngày 8.9 kéo dài tới ngày 19.10, khiến thị giá cổ phiếu đã tăng 4,5 lần.
Sau khi các công ty con thu lợi nhuận từ bán cổ phiếu, Sông Đà 9 cho biết, họ sẽ bán cổ phiếu từ các công ty con kể trên trong thời gian tới. Theo phân tích của stockbiz, một website chuyên về chứng khoán, Sông Đà 9 đã lãi khoảng 40 tỉ đồng từ việc bán 500 ngàn cổ phiếu của S96.
Những siêu liên kết
Hiện tượng sở hữu chéo trong các tập đoàn như kiểu Sông Đà 9 và các công ty con Sông Đà 9.06 hay Sông Đà 9.01 không phải là hiếm. Trên sàn TP. Hồ Chí Minh, có mối tay ba giữa công ty đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP.HCM (CII), cơ khí Lữ Gia (LGC) và công ty cổ phần Năm Bảy Bảy (NBB). Theo công bố của CII, đến đầu tháng 6 năm nay, đơn vị này nắm giữ hơn 750 ngàn cổ phiếu của NBB và 2,9 triệu cổ phiếu của LGC. Thời điểm này đầu tư Năm Bảy Bảy (NBB) sở hữu 20.000cp của CTCP Đầu tư hạ tầng kỹ thuật TPHCM (CII).
Từ ngày 12.3, sau 15 phiên kể từ khi Năm Bảy Bảy lên sàn, CII đã thực hiện mua thêm 180 ngàn cổ phiếu của đơn vị này. Trong giai đoạn từ 3.4 tới 15.5, CII mua thêm 200 ngàn cổ phiếu và sau đó đăng ký bán ra 500 ngàn cổ phiếu của Năm Bảy Bảy. Các hoạt động mua bán như vậy giúp CII thu không ít lợi nhuận, bởi giá Năm Bảy Bảy vào ngày 12.3 chỉ có 22.500 đồng một cổ phiếu. Theo công bố của CII, hơn 700 ngàn cổ phiếu Năm Bảy Bảy mà họ đang nắm giữ, có giá vốn khoảng 30 ngàn đồng, trong lúc giá đóng cửa ngày 11.11 của công ty này là 73.500 đồng.
Không chỉ thu lợi trực tiếp, CII còn thu lợi gián tiếp qua vụ đầu tư của công ty con là công ty xây dựng cầu đường Bình Triệu cũng vào NBB. Trong bốn đợt mua vào kể từ tháng 8 tới đầu tháng 10, công ty có vốn điều lệ 300 tỉ đồng này đã nâng số cổ phiếu NBB mà mình nắm giữ lên hơn một triệu, để sau đó bán sạch. Do không có số liệu về 733 ngàn cổ phiếu NBB mà cầu đường Bình Triệu nắm giữ trước khi lên sàn, nên không rõ giá vốn để tính lợi nhuận. Chỉ riêng các khoảng mua bán sau ngày NBB lên sàn, phải công bố thông tin theo quy định, cầu đường Bình Triệu lời ít nhất là 3,5 tỉ đồng. Con số này dựa trên tính toán của người viết về giá trung bình mua vào và bán ra theo thông tin công bố.
Theo CII, đơn vị này sẽ bán các cổ phiếu đang nắm giữ trong ba năm tới. Khoản đầu tư này có thể làm cổ đông CII hài lòng nếu thị trường tiếp tục tăng điểm. Tuy nhiên về mặt quản trị rủi ro, khi thị trường cũng giảm, chỉ cần một mắt xích bị thua lỗ khiến cho thị giá giảm thấp hơn giá gốc mà các công ty trong chuỗi liên kết nắm giữ, các công ty này buộc phải trích lập dự phòng rủi ro giảm giá theo luật định. Trường hợp công ty đầu tư tài chính quá nhiều, các khoản trích lập dự phòng có khi còn lấy đi nguồn lợi nhuận mà họ vất vả lắm mới kiếm được. Thị trường đã chứng kiến cơ điện lạnh (REE) chịu lỗ trong năm 2008 dù hoạt động kinh doanh chính của họ vẫn có lời.
Do luật định của Việt Nam không cấm việc sở hữu chéo, nên việc hình thành các siêu liên kết như trên không vi phạm luật. Tuy nhiên, khi đồng vốn đi lòng vòng như vậy, thì một đồng lợi nhuận được tính thành nhiều đồng, bởi lợi nhuận của con, hay của đối tác, rồi cũng tính cho lợi nhuận của công ty mẹ và đối tác khác. Phép nhân ảo đó khiến cho các bản báo cáo kết quả kinh doanh hết sức hấp dẫn nhà đầu tư nhưng ẩn chứa không ít rủi ro.
Năm 2001, khi được hỏi về sự thất bại của các chaebol bốn năm trước, một học viên cao học của đại học Yonsei (Hàn Quốc) đã ví các tập đoàn như các soái hạm của Tào Tháo trên sông Xích Bích khi trả lòi: “Bình thường liên kết như vậy tạo thành một nguồn lực rất mạnh nhưng chỉ cần một chiếc bị đốt cháy, những chiếc khác khó an toàn”.
Sau 31 phiên tăng điểm, trong đó có 28 phiên tăng kịch trần kể từ ngày 7.9, thị giá cổ phiếu của công ty cổ phần Sông Đà 9.06 đã tăng gần tám lần. Mức giá cao nhất ngày 20.10 là 135 ngàn đồng mỗi cổ phiếu. Chuỗi tăng quá ấn tượng như vậy dù “kết quả kinh doanh không có nhiều ấn tượng” như nhận xét của nhóm phân tích công ty chứng khoán An Bình buộc công ty phải giải trình với sàn Hà Nội là do hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định cũng như sức hấp dẫn của việc phát hành thêm cổ phiếu bằng mệnh giá cho cổ đông để tăng vốn từ 25 tỉ đồng lên 100 tỉ đồng.
Giải mã cổ phiếu tăng nóng
Điều gì khiến các nhà đầu tư kỳ vọng đến mức bỏ tiền mua một công ty mà kết quả sản xuất kinh doanh, dù công ty giải thích là ổn định, chỉ mới đẹp lên trong quý ba. Theo báo cáo kết quả kinh doanh quý 2, đơn vị này đạt lợi nhuận sau thuế là 986 triệu đồng. Lũy kế lợi nhuận sau thuế nửa năm 2009 là 1,45 tỉ đồng trên tổng vốn điều lệ 25 tỉ đồng.
Nếu đọc báo cáo kết quả kinh doanh quý 3 thì khó có thể đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định như giải trình của lãnh đạo Sông Đà 9.06. Doanh thu quý 3 đạt 3,241 tỉ đồng, chỉ bằng 25% doanh thu của quý trước. Tuy doanh thu giảm, nhưng lợi nhuận sau thuế lại tăng chủ yếu do doanh thu tài chính mang lại. Trong quý 3, công ty trực thuộc tổng công ty Sông Đà này có doanh thu tài chính lên tới 4,112 tỉ đồng, tăng gấp tám lần con số tương ứng của quý 2. Nhờ vậy, tổng lợi nhuận sau thuế của ba quý đạt 5,537 tỉ đồng.
Theo thông tin do sở giao dịch chứng khoán Hà Nội công bố, Sông Đà 9.06 đăng ký bán 157 ngàn cổ phiếu của công ty Sông Đà 9, công ty mẹ của Sông Đà 9.06, trong khoảng thời gian từ 20.8 tới 30.8. Với mức giá thấp nhất trong giai đoạn này, thì đơn vị này cũng thu về hơn bốn tỉ đồng. Điều này có thể lý giải lợi nhuận đột biến của Sông Đà 9.06 là từ bán cổ phần của công ty Sông Đà 9.
Sông Đà 9.01 (mã S91), một công ty con của Sông Đà 9, cũng đăng ký bán hơn 250 ngàn cổ phiếu của công ty mẹ trong quý 4. Đáng chú ý, là tổng lợi nhuận sau thuế trong ba quý gần đây của công ty Sông Đà 9.01 là 1,6 tỉ đồng, trong đó có 1,4 tỉ đồng từ thu nhập bất thường, mà theo một kế toán có thâm niên, khoảng này có thể đến từ thanh lý tài sản. Việc bán cổ phiếu công ty mẹ thực hiện từ cuối tháng 9, nếu thành công, sẽ giúp công ty con có trụ sở ở Pleiku này có kết quả kinh doanh khả quan hơn trong quý 4. S91 cũng có chuỗi tăng giá ấn tượng bắt đầu từ ngày 8.9 kéo dài tới ngày 19.10, khiến thị giá cổ phiếu đã tăng 4,5 lần.
Sau khi các công ty con thu lợi nhuận từ bán cổ phiếu, Sông Đà 9 cho biết, họ sẽ bán cổ phiếu từ các công ty con kể trên trong thời gian tới. Theo phân tích của stockbiz, một website chuyên về chứng khoán, Sông Đà 9 đã lãi khoảng 40 tỉ đồng từ việc bán 500 ngàn cổ phiếu của S96.
Những siêu liên kết
Hiện tượng sở hữu chéo trong các tập đoàn như kiểu Sông Đà 9 và các công ty con Sông Đà 9.06 hay Sông Đà 9.01 không phải là hiếm. Trên sàn TP. Hồ Chí Minh, có mối tay ba giữa công ty đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP.HCM (CII), cơ khí Lữ Gia (LGC) và công ty cổ phần Năm Bảy Bảy (NBB). Theo công bố của CII, đến đầu tháng 6 năm nay, đơn vị này nắm giữ hơn 750 ngàn cổ phiếu của NBB và 2,9 triệu cổ phiếu của LGC. Thời điểm này đầu tư Năm Bảy Bảy (NBB) sở hữu 20.000cp của CTCP Đầu tư hạ tầng kỹ thuật TPHCM (CII).
Từ ngày 12.3, sau 15 phiên kể từ khi Năm Bảy Bảy lên sàn, CII đã thực hiện mua thêm 180 ngàn cổ phiếu của đơn vị này. Trong giai đoạn từ 3.4 tới 15.5, CII mua thêm 200 ngàn cổ phiếu và sau đó đăng ký bán ra 500 ngàn cổ phiếu của Năm Bảy Bảy. Các hoạt động mua bán như vậy giúp CII thu không ít lợi nhuận, bởi giá Năm Bảy Bảy vào ngày 12.3 chỉ có 22.500 đồng một cổ phiếu. Theo công bố của CII, hơn 700 ngàn cổ phiếu Năm Bảy Bảy mà họ đang nắm giữ, có giá vốn khoảng 30 ngàn đồng, trong lúc giá đóng cửa ngày 11.11 của công ty này là 73.500 đồng.
Không chỉ thu lợi trực tiếp, CII còn thu lợi gián tiếp qua vụ đầu tư của công ty con là công ty xây dựng cầu đường Bình Triệu cũng vào NBB. Trong bốn đợt mua vào kể từ tháng 8 tới đầu tháng 10, công ty có vốn điều lệ 300 tỉ đồng này đã nâng số cổ phiếu NBB mà mình nắm giữ lên hơn một triệu, để sau đó bán sạch. Do không có số liệu về 733 ngàn cổ phiếu NBB mà cầu đường Bình Triệu nắm giữ trước khi lên sàn, nên không rõ giá vốn để tính lợi nhuận. Chỉ riêng các khoảng mua bán sau ngày NBB lên sàn, phải công bố thông tin theo quy định, cầu đường Bình Triệu lời ít nhất là 3,5 tỉ đồng. Con số này dựa trên tính toán của người viết về giá trung bình mua vào và bán ra theo thông tin công bố.
Theo CII, đơn vị này sẽ bán các cổ phiếu đang nắm giữ trong ba năm tới. Khoản đầu tư này có thể làm cổ đông CII hài lòng nếu thị trường tiếp tục tăng điểm. Tuy nhiên về mặt quản trị rủi ro, khi thị trường cũng giảm, chỉ cần một mắt xích bị thua lỗ khiến cho thị giá giảm thấp hơn giá gốc mà các công ty trong chuỗi liên kết nắm giữ, các công ty này buộc phải trích lập dự phòng rủi ro giảm giá theo luật định. Trường hợp công ty đầu tư tài chính quá nhiều, các khoản trích lập dự phòng có khi còn lấy đi nguồn lợi nhuận mà họ vất vả lắm mới kiếm được. Thị trường đã chứng kiến cơ điện lạnh (REE) chịu lỗ trong năm 2008 dù hoạt động kinh doanh chính của họ vẫn có lời.
