Kích cầu nhầm chỗ

Nông dân sẽ mua máy tính để bàn lắp ráp trong nước có giá dưới năm triệu đồng, sẽ được vay tối đa là 5 triệu đồng, thời hạn vay 24 tháng. Lãi suất được hỗ trợ 100%, theo quyết định ban hành ngày 16.4 của chính phủ. Quả là tin mừng khi có chính sách hỗ trợ nông dân, những người đang làm trong lĩnh vực "trụ đỡ" của nền kinh tế, vai trò này càng đặc biệt hơn khi xảy ra kinh tế khủng hoảng. (Vai trò trụ đỡ được khẳng định trong phiên họp thường kỳ tháng năm của chính phủ).
Sẽ không có gì bàn về việc hỗ trợ mua máy tính, nếu nó không thuộc giải pháp kích cầu. Bản chất của kích cầu, theo nguyên lý kinh tế, mang tính ngắn hạn. Tuy nhiên, không nên cố chấp để tranh luận 24 tháng hay bao nhiêu tháng là đủ.
Về bản chất, thúc đẩy tiêu thụ máy tính không giúp gì nhiều cho nền kinh tế. Hơn 10 năm qua, hàm lượng giá trị gia tăng trong công nghiệp máy tính Việt Nam ở mức độ 5%. Nói gọn, đó là nền công nghiệp tuốc-nơ-vít. Cho nên, kích cầu máy tính không mang lại nhiều lợi ích cho nhiều thành phần kinh tế, mà chỉ gói gọn trong số ít công nhân thuộc vài doanh nghiệp lắp ráp máy tính gọi là có tên tuổi ở Việt Nam. Được biết, khá nhiều doanh nghiệp trong nước, thậm chí, còn không nghe tới gói chính sách này. Nếu vậy, hình như đối tượng thủ lợi chính từ chính sách này, ngoài những nông dân đáng kính, còn có các đối tượng khác. Có lẽ, không cần phải nói thêm, ai là người hưởng lợi.
Theo số liệu của điện lực Việt Nam, có khoảng 10 triệu hộ nông dân sử dụng điện. Trên nguyên tắc, chính sách như vậy có thể tạo ra đơn hàng trị giá 5.000 tỉ đồng. Tất nhiên, không thể đạt được con số này, bởi trên thực tế, hỏi nông dân ở xã, cũng không biết tới chính sách như vậy. Về lý thuyết, nông dân hưởng lợi khi có máy tính, ít ra cũng có cái cho con họ học, làm quen với công nghệ thông tin. Nhưng để chiếc máy tính trở thành công cụ nâng cao dân trí, một mình chính sách hỗ trợ lãi suất là chưa đủ. Nếu nông dân mua máy tính, chỉ để cho con họ lên thành phố hay học tập, cũng cần thêm các chính sách lồng ghép khác.
Một vị chức sắc hội tin học TP.HCM cho rằng, không nên quá cực đoan khi đánh giá chính sách này như những gì phân tích ở trên. Dễ hiểu nguyên do phát biểu, các doanh nghiệp thành viên của hội là đối tượng có quyền lợi liên quan. Hơn nữa, nói như vậy cũng là một cách lý giải theo kiểu "lọt sàn, xuống nia". Tiếc rằng, ông này chỉ thấy cái ở trên sàn có vẻ to, chứ cái ở dưới nia còn to hơn nhiều. Hơn nữa, quan điểm này còn phải đặt trong trật tự xếp hàng của nhiều ngành khác. Mà nếu đứng trong trật tự đó, với hàm lượng giá trị gia tăng thấp như vậy, mức độ lan tỏa từ ảnh hưởng chính sách hỗ trợ lãi suất vào ngành công nghệ thông tin, còn phải đứng sau nhiều ngành khác. Nói gọi, thứ tự ưu tiên cho ngành công nghệ thông tin không thể trong hàng tốp đầu.
Chính sách như trên, tốt, nếu không nằm trong nhóm chính sách mang tính tình thế như hiện nay.