Lao động và cái ngọn của vấn đề

Tình cờ tìm kiếm trên mạng, thấy bài Khiếu nại của OCI: Phớt lờ gốc sai phạm đăng trên Lao Động, trong đó tác giả lập luận rằng kết luận sai phạm của thanh tra sở tuy khái quát nhưng đã đủ ý. Và vì sự "nhẹ nhàng" có chủ ý của sở mà OCI có cớ khiếu nại. Tác giả bài viết này còn lập luận rằng OCI đã phớt lờ cái gốc của sai phạm là doanh nghiệp này có cung cấp dịch vụ mà không được cho phép, và dùng "cái ngọn" là cuộc gọi khởi phát từ ngoài Việt Nam (nên không chịu chế tài của luật Việt Nam) để che cái gốc của sai phạm: cung cấp dịch vụ.
Có lẽ, vì quá tin vào lời giải thích của cơ quan quản lý, mà tác giả không định nghĩa được rằng: thế nào là một dịch vụ hoàn chỉnh. OCI Việt Nam chỉ được gọi là nhà cung cấp dịch vụ chiều gọi về Việt Nam khi có hệ thống thiết bị (thuê hoặc tự đầu tư), có kết nối hợp pháp với hệ thống tổng đài (PSTN). Trên thực tế, thanh tra sở đã kết luận là OCI Việt Nam không có đấu nối trực tiếp. Chính vì vậy, mà phó chánh thanh tra bộ thông tin và truyền thông mới mạnh miệng khẳng định chưa đủ bằng cớ.
Trở lại cái ngọn của vấn đề như tác giả bài viết đặt ra, liên minh viễn thông quốc tế mà Việt Nam là một thành viên, quy định rằng: cuộc gọi khởi phát từ đâu thì chịu sự chế tài của luật định nước đó. Do vậy, cuộc gọi từ 24 nước mà thẻ của OCI Việt Nam cung cấp dịch vụ, không chịu sự chi phối của luật Việt Nam. Đó mới thực sự là cái gốc của vấn đề. Khi hội nhập, không thể lấy luật của cái giếng để áp dụng cho cả bầu trời.
Dựa trên thông tin và kết luận của thanh tra sở, tôi không nghĩ rằng, OCI Việt Nam vi phạm luật. Bởi thật sự đúng như vậy, thì OCI Việt Nam sẽ bị xử lý hình sự theo tội danh "trộm cước viễn thông", chứ không bị xử phạt hết khung 20 triệu đồng.
Đọc lại các diễn tiến thông tin về vụ OCI trên Lao Động, tôi lấy làm lạ khi vụ việc có liên quan đến yếu tố pháp luật khá phức tạp, không có bất kỳ ý kiến luật sư nào. Tôi không nghĩ rằng, vụ việc này chỉ tiếp xúc với doanh nghiệp, chuyên gia viễn thông và cơ quan quản lý là đủ. Tôi hâm mộ Lao động từ lâu, thời kỳ ông Tống Văn Công và hàng loạt nhà báo danh tiếng tham gia. Tôi biết khi Chánh Trinh và Trần Trọng Thức mang ra Hà Nội để trao đổi nghiệp vụ là cuốn Ký giả chuyên nghiệp. Tiếc rằng, những bài học sơ đẳng nhất trong đó đã không được thể hiện qua bài báo này.
Tôi có gặp luật sư Nguyễn Ngọc Bích. Ông cho rằng, có thể mô hình hóa dịch vụ điện thoại trên nền internet qua máy tính như một bộ máy tính (CPU, phần mềm) và thiết bị ngoại vi. Hội đủ các điều kiện này thì mới có thể kết luận là dịch vụ đầy đủ. Sự việc OCI Việt Nam, trong con mắt luật sư Bích, như chuyện kết luận con chuột-bàn phím vi phạm luật bản quyền. Trong khi phần mềm nằm trong CPU ở nước ngoài, mới là cái gốc của sự vi phạm.
Cái gốc của vấn đề, theo luật sư Bích, là doanh nghiệp được phép làm những gì mà pháp luật không cấm. Còn nhà nước chỉ được làm đúng những gì mà pháp luật quy định. Tuy nhiên, cuộc sống thay đổi nên pháp luật có lúc không bắt kịp được yêu cầu của cuộc sống. Thông lệ quốc tế, trong trường hợp như vậy, viện dẫn pháp luật trên tinh thần có lợi cho người tiêu dùng, theo ông Bích.
Tiếc rằng, đó là thông lệ của quốc tế, không đúng với trường hợp này.