Do luật định của Việt Nam không cấm việc sở hữu chéo, nên việc hình thành các siêu liên kết như trên không vi phạm luật. Tuy nhiên, khi đồng vốn đi lòng vòng như vậy, thì một đồng lợi nhuận được tính thành nhiều đồng, bởi lợi nhuận của con, hay của đối tác, rồi cũng tính cho lợi nhuận của công ty mẹ và đối tác khác. Phép nhân ảo đó khiến cho các bản báo cáo kết quả kinh doanh hết sức hấp dẫn nhà đầu tư nhưng ẩn chứa không ít rủi ro.
Năm 2001, khi được hỏi về sự thất bại của các chaebol bốn năm trước, một học viên cao học của đại học Yonsei (Hàn Quốc) đã ví các tập đoàn như các soái hạm của Tào Tháo trên sông Xích Bích khi trả lòi: “Bình thường liên kết như vậy tạo thành một nguồn lực rất mạnh nhưng chỉ cần một chiếc bị đốt cháy, những chiếc khác khó an toàn”.
Thứ Năm, 12 tháng 11, 2009
Vãn tuồng vàng
Vở tuồng giá vàng leo thang đã hạ màn chiều 11.11 sau khi thống đốc ngân hàng nhà nước chấp thuận cho các tổ chức trong nước được nhập khẩu vàng. Quyết định này được đưa ra sau cao trào giá vàng lên mức 29,2 triệu đồng mỗi lượng vàng SJC, có nơi lên tới 29,5 triệu đồng.
Sau khi nút thắt cấm nhập khẩu vàng được cởi bỏ, giá vàng lập tức hạ nhiệt vào cuối giờ chiều hôm kia, ở mức 27,8 triệu đồng mỗi lượng. Diễn biến sóng vàng hôm thứ tư vừa rồi khiến không ít người lỡ mua ở đỉnh sóng phải cắn răng bán lại, chịu lỗ hoặc tự an ủi rằng vàng sẽ lên giá vào một thời điểm nào đó chưa rõ. ‘
Bạn đồng hành với vàng trong tiến trình leo thang vừa qua, là giá USD trên thị trường tự do. Một ngày trước khi có cao trào vàng, người ta chỉ mất chưa tới 19 ngàn đồng để có một USD. Thì trong ngày 11.11, đầu ngày họ phải trả tới 19,2 ngàn đông và đỉnh điểm lúc 11 giờ trưa là 19,8 ngàn đồng.
Theo thống đốc Nguyễn Văn Giàu, bàn tay đầu cơ đã đẩy giá vàng thoát khỏi lực chi phối của quy luật cung cầu. Quyết định của người chịu trách nhiệm về chính sách tiền tệ được đưa ra trong bối cảnh chính sách này phải bảo đảm mục tiêu ổn định vĩ mô và kiềm chế lạm phát, theo phân tích của tiến sĩ Trần Hoàng Ngân. Thành viên của hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ này cho rằng, mục đích chính của việc cho phép nhập khẩu vàng chủ yếu là ổn định tâm lý người dân thông qua khả năng bảo đảm nguồn cung vàng. “Lượng nhập khẩu vàng sẽ không nhiều do Việt Nam đã nhập khẩu khá nhiều vàng trong những năm qua” – ông Ngân nói. Theo ông Giàu, trong ba năm qua, Việt Nam đã nhập 233 tấn vàng nhưng mới tái xuất 38 tấn trong năm ngoái và đầu năm nay.
Số lượng vàng mà tổ chức và cá nhân trong nước nhiều khả năng vượt quá 200 tấn vàng mới nhập khẩu của ba năm gần đây. Theo giới phân tích, nếu không nắm giữ một lượng lớn nhất định, khó lòng có thể tạo cơn sốt giá. Trong năm tháng trở lại đây, có nhiều ý kiến đề nghị cho nhập khẩu vàng. Tuy việc xuất hay nhập vàng không ảnh hưởng tới tình trạng nhập siêu hay xuất siêu, nhưng việc cho nhập khẩu vàng, đồng nghĩa với việc nguồn cung USD trên hệ thống sẽ giảm. Đây cũng là mấu chốt khiến Việt Nam không cho nhập vàng từ tháng 5.2008. Cũng từ đây, giá vàng trong nước có cơ sở để tăng giá quá mức. Ở lúc đỉnh điểm, chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới trên 3,6 triệu đồng.
Theo ước tính của ngân hàng thế giới công bố tháng 11.2009, dự trữ ngoại tệ của Việt Nam đủ cho ba tháng rưỡi nhập khẩu. Trong khi báo cáo của thủ tướng tại Quốc hội hồi tháng 10 là 12 tuần nhập khẩu. Số liệu của ngân hàng phát triển châu Á công bố hồi tháng 7 vừa qua, dự trữ ngoại tệ của Việt Nam dưới 18 tỉ USD, giảm hơn 1/5 so với cuối năm trước. Theo số liệu xuất nhập khẩu 10 tháng, trung bình mỗi tuần, Việt Nam nhập siêu 743 triệu USD. Như vậy, về mặt lý thuyết, doanh nghiệp sẽ phải mua thêm 148 triệu USD mỗi ngày để thanh toán hợp đồng xuất khẩu. Và khoản thiếu hụt ngoại tệ này sẽ được lấy từ nguồn đầu tư trực tiếp và gián tiếp của nước ngoài, các khoản vay nước ngoài và kiều hối. Trong lúc kinh tế toàn cầu mới có dấu hiệu hồi phục, các nguồn cung ứng ngoại tệ kể trên nhiều khả năng sẽ sụt giảm đáng kể. Theo ông Giàu, kiều hối năm nay ở mức 6,2 tỉ USD, giảm hơn 10% so với năm trước.
Việc thực thi chính sách tiền tệ linh hoạt như hiện nay, theo tiến sĩ Trần Hoàng Ngân, tránh tình trạng lạm phát kép khi giá hàng hóa thế giới tăng trở lại và hạn chế nhập siêu, cũng như một phần trợ giúp doanh nghiệp xuất khẩu. Dù ngân hàng nhà nước đã nới biên độ tỉ giá lên 5%, cũng như cuối tuần trước điều chỉnh tỉ giá liên ngân hàng lên mức 17.010 đồng cho mỗi USD, thì thực tế, doanh nghiệp vẫn khó mua USD. Thị trường khó vận hành thông suốt nếu doanh nghiệp không tìm được nguồn mua USD trôi nổi, với giá cao hơn. Đây cũng là cơ sở để việc đầu cơ vàng vừa qua thành công. Tương ứng với giá vàng đầu ngày 11 ở mức trên 27 triệu đồng, tương đương với giá trị mỗi USD khoảng 20.144 đồng. Lúc này, giá USD trên thị trường là 19.100 đồng.
Theo ông Ngân, giá USD hợp lý sẽ xoay quanh mức 18.000 đồng. Mức điều chỉnh này có thể sát hơn với mong muốn của những người đang nắm giữ USD. Nhưng với người điều hành chính sách tiền tệ như ông Giàu, việc tiền đồng giảm giá khiến cho ngân sách nhà nước phải gánh thêm nợ. Tại cuộc hội thảo bàn về giải pháp chống khủng hoảng kinh tế tổ chức tại Đà Lạt trong tháng 9 vừa qua, ông Giàu phân tích rằng, nếu tiền đồng mất giá thêm 5%, thì ngân sách phải gánh thêm 26 ngàn tỉ đồng mỗi năm.
Một ngày sau khi vàng đạt đỉnh, thị trường vàng trở lại giao dịch bình thường, không còn cảnh chen nhau mua vàng. Ông Trang Quang Sanh, một chuyên gia ngân hàng lâu năm, cho rằng, phí tổn để giữ ổn định cho thị trường vàng có tác động tới thị trường ngoại tệ. Với người mua USD trong ngày 11.11, mức giá xấp xỉ 20 ngàn đồng cho mỗi USD xem ra quá cao. Nhưng với nhà đầu tư nước ngoài, ngưỡng này không phải là mới. Cuối tháng 10, họ đã phải mua bảo hiểm rủi ro tỉ giá qua hợp đồng kỳ hạn 12 tháng, với giá 19.500 đồng mỗi USD. Thị trường, dẫu sao, cũng vừa chứng kiến tuồng vàng đã vãn. Liệu có còn tuồng mới?
(Một bản ngắn hơn đăng ở Sài Gòn Tiếp Thị ra ngày 12.11.2009)
Sau khi nút thắt cấm nhập khẩu vàng được cởi bỏ, giá vàng lập tức hạ nhiệt vào cuối giờ chiều hôm kia, ở mức 27,8 triệu đồng mỗi lượng. Diễn biến sóng vàng hôm thứ tư vừa rồi khiến không ít người lỡ mua ở đỉnh sóng phải cắn răng bán lại, chịu lỗ hoặc tự an ủi rằng vàng sẽ lên giá vào một thời điểm nào đó chưa rõ. ‘
Bạn đồng hành với vàng trong tiến trình leo thang vừa qua, là giá USD trên thị trường tự do. Một ngày trước khi có cao trào vàng, người ta chỉ mất chưa tới 19 ngàn đồng để có một USD. Thì trong ngày 11.11, đầu ngày họ phải trả tới 19,2 ngàn đông và đỉnh điểm lúc 11 giờ trưa là 19,8 ngàn đồng.
Theo thống đốc Nguyễn Văn Giàu, bàn tay đầu cơ đã đẩy giá vàng thoát khỏi lực chi phối của quy luật cung cầu. Quyết định của người chịu trách nhiệm về chính sách tiền tệ được đưa ra trong bối cảnh chính sách này phải bảo đảm mục tiêu ổn định vĩ mô và kiềm chế lạm phát, theo phân tích của tiến sĩ Trần Hoàng Ngân. Thành viên của hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ này cho rằng, mục đích chính của việc cho phép nhập khẩu vàng chủ yếu là ổn định tâm lý người dân thông qua khả năng bảo đảm nguồn cung vàng. “Lượng nhập khẩu vàng sẽ không nhiều do Việt Nam đã nhập khẩu khá nhiều vàng trong những năm qua” – ông Ngân nói. Theo ông Giàu, trong ba năm qua, Việt Nam đã nhập 233 tấn vàng nhưng mới tái xuất 38 tấn trong năm ngoái và đầu năm nay.
Số lượng vàng mà tổ chức và cá nhân trong nước nhiều khả năng vượt quá 200 tấn vàng mới nhập khẩu của ba năm gần đây. Theo giới phân tích, nếu không nắm giữ một lượng lớn nhất định, khó lòng có thể tạo cơn sốt giá. Trong năm tháng trở lại đây, có nhiều ý kiến đề nghị cho nhập khẩu vàng. Tuy việc xuất hay nhập vàng không ảnh hưởng tới tình trạng nhập siêu hay xuất siêu, nhưng việc cho nhập khẩu vàng, đồng nghĩa với việc nguồn cung USD trên hệ thống sẽ giảm. Đây cũng là mấu chốt khiến Việt Nam không cho nhập vàng từ tháng 5.2008. Cũng từ đây, giá vàng trong nước có cơ sở để tăng giá quá mức. Ở lúc đỉnh điểm, chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới trên 3,6 triệu đồng.
Theo ước tính của ngân hàng thế giới công bố tháng 11.2009, dự trữ ngoại tệ của Việt Nam đủ cho ba tháng rưỡi nhập khẩu. Trong khi báo cáo của thủ tướng tại Quốc hội hồi tháng 10 là 12 tuần nhập khẩu. Số liệu của ngân hàng phát triển châu Á công bố hồi tháng 7 vừa qua, dự trữ ngoại tệ của Việt Nam dưới 18 tỉ USD, giảm hơn 1/5 so với cuối năm trước. Theo số liệu xuất nhập khẩu 10 tháng, trung bình mỗi tuần, Việt Nam nhập siêu 743 triệu USD. Như vậy, về mặt lý thuyết, doanh nghiệp sẽ phải mua thêm 148 triệu USD mỗi ngày để thanh toán hợp đồng xuất khẩu. Và khoản thiếu hụt ngoại tệ này sẽ được lấy từ nguồn đầu tư trực tiếp và gián tiếp của nước ngoài, các khoản vay nước ngoài và kiều hối. Trong lúc kinh tế toàn cầu mới có dấu hiệu hồi phục, các nguồn cung ứng ngoại tệ kể trên nhiều khả năng sẽ sụt giảm đáng kể. Theo ông Giàu, kiều hối năm nay ở mức 6,2 tỉ USD, giảm hơn 10% so với năm trước.
Việc thực thi chính sách tiền tệ linh hoạt như hiện nay, theo tiến sĩ Trần Hoàng Ngân, tránh tình trạng lạm phát kép khi giá hàng hóa thế giới tăng trở lại và hạn chế nhập siêu, cũng như một phần trợ giúp doanh nghiệp xuất khẩu. Dù ngân hàng nhà nước đã nới biên độ tỉ giá lên 5%, cũng như cuối tuần trước điều chỉnh tỉ giá liên ngân hàng lên mức 17.010 đồng cho mỗi USD, thì thực tế, doanh nghiệp vẫn khó mua USD. Thị trường khó vận hành thông suốt nếu doanh nghiệp không tìm được nguồn mua USD trôi nổi, với giá cao hơn. Đây cũng là cơ sở để việc đầu cơ vàng vừa qua thành công. Tương ứng với giá vàng đầu ngày 11 ở mức trên 27 triệu đồng, tương đương với giá trị mỗi USD khoảng 20.144 đồng. Lúc này, giá USD trên thị trường là 19.100 đồng.
Theo ông Ngân, giá USD hợp lý sẽ xoay quanh mức 18.000 đồng. Mức điều chỉnh này có thể sát hơn với mong muốn của những người đang nắm giữ USD. Nhưng với người điều hành chính sách tiền tệ như ông Giàu, việc tiền đồng giảm giá khiến cho ngân sách nhà nước phải gánh thêm nợ. Tại cuộc hội thảo bàn về giải pháp chống khủng hoảng kinh tế tổ chức tại Đà Lạt trong tháng 9 vừa qua, ông Giàu phân tích rằng, nếu tiền đồng mất giá thêm 5%, thì ngân sách phải gánh thêm 26 ngàn tỉ đồng mỗi năm.
Một ngày sau khi vàng đạt đỉnh, thị trường vàng trở lại giao dịch bình thường, không còn cảnh chen nhau mua vàng. Ông Trang Quang Sanh, một chuyên gia ngân hàng lâu năm, cho rằng, phí tổn để giữ ổn định cho thị trường vàng có tác động tới thị trường ngoại tệ. Với người mua USD trong ngày 11.11, mức giá xấp xỉ 20 ngàn đồng cho mỗi USD xem ra quá cao. Nhưng với nhà đầu tư nước ngoài, ngưỡng này không phải là mới. Cuối tháng 10, họ đã phải mua bảo hiểm rủi ro tỉ giá qua hợp đồng kỳ hạn 12 tháng, với giá 19.500 đồng mỗi USD. Thị trường, dẫu sao, cũng vừa chứng kiến tuồng vàng đã vãn. Liệu có còn tuồng mới?
(Một bản ngắn hơn đăng ở Sài Gòn Tiếp Thị ra ngày 12.11.2009)
Thứ Tư, 28 tháng 10, 2009
Tái cơ cấu kinh tế nhìn từ thủ tục hành chính
“Chúng tôi phải mất 24 tháng một ngày mới được cấp phép đầu tư. Vậy làm sao đơn giản thủ tục đầu tư hơn nữa?”, chủ đầu tư một dự án bất động sản du lịch rộng 300 ha vào Cát Bà hỏi tại diễn đàn thảo luận về cơ hội đầu tư bất động sản ngày 21.10 tại TP. Hồ Chí Minh.
Không có câu trả lời cụ thể cho nhà đầu tư trong nước này. Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh hy vọng trong tương lai sẽ có lời giải khi thực hiện đề án của Chính phủ nhằm giảm 30% thủ tục hành chính.
Trước lời giải đáp mang tính nguyên tắc của nguyên viện trưởng viện Nghiên cứu và quản lý kinh tế trung ương, ông Trần Xuân Giá thổ lộ, có lúc ông cũng bi quan về khả năng cải cách thủ tục hành chính trong tám năm có chân trong ban chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ. Hiện có chân trong hội đồng quản trị của một ngân hàng thương mại cổ phần, ông Giá chia sẻ với các nhà đầu tư trong và ngoài nước: “Vô số cái trong thủ tục hành chính hiện nay cũng hành tôi không kém gì anh”. Cựu bộ trưởng Kế hoạch và đầu tư xác nhận, một loạt cơ chế tưởng chừng dễ làm, làm nhanh được, mang lại hiệu quả thiết thực, thí dụ bắt đầu từ cải cách thủ tục hành chính, thế mà 15 năm rồi vẫn dẫm chân tại chỗ, cắt bớt thủ tục này mọc ra thủ tục khác.
Thủ tục hành chính rườm rà chỉ là một phần khiến cho môi trường kinh doanh chưa thật sự bình đẳng, thông thoáng, theo đánh giá của ông Giá. Trong suy nghĩ của ông, ba vấn đề trở thành các điểm tắc nghẽn lớn đối với phát triển là thể chế kinh tế thị trường chưa hoàn thiện, nguồn nhân lực và kết cấu hạ tầng yếu kém. Vì vậy, trong báo cáo dự báo kinh tế Việt Nam 2010 trình bày tại diễn đàn về bất động sản, ông Trần Xuân Giá nhấn mạnh đến việc khắc phục những mặt yếu cơ bản của nền kinh tế để có dư địa cho tăng trưởng và phát triển. Trong đó, cơ bản nhất là chất lượng tăng trưởng.
Phân tích đóng góp của vốn, lao động và năng suất tổng hợp vào tăng trưởng GDP trong giai đoạn từ 1993 tới nay, tiến sĩ Trần Xuân Giá chỉ ra, tăng trưởng kinh tế vẫn trong tình trạng chủ yếu dựa vào tăng vốn đầu tư. Ông Giá đưa ra con số tính toán, yếu tố vốn góp vào tăng trưởng là 52,7%, gấp gần ba lần đóng góp của nhân tố lao động. Theo kinh nghiệm của người từng đứng đầu bộ Kế hoạch và đầu tư, tỷ lệ vốn đầu tư khó vượt qua con số 44% GDP và không thể kéo dài mãi tình trạng này. Ông Giá cũng cảnh báo về yếu tố năng suất tổng hợp vào tăng trưởng kinh tế còn thấp và tăng chậm. Đóng góp của yếu tố năng suất tổng hợp dừng ở mức 28,2% trong giai đoạn từ 2003 tới nay. Dù tỉ lệ này đã tăng từ mức 22,5% của giai đoạn 1998-2002, nó vẫn thấp hơn mức 35-40% của các nước trong khu vực.
Xét về năng suất lao động, trong giai đoạn 2000-2002, mỗi lao động của Việt Nam đạt 813 USD một người, trong khi đó lao động của Indonesia đạt năng suất cao hơn 2,18 lần, Philippines cao hơn 2,88 lần, Thái Lan cao hơn 4,39 lần. Giai đoạn 2006-2007, năng suât lao động của Việt Nam tăng lên 1.459 USD, thì của Indonesia gấp 2,51 lần, Philippines gấp 2,4 lần và Thái Lan gấp 4,24 lần. Điều này một phần phản ánh chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, với khoảng 60% lao động chưa qua đào tạo, một phần phụ thuộc vào trình độ công nghệ. Để tạo ra một đôla GDP, Việt Nam tốn lượng điện năng bằng 4,65 lần Hồng Kông, 3,12 lần Singapore, 1,37 lần Thái Lan và 1,69 lần Malaysia.
Đầu tư nhiều như vậy nhưng chất lượng tăng trưỏng thấp, thông qua chỉ số kinh tế tri thức theo đánh giá của Ngân hàng thế giới. Năm 2008, Việt Nam xếp thứ 102 trong tổng số 133 nước được xếp loại. Ông Giá cũng lưu ý về chỉ số đánh giá hiệu quả đầu tư thuộc loại kém và hầu như không có chuyển biến trong giai đoạn 2001-2008.
Cho dù đầu tư nhà nước tập trung nhiều vào công nghiệp-xây dựng, nhưng kết cấu hạ tầng vẫn còn lạc hậu khá xa so với yêu cầu và đang cản trở sự phát triển. Trong cơ cấu kinh tế, tuy tỷ trọng khu vực công nghiệp-xây dựng bình quân mỗi năm tăng khoảng 0,2 điểm phần trăm trong giai đoạn 2001-2008 nhưng tỷ trọng khu vực dịch vụ giảm khoảng 0,06 điểm phần trăm, khiến cơ cấu kinh tế của Việt Nam theo ba khu vực công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp chưa đạt được cơ cấu của một nước kinh tế đang phát triển thuộc nhóm thu nhập trung bình thấp.
Phân tích những nút thắt tăng trưởng, tiến sĩ Trần Xuân Giá cho rằng, phải xử lý song song các giải pháp nhằm giải quyết hậu quả trước mắt của suy giảm kinh tế và cấu trúc lại nền kinh tế. Ông Giá nhấn mạnh đến việc thay đổi tư duy và mô hình tăng trưởng bằng lời cảnh báo: “Chúng ta không thể tiếp tục tư duy tăng trưởng theo lượng, khuếch đại, sùng bái con số và che đậy khuyết điểm của nền kinh tế được nữa”.
Ba nút thắt được ông Giá nêu ra, có thể, sẽ được giải quyết trong đề án tái cơ cấu kinh tế. Tiến sĩ Võ Trí Thành, người có chân trong nhóm nghiên cứu đề án này, cho biết, một điểm mới trong đề án là có kèm các giải pháp thực hiện. Về điểm này, ông Giá vẫn băn khoăn về con người thực thi. Lấy lại trường hợp nhà đầu tư du lịch ở Cát Bà, ông Giá giả định quy định sau 30 ngày là cấp giấy phép nhưng có thể tới ngày 29 người ta mới thông báo hồ sơ chưa hợp lệ. Nhìn lại quá trình thực thi cải cách thủ tục hành chính, ông Giá nói: “Có khi không có vướng mắc về thủ tục pháp lý mà do con người cụ thể”.
Quốc Khánh
Không có câu trả lời cụ thể cho nhà đầu tư trong nước này. Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh hy vọng trong tương lai sẽ có lời giải khi thực hiện đề án của Chính phủ nhằm giảm 30% thủ tục hành chính.
Trước lời giải đáp mang tính nguyên tắc của nguyên viện trưởng viện Nghiên cứu và quản lý kinh tế trung ương, ông Trần Xuân Giá thổ lộ, có lúc ông cũng bi quan về khả năng cải cách thủ tục hành chính trong tám năm có chân trong ban chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ. Hiện có chân trong hội đồng quản trị của một ngân hàng thương mại cổ phần, ông Giá chia sẻ với các nhà đầu tư trong và ngoài nước: “Vô số cái trong thủ tục hành chính hiện nay cũng hành tôi không kém gì anh”. Cựu bộ trưởng Kế hoạch và đầu tư xác nhận, một loạt cơ chế tưởng chừng dễ làm, làm nhanh được, mang lại hiệu quả thiết thực, thí dụ bắt đầu từ cải cách thủ tục hành chính, thế mà 15 năm rồi vẫn dẫm chân tại chỗ, cắt bớt thủ tục này mọc ra thủ tục khác.
Thủ tục hành chính rườm rà chỉ là một phần khiến cho môi trường kinh doanh chưa thật sự bình đẳng, thông thoáng, theo đánh giá của ông Giá. Trong suy nghĩ của ông, ba vấn đề trở thành các điểm tắc nghẽn lớn đối với phát triển là thể chế kinh tế thị trường chưa hoàn thiện, nguồn nhân lực và kết cấu hạ tầng yếu kém. Vì vậy, trong báo cáo dự báo kinh tế Việt Nam 2010 trình bày tại diễn đàn về bất động sản, ông Trần Xuân Giá nhấn mạnh đến việc khắc phục những mặt yếu cơ bản của nền kinh tế để có dư địa cho tăng trưởng và phát triển. Trong đó, cơ bản nhất là chất lượng tăng trưởng.
Phân tích đóng góp của vốn, lao động và năng suất tổng hợp vào tăng trưởng GDP trong giai đoạn từ 1993 tới nay, tiến sĩ Trần Xuân Giá chỉ ra, tăng trưởng kinh tế vẫn trong tình trạng chủ yếu dựa vào tăng vốn đầu tư. Ông Giá đưa ra con số tính toán, yếu tố vốn góp vào tăng trưởng là 52,7%, gấp gần ba lần đóng góp của nhân tố lao động. Theo kinh nghiệm của người từng đứng đầu bộ Kế hoạch và đầu tư, tỷ lệ vốn đầu tư khó vượt qua con số 44% GDP và không thể kéo dài mãi tình trạng này. Ông Giá cũng cảnh báo về yếu tố năng suất tổng hợp vào tăng trưởng kinh tế còn thấp và tăng chậm. Đóng góp của yếu tố năng suất tổng hợp dừng ở mức 28,2% trong giai đoạn từ 2003 tới nay. Dù tỉ lệ này đã tăng từ mức 22,5% của giai đoạn 1998-2002, nó vẫn thấp hơn mức 35-40% của các nước trong khu vực.
Xét về năng suất lao động, trong giai đoạn 2000-2002, mỗi lao động của Việt Nam đạt 813 USD một người, trong khi đó lao động của Indonesia đạt năng suất cao hơn 2,18 lần, Philippines cao hơn 2,88 lần, Thái Lan cao hơn 4,39 lần. Giai đoạn 2006-2007, năng suât lao động của Việt Nam tăng lên 1.459 USD, thì của Indonesia gấp 2,51 lần, Philippines gấp 2,4 lần và Thái Lan gấp 4,24 lần. Điều này một phần phản ánh chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, với khoảng 60% lao động chưa qua đào tạo, một phần phụ thuộc vào trình độ công nghệ. Để tạo ra một đôla GDP, Việt Nam tốn lượng điện năng bằng 4,65 lần Hồng Kông, 3,12 lần Singapore, 1,37 lần Thái Lan và 1,69 lần Malaysia.
Đầu tư nhiều như vậy nhưng chất lượng tăng trưỏng thấp, thông qua chỉ số kinh tế tri thức theo đánh giá của Ngân hàng thế giới. Năm 2008, Việt Nam xếp thứ 102 trong tổng số 133 nước được xếp loại. Ông Giá cũng lưu ý về chỉ số đánh giá hiệu quả đầu tư thuộc loại kém và hầu như không có chuyển biến trong giai đoạn 2001-2008.
Cho dù đầu tư nhà nước tập trung nhiều vào công nghiệp-xây dựng, nhưng kết cấu hạ tầng vẫn còn lạc hậu khá xa so với yêu cầu và đang cản trở sự phát triển. Trong cơ cấu kinh tế, tuy tỷ trọng khu vực công nghiệp-xây dựng bình quân mỗi năm tăng khoảng 0,2 điểm phần trăm trong giai đoạn 2001-2008 nhưng tỷ trọng khu vực dịch vụ giảm khoảng 0,06 điểm phần trăm, khiến cơ cấu kinh tế của Việt Nam theo ba khu vực công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp chưa đạt được cơ cấu của một nước kinh tế đang phát triển thuộc nhóm thu nhập trung bình thấp.
Phân tích những nút thắt tăng trưởng, tiến sĩ Trần Xuân Giá cho rằng, phải xử lý song song các giải pháp nhằm giải quyết hậu quả trước mắt của suy giảm kinh tế và cấu trúc lại nền kinh tế. Ông Giá nhấn mạnh đến việc thay đổi tư duy và mô hình tăng trưởng bằng lời cảnh báo: “Chúng ta không thể tiếp tục tư duy tăng trưởng theo lượng, khuếch đại, sùng bái con số và che đậy khuyết điểm của nền kinh tế được nữa”.
Ba nút thắt được ông Giá nêu ra, có thể, sẽ được giải quyết trong đề án tái cơ cấu kinh tế. Tiến sĩ Võ Trí Thành, người có chân trong nhóm nghiên cứu đề án này, cho biết, một điểm mới trong đề án là có kèm các giải pháp thực hiện. Về điểm này, ông Giá vẫn băn khoăn về con người thực thi. Lấy lại trường hợp nhà đầu tư du lịch ở Cát Bà, ông Giá giả định quy định sau 30 ngày là cấp giấy phép nhưng có thể tới ngày 29 người ta mới thông báo hồ sơ chưa hợp lệ. Nhìn lại quá trình thực thi cải cách thủ tục hành chính, ông Giá nói: “Có khi không có vướng mắc về thủ tục pháp lý mà do con người cụ thể”.
Quốc Khánh
Thứ Hai, 26 tháng 10, 2009
Kích cầu (1)
Xung quanh gói kích cầu của chính phủ, có nhiều ý kiến đánh giá, tranh luận xung quanh con số 20% doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn này hay hơn nữa.
Trước khi thông qua đề xuất gói kích cầu tiếp theo, theo một số ý kiến tập trung hơn vào doanh nghiệp một số ngành và lĩnh vực có hệ số lan tỏa cao, các đại biểu Quốc hội đều tán thành có đánh giá về gói kích cầu số 1. Tuy nhiên, thanh tra gói kích cầu này, có thể sẽ tạm hoãn tới 2010.
Gần đây, có thông tin trái chiều về thực hiện gói kích cầu. Một số cho rằng, chưa tìm được sai phạm trong gói này, có tin phát hiện gần 3.900 vụ sai phạm. Đọc kỹ, cả hai thông tin đều từ cuộc gặp với thống đốc ngân hàng .
Thông tin trái chiều như vậy, trách gì thị trường chứng khoán không nhạy cảm, chỉ cần tin đồn là đổ dốc.
Trước khi thông qua đề xuất gói kích cầu tiếp theo, theo một số ý kiến tập trung hơn vào doanh nghiệp một số ngành và lĩnh vực có hệ số lan tỏa cao, các đại biểu Quốc hội đều tán thành có đánh giá về gói kích cầu số 1. Tuy nhiên, thanh tra gói kích cầu này, có thể sẽ tạm hoãn tới 2010.
Gần đây, có thông tin trái chiều về thực hiện gói kích cầu. Một số cho rằng, chưa tìm được sai phạm trong gói này, có tin phát hiện gần 3.900 vụ sai phạm. Đọc kỹ, cả hai thông tin đều từ cuộc gặp với thống đốc ngân hàng .
Thông tin trái chiều như vậy, trách gì thị trường chứng khoán không nhạy cảm, chỉ cần tin đồn là đổ dốc.
Thứ Ba, 13 tháng 10, 2009
Thiềm thừ và niềm tin
13 ngàn người làm việc trong ngân hàng đầu tư và phát triển (BIDV) được vận động đóng góp tổng số tiền 3,25 tỉ đồng để mua tượng gỗ Thiềm Thừ trang trí cho tòa tháp mới xây dựng của ngân hàng quốc doanh này. Cho dù ông Trần Bắc Hà, chủ tịch hội đồng quản trị BIDV khi trả lời báo Người lao động, rằng con cóc vàng ba chân bằng gỗ là vật trang trí, thì trong công văn của công đoàn kêu gọi nhân viên góp tiền ghi rõ, mỗi cán bộ công nhân viên đóng góp 250 ngàn đồng để mua vật linh thiêng này.
Kết quả tìm kiếm trên google về linh vật và thiềm thừ, có 102 ngàn kết quả, trong đó loài yêu quái cóc ba chân trong huyền thoại sau khi cải tà quy chính, có khả năng nhả tiền giúp người nghèo khó khắp nơi, nên được gọi là Linh thú vương tài. Một số website chuyên về phong thủy, còn hướng dẫn rõ hơn, chẳng hạn ban đêm phải quay vị trí con cóc vào trong thế nào. Sơ lược vậy cũng đủ thấy những gì mà người mua gửi gắm niềm tin vào linh vật cóc ba chân này.
Việc mua cóc gỗ ba chân bày trong một tòa tháp hiện đại mới xây dựng chắc cũng không trở thành lớn chuyện nếu không có việc huy động người lao động đóng góp. Trên thực tế, giới kinh doanh phần lớn đều tin và tránh các điều kiêng kỵ hay tuân thủ các nghi thức cúng, bái, lễ, ít nhất trên tinh thần Có thờ, có thiêng, có kiêng, có lành. Bên cạnh các lớp học bồi dưỡng về quản trị, kỹ năng lãnh đạo, giới doanh nhân còn được mời mọc học về phong thủy, tâm linh. Ngay cả tổ chức quy tụ doanh nghiệp của cả nước như phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam cũng đứng ra chiêu sinh khóa học hai ngày về ứng dụng khoa học tâm linh trong quản trị doanh nghiệp do một thạc sĩ ở học viện hành chính quốc gia giảng dạy hồi cuối tháng 5 vừa qua.
Đã có lúc, tưởng rằng các thành tựu công nghệ ứng dụng trong đời sống ở Việt Nam có khả năng đánh bạt đi dưỡng chất là tính bất định cao, môi trường hình thành và nuôi dưỡng cho các hủ tục mê tín. Hiện nay, mỗi năm, người Việt đốt giấy vàng mã trị giá hàng triệu USD. Trên thị trường, ngoài thiềm thừ, còn có vật linh khác là kỳ hưu đang được bày bán từ siêu thị, nhà sách tới các cửa hàng đá quý, với giá dao động từ vài chục ngàn cho tới vài tỉ đồng, tùy chất liệu. Cuối năm, giới làm ăn tụ tập về đền bà chúa Kho để trả nợ vay hồi đầu năm, mà trong đó, có cả xe hơi mang biển số xanh của nhà nước. Nếu như người dân đang phải đối mặt với nhiều bất trắc, từ thiên tai, lũ lụt cho tới các tai nạn đô thị như rò điện cột đèn mà cơ chế xác định trách nhiệm vẫn chưa đủ bảo đảm ngăn ngừa hiểm họa trong tương lai, thì giới kinh doanh đang hoạt động trong môi trường mà hai đồng chính thức lưu hành trong hệ thống kinh tế quốc dân, cõng theo một đồng ở ngoài sổ sách, theo nghiên cứu của Soyan Tenev thực hiện năm 2003 do IFC tài trợ. Trong môi trường có tính bất định cao, tất yếu, niềm tin gửi gắm vào linh vật hay một dạng hợp đồng bảo hiểm tinh thần nào đó sẽ có đất để phát triển.
Một lời giải thích khác của giới phong thủy về thiềm thừ là giống cóc ba chân này chỉ ăn nhưng không bài tiết. Nghĩa chung của việc chọn thiềm thừ, cũng như câu cửa miệng thường gặp dịp Tết: “Tiền vào như nước sông Đà. Tiền ra nhỏ giọt như cà phê phin”. Từ một vật linh có khả năng nhả tiền giúp kẻ khó đến một hình ảnh vô nhiều, ra ít, phần nào mang hơi hướm thực dụng, phản ánh tâm lý tận dụng mọi cơ hội để kiếm tiền nhanh. Môi trường đó ươm mầm và dung dưỡng cho các ý tưởng làm giàu bằng mọi giá. Vì thế, mới có câu biện hộ từ lãnh đạo các tập đoàn, các tổng công ty của nhà nước khi bị chất vấn lý do đầu tư trái ngành là để “lấy ngắn, nuôi dài”. Chỉ khi kinh tế toàn cầu khủng hoảng, thị trường chứng khoán và bất động sản suy giảm, các doanh nghiệp này mới quay về kinh doanh cốt lõi, rút vốn khỏi ngân hàng, khỏi bảo hiểm.
Hiện tại, các chuyên gia kinh tế đang bàn thảo đề án tái cơ cấu nền kinh tế. Xét về quản trị chiến lược, bước đi đầu tiên từ tầm nhìn rồi mới có các mục tiêu chiến lược để có cơ cấu tổ chức thực thi hiệu quả. Đường đi đã rõ và vật cản cũng khá nhiều, trong đó có cả niềm tin đang gửi gắm vào kỳ vọng quá ngắn.
Kết quả tìm kiếm trên google về linh vật và thiềm thừ, có 102 ngàn kết quả, trong đó loài yêu quái cóc ba chân trong huyền thoại sau khi cải tà quy chính, có khả năng nhả tiền giúp người nghèo khó khắp nơi, nên được gọi là Linh thú vương tài. Một số website chuyên về phong thủy, còn hướng dẫn rõ hơn, chẳng hạn ban đêm phải quay vị trí con cóc vào trong thế nào. Sơ lược vậy cũng đủ thấy những gì mà người mua gửi gắm niềm tin vào linh vật cóc ba chân này.
Việc mua cóc gỗ ba chân bày trong một tòa tháp hiện đại mới xây dựng chắc cũng không trở thành lớn chuyện nếu không có việc huy động người lao động đóng góp. Trên thực tế, giới kinh doanh phần lớn đều tin và tránh các điều kiêng kỵ hay tuân thủ các nghi thức cúng, bái, lễ, ít nhất trên tinh thần Có thờ, có thiêng, có kiêng, có lành. Bên cạnh các lớp học bồi dưỡng về quản trị, kỹ năng lãnh đạo, giới doanh nhân còn được mời mọc học về phong thủy, tâm linh. Ngay cả tổ chức quy tụ doanh nghiệp của cả nước như phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam cũng đứng ra chiêu sinh khóa học hai ngày về ứng dụng khoa học tâm linh trong quản trị doanh nghiệp do một thạc sĩ ở học viện hành chính quốc gia giảng dạy hồi cuối tháng 5 vừa qua.
Đã có lúc, tưởng rằng các thành tựu công nghệ ứng dụng trong đời sống ở Việt Nam có khả năng đánh bạt đi dưỡng chất là tính bất định cao, môi trường hình thành và nuôi dưỡng cho các hủ tục mê tín. Hiện nay, mỗi năm, người Việt đốt giấy vàng mã trị giá hàng triệu USD. Trên thị trường, ngoài thiềm thừ, còn có vật linh khác là kỳ hưu đang được bày bán từ siêu thị, nhà sách tới các cửa hàng đá quý, với giá dao động từ vài chục ngàn cho tới vài tỉ đồng, tùy chất liệu. Cuối năm, giới làm ăn tụ tập về đền bà chúa Kho để trả nợ vay hồi đầu năm, mà trong đó, có cả xe hơi mang biển số xanh của nhà nước. Nếu như người dân đang phải đối mặt với nhiều bất trắc, từ thiên tai, lũ lụt cho tới các tai nạn đô thị như rò điện cột đèn mà cơ chế xác định trách nhiệm vẫn chưa đủ bảo đảm ngăn ngừa hiểm họa trong tương lai, thì giới kinh doanh đang hoạt động trong môi trường mà hai đồng chính thức lưu hành trong hệ thống kinh tế quốc dân, cõng theo một đồng ở ngoài sổ sách, theo nghiên cứu của Soyan Tenev thực hiện năm 2003 do IFC tài trợ. Trong môi trường có tính bất định cao, tất yếu, niềm tin gửi gắm vào linh vật hay một dạng hợp đồng bảo hiểm tinh thần nào đó sẽ có đất để phát triển.
Một lời giải thích khác của giới phong thủy về thiềm thừ là giống cóc ba chân này chỉ ăn nhưng không bài tiết. Nghĩa chung của việc chọn thiềm thừ, cũng như câu cửa miệng thường gặp dịp Tết: “Tiền vào như nước sông Đà. Tiền ra nhỏ giọt như cà phê phin”. Từ một vật linh có khả năng nhả tiền giúp kẻ khó đến một hình ảnh vô nhiều, ra ít, phần nào mang hơi hướm thực dụng, phản ánh tâm lý tận dụng mọi cơ hội để kiếm tiền nhanh. Môi trường đó ươm mầm và dung dưỡng cho các ý tưởng làm giàu bằng mọi giá. Vì thế, mới có câu biện hộ từ lãnh đạo các tập đoàn, các tổng công ty của nhà nước khi bị chất vấn lý do đầu tư trái ngành là để “lấy ngắn, nuôi dài”. Chỉ khi kinh tế toàn cầu khủng hoảng, thị trường chứng khoán và bất động sản suy giảm, các doanh nghiệp này mới quay về kinh doanh cốt lõi, rút vốn khỏi ngân hàng, khỏi bảo hiểm.
Hiện tại, các chuyên gia kinh tế đang bàn thảo đề án tái cơ cấu nền kinh tế. Xét về quản trị chiến lược, bước đi đầu tiên từ tầm nhìn rồi mới có các mục tiêu chiến lược để có cơ cấu tổ chức thực thi hiệu quả. Đường đi đã rõ và vật cản cũng khá nhiều, trong đó có cả niềm tin đang gửi gắm vào kỳ vọng quá ngắn.
Thứ Năm, 17 tháng 9, 2009
Giải cứu cấp tướng
Bộ phim được giải Oscar có tên Giải cứu binh nhì Ryan miêu tả lại cuộc tìm kiếm chàng binh nhì Ryan để mang chàng về nhà an toàn cho bà mẹ, người đã có các người con vừa chết trận trong thế chiến thứ hai. Lúc đó, chàng binh nhì này đang cùng đồng đội đổ bộ lên vùng Normandy, chiến dịch mở mặt trận thứ hai, ngoài Nga, của quân Đồng Minh, tạo sức ép lên quân đội Đức quốc xã.
Nói theo ngôn ngữ thường đọc thấy trong Tam Quốc Chí, là năm đồng minh thứ a,b,c, tức năm 1944 theo Dương Lịch, binh nhì Ryan đã được giải cứu sau khi liên quân đưa tinh binh lên vùng Normandy.
65 năm sau, khi Max Movie ở truyền hình cáp Việt Nam, thay phiên chiếu bộ phim Band of Brothers kể về cuộc đổ bộ này, thì có một cuộc giải cứu khác khá ngoạn mục. Số là, giới chiêm tinh gia nhìn sao, đoán rằng: Hải đoàn sẽ gặp nạn lớn trong năm 2010 khi nhiều nước số lượng cung cấp hải thuyền sẽ vượt quá nhu cầu. Điều này khiến cho ý tưởng xây dựng hải đoàn đủ sức vượt biển lớn sẽ gặp khó khăn, dù đã đầu tư hàng ngàn tỉ đồng, chưa kể số vay nợ nước ngoài lên tới 700 triệu Mỹ kim. Đúng lúc mọi dự đoán sắp trở thành hiện thực, bởi giá hải thuyền trong năm 2009 đã giảm rất nhiều, thì hải đoàn được chấp thuận cho phép đóng 40 chiếc hải thuyền mới. Không rõ trọng tải nên khó ước tính được tổng giá trị. Nếu lấy cỡ 6.800 tấn một chiếc, thì trị giá hợp đồng này khoảng 8.000 tỉ, còn cỡ lớn hơn (thường thì 12.500 tấn), thì giá trị ngót nghét một tỉ Mỹ kim. Nghe đâu, giới chiêm tinh bắt đầu phải quan sát chuyển vận tinh tú, để tìm lời giải phụ.
Nói theo ngôn ngữ thường đọc thấy trong Tam Quốc Chí, là năm đồng minh thứ a,b,c, tức năm 1944 theo Dương Lịch, binh nhì Ryan đã được giải cứu sau khi liên quân đưa tinh binh lên vùng Normandy.
65 năm sau, khi Max Movie ở truyền hình cáp Việt Nam, thay phiên chiếu bộ phim Band of Brothers kể về cuộc đổ bộ này, thì có một cuộc giải cứu khác khá ngoạn mục. Số là, giới chiêm tinh gia nhìn sao, đoán rằng: Hải đoàn sẽ gặp nạn lớn trong năm 2010 khi nhiều nước số lượng cung cấp hải thuyền sẽ vượt quá nhu cầu. Điều này khiến cho ý tưởng xây dựng hải đoàn đủ sức vượt biển lớn sẽ gặp khó khăn, dù đã đầu tư hàng ngàn tỉ đồng, chưa kể số vay nợ nước ngoài lên tới 700 triệu Mỹ kim. Đúng lúc mọi dự đoán sắp trở thành hiện thực, bởi giá hải thuyền trong năm 2009 đã giảm rất nhiều, thì hải đoàn được chấp thuận cho phép đóng 40 chiếc hải thuyền mới. Không rõ trọng tải nên khó ước tính được tổng giá trị. Nếu lấy cỡ 6.800 tấn một chiếc, thì trị giá hợp đồng này khoảng 8.000 tỉ, còn cỡ lớn hơn (thường thì 12.500 tấn), thì giá trị ngót nghét một tỉ Mỹ kim. Nghe đâu, giới chiêm tinh bắt đầu phải quan sát chuyển vận tinh tú, để tìm lời giải phụ.
Thứ Tư, 16 tháng 9, 2009
Người giàu Ấn Độ: Thích phim hơn tạp chí
Nielsen vừa công bố kết quả nghiên cứu hành vi của nhóm nhà giàu Ấn Độ, mà tổ chức này gọi là Nielsen Upper Middle and Rich (UMAR). Hai yêu cầu chính của cuộc nghiên cứu là hình dung rõ hơn về nhóm nhà giàu và thói quen tiêu dùng. Số mẫu là 18.250 cá nhân ở 35 khu vực, tập trung điều tra vào lối sống, mức độ sở hữu các vật dụng lâu bền (durable goods) đối chiếu với thu nhập hàng tháng và trình độ học vấn. Một số yêu cầu chi tiết về sử dụng nhân công trong nhà (phụ việc, lái xe, giữ trẻ), du lịch, ăn ngoài, sở hữu xe hơi loại gì, máy tính, đường truyền internet...
Nghiên cứu chỉ ra, Ấn Độ có khoảng 2,5 triệu hộ thuộc diện có của ăn, của để. 220.000 thuộc nhóm trên của tầng lớp trung lưu và 100.000 thuộc diện giàu có. Ba nơi tập trung dân giàu, xếp theo mật độ, lần lượt là Delhi, Bangalore và Greater Mumbai.
Một vài nhận xét đáng chú ý: Hầu hết ở nhà nói tiếng Hindu, xem phim nói tiếng Hindu, nhưng 75% thích đọc báo tiếng Anh. Dù thích đi xem phim ở ngoài, nhưng có tới 60% không đọc tạp chí.
Dù khủng hoảng không ảnh hưởng nhiều tới chuyện mua sắm, nhưng có hai lĩnh vực được ưu tiên cắt giảm là du lịch nước ngoài và vật dụng đắt tiền.
Thứ Ba, 8 tháng 9, 2009
Rẻ như nhà ở Mỹ
Số liệu của tiến sĩ Mark J. Perry, giáo sư kinh tế của đại học Michigan, giá nhà trung bình ở Detroit hồi tháng 1 năm nay xấp xỉ 13.600 USD, giảm 42% so với cùng kỳ năm trước. Giá nhà trung bình của bang Michigan là 84.300 USD, giảm 37% so với cùng kỳ tháng 1 năm 2008. Trên blog của tiến sĩ Perry có cập nhật số liệu tháng 2.2009, giá nhà ở Detroit giảm còn 12.600USD.
Mức giá này chưa tới nửa giá của chiếc xe Ford Focus tại Việt Nam.
Mức giá này chưa tới nửa giá của chiếc xe Ford Focus tại Việt Nam.
Chủ Nhật, 6 tháng 9, 2009
Trường tư và bệnh viện tư
Vì sao người ta phải tìm tới trường tư hay bệnh viện tư? Người đặt câu hỏi này là Tim Harford, tác giả cuốn Khi nhà kinh tế học nằm vùng. Trước khi trả lời, Tim cung cấp thêm thông tin, trường công và bệnh viện công thường là miễn phí, chất lượng bác sĩ ở bệnh viện tư thường kém hơn đồng nghiệp làm ở bệnh viện công (Hình như ở VN phức tạp hơn, khi cũng ông A ngày làm ở BV công thì không bằng chính ông A đó buổi tối khám thêm ở BV tư).
Tim Hartford dẫn lại kết quả nghiên cứu của Jishnu Das và Jeffrey Hammer (làm cho world bank) về việc khám chữa bệnh ở Ấn Độ. 3/4 người bệnh ở Dehli tới cơ sở tư dù chất lượng không bằng bệnh viện công. Để tìm được câu trả lời, hai nhà nghiên cứu này khảo sát cùng 1 nhóm bệnh ở các cơ sở công và tư, dù bác sĩ tư được cho là kém về chuyên môn hơn, nhưng trên thực tế, họ chăm sóc bệnh nhân kỹ lưỡng hơn đồng nghiệp ở bệnh viện công. Nguyên nhân chính là bác sĩ tư chỉ được trả tiền khi họ thuyết phục bệnh nhân tin rằng họ đã chăm sóc tốt, điều trị chu đáo.
Một điều tra khác công bố trong cuốn The beauty Tree của James Tooley, giáo sư đại học New Castle, trong 500 trường tư chủ yếu học sinh là tầng lớp nghèo, với mức học phí dưới 3 USD mỗi tháng. Không chỉ ở Ấn Độ, mà còn ở Trung Quốc, Tây Phi, nhóm nghiên cứu của Tooley nhận ra rằng, các trường tư ở đó, dạy cho trẻ cũng giống như ở trường công, thậm chí còn nhiều hơn, chưa kể các phương tiện như nhà vệ sinh, thư viện, nước uống còn tốt hơn cơ sở công. Rõ ràng, với một mức phí cụ thể mà người mua phải trả (có thể là 3USD/tháng), các cơ sở dịch vụ đã hoạt động không thua kém các đơn vị được tài trợ công.
Tim Hartford dẫn lại kết quả nghiên cứu của Jishnu Das và Jeffrey Hammer (làm cho world bank) về việc khám chữa bệnh ở Ấn Độ. 3/4 người bệnh ở Dehli tới cơ sở tư dù chất lượng không bằng bệnh viện công. Để tìm được câu trả lời, hai nhà nghiên cứu này khảo sát cùng 1 nhóm bệnh ở các cơ sở công và tư, dù bác sĩ tư được cho là kém về chuyên môn hơn, nhưng trên thực tế, họ chăm sóc bệnh nhân kỹ lưỡng hơn đồng nghiệp ở bệnh viện công. Nguyên nhân chính là bác sĩ tư chỉ được trả tiền khi họ thuyết phục bệnh nhân tin rằng họ đã chăm sóc tốt, điều trị chu đáo.
Một điều tra khác công bố trong cuốn The beauty Tree của James Tooley, giáo sư đại học New Castle, trong 500 trường tư chủ yếu học sinh là tầng lớp nghèo, với mức học phí dưới 3 USD mỗi tháng. Không chỉ ở Ấn Độ, mà còn ở Trung Quốc, Tây Phi, nhóm nghiên cứu của Tooley nhận ra rằng, các trường tư ở đó, dạy cho trẻ cũng giống như ở trường công, thậm chí còn nhiều hơn, chưa kể các phương tiện như nhà vệ sinh, thư viện, nước uống còn tốt hơn cơ sở công. Rõ ràng, với một mức phí cụ thể mà người mua phải trả (có thể là 3USD/tháng), các cơ sở dịch vụ đã hoạt động không thua kém các đơn vị được tài trợ công.
Chủ Nhật, 30 tháng 8, 2009
Cử thái và các cuốn sách không nên mua
Cuốn Nhập môn tâm lý học mua đã lâu, nhưng rảnh rỗi gần đây, mới đem ra xem. Thật ra, lúc mua cũng hơi cẩn thận xem những giới thiệu ở bìa 4 và lời giới thiệu cũng như đọc lướt vài trang đầu, khá ổn. Lần này xem kỹ mới thấy bất ổn.
Đây là sách dạng nhập môn nên ngôn từ phải dễ hiểu và chú giải cẩn thận. Tuy tác giả có danh xưng tiến sĩ, nhưng ngay ở phần đầu, khi nói về behavior, dùng ngay từ cử thái, không hề có một chú giải gì và phạm vi nghĩa của từ này. Tra trong từ điển Bửu Kế về Hán Việt từ nguyên thì không có từ này. Từ điển tiếng Việt của viện Ngôn ngữ học (2005) cũng không có từ này. Một người học ngôn ngữ cho rằng, có thể là từ ghép của cử chỉ và thái độ. Đành gấp sách, không đọc, vì sợ ngộ độc chữ, vì nghĩa từ quá thâm diệu, vượt xa đầu óc bình thường của người viết.
Lần trước, mua một cuốn sách dịch viết về Nokia (hình như tựa đề là Cuộc cách mạng viễn thông hay Nokia gì đó), cũng phải gấp sách vì không thể nào đọc tiếp bởi người dịch dùng từ sáng tân để dịch từ innovation. Một đồng nghiệp biết hai thứ tiếng (Anh, Pháp) cũng hỏi nghĩa từ sáng tân dùng trong cuốn này là dịch từ từ nào. Vẫn biết nguyên lý dịch là phải chấp nhận sự mất mát của ngữ nghĩa, nhưng sáng tạo để tránh sự mất mát theo cách ỏ trên e rằng còn mất lớn hơn.
Danh sách này chắc còn được bổ sung thêm nhiều, trong quá trình mua sách.
Đây là sách dạng nhập môn nên ngôn từ phải dễ hiểu và chú giải cẩn thận. Tuy tác giả có danh xưng tiến sĩ, nhưng ngay ở phần đầu, khi nói về behavior, dùng ngay từ cử thái, không hề có một chú giải gì và phạm vi nghĩa của từ này. Tra trong từ điển Bửu Kế về Hán Việt từ nguyên thì không có từ này. Từ điển tiếng Việt của viện Ngôn ngữ học (2005) cũng không có từ này. Một người học ngôn ngữ cho rằng, có thể là từ ghép của cử chỉ và thái độ. Đành gấp sách, không đọc, vì sợ ngộ độc chữ, vì nghĩa từ quá thâm diệu, vượt xa đầu óc bình thường của người viết.
Lần trước, mua một cuốn sách dịch viết về Nokia (hình như tựa đề là Cuộc cách mạng viễn thông hay Nokia gì đó), cũng phải gấp sách vì không thể nào đọc tiếp bởi người dịch dùng từ sáng tân để dịch từ innovation. Một đồng nghiệp biết hai thứ tiếng (Anh, Pháp) cũng hỏi nghĩa từ sáng tân dùng trong cuốn này là dịch từ từ nào. Vẫn biết nguyên lý dịch là phải chấp nhận sự mất mát của ngữ nghĩa, nhưng sáng tạo để tránh sự mất mát theo cách ỏ trên e rằng còn mất lớn hơn.
Danh sách này chắc còn được bổ sung thêm nhiều, trong quá trình mua sách.
Thứ Sáu, 28 tháng 8, 2009
Cơm chấm cơm
Một trường đại học khối tư thục dân lập đăng quảng cáo trên Tuổi trẻ, tuyển giảng viên, với các yêu cầu: cử nhân dưới 24 tuổi, thạc sĩ dưới 30 tuổi và tiến sĩ dưới 50 tuổi. Không thấy có các yêu cầu về kinh nghiệm gì khác.
Từ hai dạng đầu, khó có thể nghĩ rằng đại học này không phải là dạng cơm chấm cơm.
Tình trạng cơm chấm cơm, nôm na là cử nhân hay kỹ sư vừa ra trường đứng lớp giảng cho các sinh viên. Không có kinh nghiệm thực tiễn và giảng dạy, nên tình huống một giảng viên khối kỹ thuật đã đọc cho sinh viên chép lại một câu là xyz là một loại ống thủy, rồi ngưng trong giây lát mới đọc tiếp, tinh.
Có lần, một giáo sư nhiều năm giảng dạy ở nước ngoài, cho biết, trong trường quản trị, phải tối thiểu 5 năm kinh nghiệm mới giảng cho BA được; để giảng cho MBA cần 10 năm kinh nghiệm.
Từ hai dạng đầu, khó có thể nghĩ rằng đại học này không phải là dạng cơm chấm cơm.
Tình trạng cơm chấm cơm, nôm na là cử nhân hay kỹ sư vừa ra trường đứng lớp giảng cho các sinh viên. Không có kinh nghiệm thực tiễn và giảng dạy, nên tình huống một giảng viên khối kỹ thuật đã đọc cho sinh viên chép lại một câu là xyz là một loại ống thủy, rồi ngưng trong giây lát mới đọc tiếp, tinh.
Có lần, một giáo sư nhiều năm giảng dạy ở nước ngoài, cho biết, trong trường quản trị, phải tối thiểu 5 năm kinh nghiệm mới giảng cho BA được; để giảng cho MBA cần 10 năm kinh nghiệm.
Thứ Tư, 19 tháng 8, 2009
Cấm và thượng tôn pháp luật
Từ ngày x tháng y năm z đường Lê Quý Đôn, Q.3 trở thành đường một chiều theo hướng từ Nguyễn Thị Minh Khai tới Võ Thị Sáu. Đi kèm lệnh cấm này là các băng vải đỏ chăng ngang các giao lộ với con đường chạy ngang trường trung học khá nổi tiếng để thông tin cho người đi đường. Cận ngày lệnh cấm có hiệu lực là các nhân viên mặc đồng phục, cờ đỏ hướng dẫn người tham gia giao thông chấp hành. Một tuần sau, lực lượng cảnh sát tuần tra và phạt người vi phạm Mô tả cụ thể như vậy để thấy rằng, để thay đổi hành vi, đòi hỏi thời gian và nhân lực, đi kèm các biện pháp từ thông tin hướng dẫn, răn đe và xử phạt. Đùng một cái, tháng bảy năm nay, tuyến đường này cho phép lưu thông trở lại hai chiều. Dĩ nhiên, sai thì phải sửa hoặc đây là giải pháp tạm thời khi các lô cốt giăng chi chít trên tuyến đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, tuyến song song nhưng có chiều ngược lại với Lê Quý Đôn. Điều đáng nói là công sức nghiên cứu thiết kế tuyến giao thông, xây dựng văn bản và thực hiện nó trở thành công cốc.
Cũng trong tháng 7, TP có quy định thực phẩm tươi sống được phép bán ở chợ, siêu thị, các cửa hàng văn minh tiện lợi. Quy định này đáng được hoan nghênh và nghiêm chỉnh thực hiện nhằm bảo vệ vệ sinh an toàn thực phẩm cho người dùng. Đáng tiếc là thời hiệu áp dụng từ 10.8 và hàng loạt vấn đề đặt ra như số lượng cửa hàng văn minh tiện lợi cũng như hệ thống phân phối thực phẩm chưa đủ và không phủ đều ở các cụm dân cư, ảnh hưởng tới đời sống của người dân. Lãnh đạo các cơ quan chức năng sau đó phải giải thích, đó chỉ là chủ trương và chỉ áp dụng khi có đủ các điều kiện kể trên. Vậy trách nhiệm của bộ phận tham mưu ra quyết định này ở đâu khi không lường trước hậu quả và hệ quả của nó?
Một năm sau ngày phát hành và nộp lưu chiểu đúng luật xuất bản, cuốn sách phát triển từ luận án cao học về ca từ Trịnh Công Sơn bị UBND Bình Định cấm lưu hành. Lệnh cấm này được phát ra dễ dàng, bất chấp quy định về quyền và chức năng của một cơ quan quản lý địa phương. Không rõ trách nhiệm của bộ phận tham mưu ở đâu trong lệnh cấm này?
Dẫn lại ba sự việc gần đây như vậy chưa thể nói là đủ, vì chưa kiểm đếm đầy đủ các văn bản bị “thổi còi” vì lý do tương tự. Trong ba chuyện trên, thay đổi hành vi của xã hội hay một bộ phận nào đó xem ra khá dễ dàng bằng một lệnh cấm. Mức độ dễ này không chỉ thể hiện qua việc ra quyết định mà còn ở công đoạn giải thích hay vô hiệu hóa quyết định đó. Hậu quả là lãng phí công sức (soạn thảo văn bản ra quyết định, thu hồi văn bản), nhân lực để thay đổi hành vi và cả nhân lực để giải thích, làm rõ ý nghĩa hay chủ trương của văn bản, dù đời sống thực của văn bản gần như không tồn tại. Hệ quả dễ thấy là ý thức và tinh thần thượng tôn pháp luật không có, dẫn tới tổn phí về nhân lực, thời gian của bộ máy (răn đe, xử phạt) để duy trì và bảo vệ ý thức thượng tôn pháp luật.
Không phải ngẫu nhiên mà các hình ảnh xấu như vượt đèn đỏ, cướp hoa... trở thành câu chuyện thường ngày.
Cũng trong tháng 7, TP có quy định thực phẩm tươi sống được phép bán ở chợ, siêu thị, các cửa hàng văn minh tiện lợi. Quy định này đáng được hoan nghênh và nghiêm chỉnh thực hiện nhằm bảo vệ vệ sinh an toàn thực phẩm cho người dùng. Đáng tiếc là thời hiệu áp dụng từ 10.8 và hàng loạt vấn đề đặt ra như số lượng cửa hàng văn minh tiện lợi cũng như hệ thống phân phối thực phẩm chưa đủ và không phủ đều ở các cụm dân cư, ảnh hưởng tới đời sống của người dân. Lãnh đạo các cơ quan chức năng sau đó phải giải thích, đó chỉ là chủ trương và chỉ áp dụng khi có đủ các điều kiện kể trên. Vậy trách nhiệm của bộ phận tham mưu ra quyết định này ở đâu khi không lường trước hậu quả và hệ quả của nó?
Một năm sau ngày phát hành và nộp lưu chiểu đúng luật xuất bản, cuốn sách phát triển từ luận án cao học về ca từ Trịnh Công Sơn bị UBND Bình Định cấm lưu hành. Lệnh cấm này được phát ra dễ dàng, bất chấp quy định về quyền và chức năng của một cơ quan quản lý địa phương. Không rõ trách nhiệm của bộ phận tham mưu ở đâu trong lệnh cấm này?
Dẫn lại ba sự việc gần đây như vậy chưa thể nói là đủ, vì chưa kiểm đếm đầy đủ các văn bản bị “thổi còi” vì lý do tương tự. Trong ba chuyện trên, thay đổi hành vi của xã hội hay một bộ phận nào đó xem ra khá dễ dàng bằng một lệnh cấm. Mức độ dễ này không chỉ thể hiện qua việc ra quyết định mà còn ở công đoạn giải thích hay vô hiệu hóa quyết định đó. Hậu quả là lãng phí công sức (soạn thảo văn bản ra quyết định, thu hồi văn bản), nhân lực để thay đổi hành vi và cả nhân lực để giải thích, làm rõ ý nghĩa hay chủ trương của văn bản, dù đời sống thực của văn bản gần như không tồn tại. Hệ quả dễ thấy là ý thức và tinh thần thượng tôn pháp luật không có, dẫn tới tổn phí về nhân lực, thời gian của bộ máy (răn đe, xử phạt) để duy trì và bảo vệ ý thức thượng tôn pháp luật.
Không phải ngẫu nhiên mà các hình ảnh xấu như vượt đèn đỏ, cướp hoa... trở thành câu chuyện thường ngày.
Thứ Sáu, 14 tháng 8, 2009
Giá taxi và cách đánh lừa cảm quan
Cứ mỗi độ xăng lên giá, báo chí lại quan tâm ngay đến cước taxi và các phương tiện vận tải khác. Hai đợt tăng giá xăng gần đây, ít thấy báo nào nhắc đến chuyện này. Có lẽ, trong ba tháng trở lại đây, xăng tăng giá 4 lần rồi, nên báo chí cũng mệt khi mỗi lần lại phải lặp lại câu hỏi: giá cước taxi sẽ điều chỉnh thế nào?
Giá xăng A92 vừa nhảy lên 14.700 đ/l, tăng 500 đ. Khi xăng vừa điều chỉnh lên 14.200 đ/l, tôi có dịp đi taxi. Mới nhìn qua, khá yên tâm là giá cước không thay đổi khi con số 10.000 đ vẫn giữ nguyên. Cảm giác nghi ngại gì đó khiến tôi phải nhìn kỹ. Thay vì đơn vị là 1km, nay được điều chỉnh thành 0,9km. Có nghĩa là cước taxi đã tăng 10%.
Ở đây, người viết không định nói về chuyện giá xăng tăng như thế hợp lý hay không, mà chỉ bàn về cách thức thay đổi giá. Thường thì người ta hay đọc từ trái sang phải. Vì vậy, nếu đọc lướt quá, não bộ sẽ nhận ra vị trí đầu (con số 10.000đ) vẫn giữ nguyên. Liền sau đó, người ta có thói quen lướt qua phần sau. Do vậy, khả năng nhận biết giá taxi đã thay đổi thấp hơn bình thường.
Một điểm cần lưu ý thêm là việc điều chỉnh giá ở mức dưới 20% thường ít gây chú ý với người tiêu dùng. Vì vậy, các marketer khi thực hiện các chương trình giảm giá, thường đề nghị mức giảm tối thiểu là 20% để gây sự chú ý.
Không rõ nhà kinh doanh taxi có kết hợp có chủ đích cả hai cách kể trên để người tiêu dùng "an tâm" đi taxi, nhưng phải công nhận họ đã thành công khi tăng giá mà không tạo nhiều phản ứng, ít ra về mặt truyền thông.
Bên lề: Từ kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm của 1 doanh nghiệp taxi, có thể thấy khủng hoảng ít nhiều có ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng. Doanh số trung bình mỗi ngày trong nửa năm đầu 2009 là 1,2 triệu/xe, giảm 7% so với cùng kỳ năm trước.
Giá xăng A92 vừa nhảy lên 14.700 đ/l, tăng 500 đ. Khi xăng vừa điều chỉnh lên 14.200 đ/l, tôi có dịp đi taxi. Mới nhìn qua, khá yên tâm là giá cước không thay đổi khi con số 10.000 đ vẫn giữ nguyên. Cảm giác nghi ngại gì đó khiến tôi phải nhìn kỹ. Thay vì đơn vị là 1km, nay được điều chỉnh thành 0,9km. Có nghĩa là cước taxi đã tăng 10%.
Ở đây, người viết không định nói về chuyện giá xăng tăng như thế hợp lý hay không, mà chỉ bàn về cách thức thay đổi giá. Thường thì người ta hay đọc từ trái sang phải. Vì vậy, nếu đọc lướt quá, não bộ sẽ nhận ra vị trí đầu (con số 10.000đ) vẫn giữ nguyên. Liền sau đó, người ta có thói quen lướt qua phần sau. Do vậy, khả năng nhận biết giá taxi đã thay đổi thấp hơn bình thường.
Một điểm cần lưu ý thêm là việc điều chỉnh giá ở mức dưới 20% thường ít gây chú ý với người tiêu dùng. Vì vậy, các marketer khi thực hiện các chương trình giảm giá, thường đề nghị mức giảm tối thiểu là 20% để gây sự chú ý.
Không rõ nhà kinh doanh taxi có kết hợp có chủ đích cả hai cách kể trên để người tiêu dùng "an tâm" đi taxi, nhưng phải công nhận họ đã thành công khi tăng giá mà không tạo nhiều phản ứng, ít ra về mặt truyền thông.
Bên lề: Từ kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm của 1 doanh nghiệp taxi, có thể thấy khủng hoảng ít nhiều có ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng. Doanh số trung bình mỗi ngày trong nửa năm đầu 2009 là 1,2 triệu/xe, giảm 7% so với cùng kỳ năm trước.
Thứ Tư, 15 tháng 7, 2009
Sữa và câu chuyện niềm tin
Vài tuần trước, thông tin về giá sữa ngoại ở mức cao "phi lý" như một số nhà quản lý tràn ngập trên các báo. Kết quả là cơ quan quản lý "bó tay" với giá sữa ngoại vì đề nghị đưa loại hàng này vào danh mục hàng phải quản lý giá vẫn trong giai đoạn chờ xem xét. (Bàn về phi lý hay hợp lý và làm sao để giá sữa nhập khẩu không quá cao nằm ngoài phạm vi entry này, hẹn dịp khác sẽ bàn luận).
Hai ngày qua, thông tin về hàm lượng đạm thấp ở một số nhãn hiệu sữa trong nước lại thay nhau ngự trị trên các trang báo. Có lẽ, liều lượng thông tin bàn luận quanh chuyện này sẽ có mức độ không thua gì chủ đề giá "phi lý" của sữa nhập khẩu. Tờ Tiền phong sáng 15.7, giật tít "Hầu hết là sữa trong nước" khi nói về sữa thiếu đạm. Cách đặt tít này đã gói gọn được mục đích (nếu có) của sự xuất hiện luồng thông tin về chất lượng sữa sản xuất trong nước.
Qua hai đợt thông tin về giá và chất lượng, có thể nhận xét sau:
Nhận xét 1: Thông tin đợt 1 tập trung vào sữa nhập khẩu, được làm khá công phu, bài bản khi có thông tin đối chiếu giá ở VN và các nước lân cận, kể cả chính sách thuế nhập khẩu ở các nước. Người có lợi từ đợt thông tin này là sữa sản xuất trong nước. Muốn biết ai hưởng lợi nhiều nhất thì đành chịu, vì không có số liệu và cứ liệu, chưa kể tới khó phân biệt người thụ hưởng trực tiếp và người ăn theo. Một điều khá lạ, không thấy công bố chênh lệch giữa giá nguyên liệu nhập khẩu để tính giá thành và giá bán của sữa sản xuất trong nước. Không loại trừ khả năng con số chênh lệch cũng không thua kém gì sữa ngoại nhập khẩu.
Nhận xét 2: Thông tin đợt 2 như "một đợt đánh trả" của sữa nhập khẩu nhắm vào sữa sản xuất trong nước. Cách tóm gọn vấn đề như của báo Tiền phong là điều mà các hãng sữa nước ngoài đang mong đợi. Thứ nhất, nó là đòn chí mạng khiến người tiêu dùng không tin vào chất lượng của sữa sản xuất trong nước. Thứ hai, nó biện hộ cho giá bán cao của sữa ngoại qua sự liên tưởng chất lượng cao - an toàn - giá cao. Thứ ba và rất quan trọng, là tạo sự liên tưởng về chất lượng sữa sản xuất trong nước nói chung, không phân biệt là cơ sở sản xuất sữa theo công nghệ "cuốc xẻng", nghĩa là mua sữa nguyên liệu về trộn với vi chất (DHA, vitamin) bằng phương pháp thủ công, với các hãng sản xuất có đầu tư dây chuyền công nghệ.
Nhận xét 3: Cả hai đợt thông tin đều không thể giải quyết vấn đề giá và chất lượng một cách thấu đáo. Lý do đơn giản là cơ chế thị trường đang bị khiếm khuyết. Xét về các lực lượng tham gia thị trường, có các đại diện sau: nhà nước với vai trò quản lý và giám sát luật chơi; doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trong đó, doanh nghiệp tạm chia thành hai nhóm là nhập khẩu và sản xuất trong nước. Hai nhóm này có thực lực để thực thi các chiến dịch quảng bá, PR, lobby để tạo ra định hướng tiêu dùng theo cách có lợi nhất cho doanh nghiệp. Trong khi đó, người tiêu dùng tuy đông nhưng lại thiếu một tiếng nói đại diện, dù hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng đang tồn tại.
Nhận xét 4: Người tiêu dùng có thể đặt niềm tin vào sữa sản xuất trong nước được hay không khi xuất hiện các thông tin sữa có mạt kim loại, sữa có melamine và sữa hàm lượng đạm thấp (2 lần xuất hiện)? Dễ thấy là các công ty sữa trong nước, trừ một số ít, có khả năng tài chính để xây dựng hình ảnh, quảng báo thương hiệu, còn lại là doanh nghiệp nhỏ và vừa, làm ăn "bóc ngắn, cắn dài". Để có một thị trường sữa phát triển dựa trên cạnh tranh lành mạnh, không chỉ trông đợi vào vai trò của nhà nước trong quản lý giá hay cục quản lý cạnh tranh để xử phạt các hành vi thông đồng ấn định giá như Hàn Quốc đã làm với nước giải khát, mà còn phải dựa vào vai trò của hiệp hội các nhà sản xuất sữa trong nước. Hiệp hội này không thể chỉ là tiếng nói đại diện để xin tăng giá như hiệp hội taxi, mà còn xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng và giám sát chặt chẽ thực thi chất lượng. Khi doanh nghiệp nào đó bị gạch tên khỏi hiệp hội vì có hành vi gian dối, lừa gạt người tiêu dùng mà kết quả khiến doanh nghiệp có thể phải phá sản như sữa Tam Lộc từng bị ở Trung Quốc, thì nguời tiêu dùng mới có cơ sở để đặt niềm tin, thay vì trông chờ vào các đơn vị quản lý như thanh tra y tế, cục vệ sinh an toàn thực phẩm, cục quản lý cạnh tranh hay chờ sự lớn mạnh và hoạt động thực chất, hữu hiệu hơn của hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng.
Hai ngày qua, thông tin về hàm lượng đạm thấp ở một số nhãn hiệu sữa trong nước lại thay nhau ngự trị trên các trang báo. Có lẽ, liều lượng thông tin bàn luận quanh chuyện này sẽ có mức độ không thua gì chủ đề giá "phi lý" của sữa nhập khẩu. Tờ Tiền phong sáng 15.7, giật tít "Hầu hết là sữa trong nước" khi nói về sữa thiếu đạm. Cách đặt tít này đã gói gọn được mục đích (nếu có) của sự xuất hiện luồng thông tin về chất lượng sữa sản xuất trong nước.
Qua hai đợt thông tin về giá và chất lượng, có thể nhận xét sau:
Nhận xét 1: Thông tin đợt 1 tập trung vào sữa nhập khẩu, được làm khá công phu, bài bản khi có thông tin đối chiếu giá ở VN và các nước lân cận, kể cả chính sách thuế nhập khẩu ở các nước. Người có lợi từ đợt thông tin này là sữa sản xuất trong nước. Muốn biết ai hưởng lợi nhiều nhất thì đành chịu, vì không có số liệu và cứ liệu, chưa kể tới khó phân biệt người thụ hưởng trực tiếp và người ăn theo. Một điều khá lạ, không thấy công bố chênh lệch giữa giá nguyên liệu nhập khẩu để tính giá thành và giá bán của sữa sản xuất trong nước. Không loại trừ khả năng con số chênh lệch cũng không thua kém gì sữa ngoại nhập khẩu.
Nhận xét 2: Thông tin đợt 2 như "một đợt đánh trả" của sữa nhập khẩu nhắm vào sữa sản xuất trong nước. Cách tóm gọn vấn đề như của báo Tiền phong là điều mà các hãng sữa nước ngoài đang mong đợi. Thứ nhất, nó là đòn chí mạng khiến người tiêu dùng không tin vào chất lượng của sữa sản xuất trong nước. Thứ hai, nó biện hộ cho giá bán cao của sữa ngoại qua sự liên tưởng chất lượng cao - an toàn - giá cao. Thứ ba và rất quan trọng, là tạo sự liên tưởng về chất lượng sữa sản xuất trong nước nói chung, không phân biệt là cơ sở sản xuất sữa theo công nghệ "cuốc xẻng", nghĩa là mua sữa nguyên liệu về trộn với vi chất (DHA, vitamin) bằng phương pháp thủ công, với các hãng sản xuất có đầu tư dây chuyền công nghệ.
Nhận xét 3: Cả hai đợt thông tin đều không thể giải quyết vấn đề giá và chất lượng một cách thấu đáo. Lý do đơn giản là cơ chế thị trường đang bị khiếm khuyết. Xét về các lực lượng tham gia thị trường, có các đại diện sau: nhà nước với vai trò quản lý và giám sát luật chơi; doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trong đó, doanh nghiệp tạm chia thành hai nhóm là nhập khẩu và sản xuất trong nước. Hai nhóm này có thực lực để thực thi các chiến dịch quảng bá, PR, lobby để tạo ra định hướng tiêu dùng theo cách có lợi nhất cho doanh nghiệp. Trong khi đó, người tiêu dùng tuy đông nhưng lại thiếu một tiếng nói đại diện, dù hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng đang tồn tại.
Nhận xét 4: Người tiêu dùng có thể đặt niềm tin vào sữa sản xuất trong nước được hay không khi xuất hiện các thông tin sữa có mạt kim loại, sữa có melamine và sữa hàm lượng đạm thấp (2 lần xuất hiện)? Dễ thấy là các công ty sữa trong nước, trừ một số ít, có khả năng tài chính để xây dựng hình ảnh, quảng báo thương hiệu, còn lại là doanh nghiệp nhỏ và vừa, làm ăn "bóc ngắn, cắn dài". Để có một thị trường sữa phát triển dựa trên cạnh tranh lành mạnh, không chỉ trông đợi vào vai trò của nhà nước trong quản lý giá hay cục quản lý cạnh tranh để xử phạt các hành vi thông đồng ấn định giá như Hàn Quốc đã làm với nước giải khát, mà còn phải dựa vào vai trò của hiệp hội các nhà sản xuất sữa trong nước. Hiệp hội này không thể chỉ là tiếng nói đại diện để xin tăng giá như hiệp hội taxi, mà còn xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng và giám sát chặt chẽ thực thi chất lượng. Khi doanh nghiệp nào đó bị gạch tên khỏi hiệp hội vì có hành vi gian dối, lừa gạt người tiêu dùng mà kết quả khiến doanh nghiệp có thể phải phá sản như sữa Tam Lộc từng bị ở Trung Quốc, thì nguời tiêu dùng mới có cơ sở để đặt niềm tin, thay vì trông chờ vào các đơn vị quản lý như thanh tra y tế, cục vệ sinh an toàn thực phẩm, cục quản lý cạnh tranh hay chờ sự lớn mạnh và hoạt động thực chất, hữu hiệu hơn của hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng.
Chủ Nhật, 28 tháng 6, 2009
Thiếu men cho sáng tạo
Giải nhất cuộc thi phát minh năm nay của tạp chí Khoa học phổ thông (Mỹ) được trao cho xe tăng tự hành không người lái với tốc độ tối đa lên tới 90km/h. Đây là thành quả chín năm ròng miệt mài nghiên cứu, chế tạo của hai anh em nhà Howe là Geoff và Mike.
Trong khi Mike là nhà tư vấn tài chính, Geoff làm đốc công cho một nhà máy phân bón. Kiến thức cơ khí, động lực do họ tự học. Trình diễn mô hình tại hội chợ xe hơi washington năm 2005, họ đã được bộ Quốc phòng Mỹ đầu tư 1,25 triệu USD để phát triển sản phẩm tự chế này. Cũng từ đó, công ty công nghệ Howe và Howe ra đời. Năm 2005, ông nông dân tỉnh Tây Ninh là Trần Quốc Hải cũng có bước khởi đầu như anh em nhà Howe, khi họ thử nghiệm chế tạo máy bay trực thăng. Sau đó, năm 2007, bộ Quốc phòng và bộ Khoa học công nghệ cùng chuyên gia hàng không, thiết bị chuyên ngành đánh giá, máy bay được chế tạo không đủ điều kiện kỹ thuật, không bảo đảm an toàn. Theo VNN, máy bay của các nhà sáng chế nông dân “không có bản vẽ thiết kế, không đủ tiêu chuẩn kỹ thuật làm cơ sở đánh giá tính chất khí động học, độ bền kết cấu...”.
Trao đổi với ông Trần Quốc Hải, mất sáu năm mới hoàn thành được chiếc máy bay đầu tiên. “Chiếc thứ hai chỉ mất sáu tháng” – ông Hải nói. Tuy không được phép bay, nhưng chiếc máy bay trực thăng do ông Hải tự chế đã được đưa đi triển lãm ở nước ngoài trước khi được một viện bảo tàng ở New York mua lại để trưng bày. Chiếc thứ hai đã được trưng bày ở Áo, Singapore và tháng 8 năm nay sẽ sang Nhật. Ông Hải cho biết, tiền bán chiếc máy bay đầu cũng đủ trang trải kinh phí mua sắm động cơ, chế tạo thiết bị.
Chiếc máy bay đầu tiên không thể trưng bày ở New York, theo ông Hải, nếu không có sự giúp đỡ tài chính của ông Lê Văn Danh. Ông Hải cũng không có nhiều điều kiện tiếp cận kiến thức khoa học công nghệ như anh em nhà Howe. Môi trường nghiên cứu và kinh doanh mà ông Hải đang sống cũng thiếu các doanh nghiệp chấp nhận đầu tư mạo hiểm từ các ý tưởng phát minh, sáng chế tưởng chừng như không thể có như cách một nông dân như ông Hải nghiên cứu và thiết kế máy bay.
Ông Hải giờ đã hiểu rõ quy trình và thủ tục khi chế tạo các vật thể bay, nên quay sang thiết kế máy công cụ. “Nói chung cũng lấy nó nuôi nó được” – ông Hải nói về máy tuốt lá đang bán cho nông dân trong vùng. “Tôi chế tạo những gì tôi nghiên cứu” – ông Hải nói về các sản phẩm đang nghiên cứu như máy tuốt lá hay robot tự hành. Nhưng không quen và không có kiên thức về cách thức tổ chức nghiên cứu và sản xuất, ông không quen và chẳng nghĩ đến việc lập ra công ty công nghệ mang tên ông. “Tôi vẫn chờ đến khi có điều kiện để xây dựng xưởng sản xuất bài bản, tiêu chuẩn hóa. Thị trường máy nông nghiệp vẫn còn nhiều đất để phát triển” – ông Hải nói.
Trong khi Mike là nhà tư vấn tài chính, Geoff làm đốc công cho một nhà máy phân bón. Kiến thức cơ khí, động lực do họ tự học. Trình diễn mô hình tại hội chợ xe hơi washington năm 2005, họ đã được bộ Quốc phòng Mỹ đầu tư 1,25 triệu USD để phát triển sản phẩm tự chế này. Cũng từ đó, công ty công nghệ Howe và Howe ra đời. Năm 2005, ông nông dân tỉnh Tây Ninh là Trần Quốc Hải cũng có bước khởi đầu như anh em nhà Howe, khi họ thử nghiệm chế tạo máy bay trực thăng. Sau đó, năm 2007, bộ Quốc phòng và bộ Khoa học công nghệ cùng chuyên gia hàng không, thiết bị chuyên ngành đánh giá, máy bay được chế tạo không đủ điều kiện kỹ thuật, không bảo đảm an toàn. Theo VNN, máy bay của các nhà sáng chế nông dân “không có bản vẽ thiết kế, không đủ tiêu chuẩn kỹ thuật làm cơ sở đánh giá tính chất khí động học, độ bền kết cấu...”.
Trao đổi với ông Trần Quốc Hải, mất sáu năm mới hoàn thành được chiếc máy bay đầu tiên. “Chiếc thứ hai chỉ mất sáu tháng” – ông Hải nói. Tuy không được phép bay, nhưng chiếc máy bay trực thăng do ông Hải tự chế đã được đưa đi triển lãm ở nước ngoài trước khi được một viện bảo tàng ở New York mua lại để trưng bày. Chiếc thứ hai đã được trưng bày ở Áo, Singapore và tháng 8 năm nay sẽ sang Nhật. Ông Hải cho biết, tiền bán chiếc máy bay đầu cũng đủ trang trải kinh phí mua sắm động cơ, chế tạo thiết bị.
Chiếc máy bay đầu tiên không thể trưng bày ở New York, theo ông Hải, nếu không có sự giúp đỡ tài chính của ông Lê Văn Danh. Ông Hải cũng không có nhiều điều kiện tiếp cận kiến thức khoa học công nghệ như anh em nhà Howe. Môi trường nghiên cứu và kinh doanh mà ông Hải đang sống cũng thiếu các doanh nghiệp chấp nhận đầu tư mạo hiểm từ các ý tưởng phát minh, sáng chế tưởng chừng như không thể có như cách một nông dân như ông Hải nghiên cứu và thiết kế máy bay.
Ông Hải giờ đã hiểu rõ quy trình và thủ tục khi chế tạo các vật thể bay, nên quay sang thiết kế máy công cụ. “Nói chung cũng lấy nó nuôi nó được” – ông Hải nói về máy tuốt lá đang bán cho nông dân trong vùng. “Tôi chế tạo những gì tôi nghiên cứu” – ông Hải nói về các sản phẩm đang nghiên cứu như máy tuốt lá hay robot tự hành. Nhưng không quen và không có kiên thức về cách thức tổ chức nghiên cứu và sản xuất, ông không quen và chẳng nghĩ đến việc lập ra công ty công nghệ mang tên ông. “Tôi vẫn chờ đến khi có điều kiện để xây dựng xưởng sản xuất bài bản, tiêu chuẩn hóa. Thị trường máy nông nghiệp vẫn còn nhiều đất để phát triển” – ông Hải nói.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)
Bài đăng
