Sau hai phiên tăng điểm nhẹ, hôm nay, chứng khoán Việt Nam có một phiên tăng điểm khá. Trên biểu đồ hình nến, cây nến trắng dài hình thành và có khoảng hở, khi giá mở cửa cao hơn hẳn giá cao nhất của phiên trước. Có vẻ như cán cân hơi nghiêng về phía kỳ vọng giá lên.
Các cổ phiếu chứng khoán, tài chính như SSI, STB đều tăng điểm, khiến cho phe kỳ vọng giá lên càng khấp khởi hơn. Các chỉ báo dòng tiền, sức mạnh (RSI) có xu hướng tăng trở lại. Tuy nhiên, thế vẫn còn chưa đủ để hiển thị rõ xu hướng lên.
Dẫu sao, VNindex đóng cửa phiên cuối tháng 4 ở mức 321 điểm, vừa đẹp so với số lượng người dự đoán trên fpts.com.vn rằng VNIndex cuối tháng 4 ở mức trên 320 điểm.
Tháng 5, hình như tin tốt trong tháng này không có nhiều nữa. Cái tin mọi người chờ đợi nhất là lãi suất cơ bản sẽ giảm. Trong lúc đó, cúm heo và tin có thể xấu về sức khỏe tài chính của các ngân hàng Mỹ sẽ có nhiều tác động tới tâm lý thị trường.
VNindex đang men theo hướng mốc 340 và phạm vi giao động từ 340-370. Mốc này tỏ ra khó vượt được trong giai đoạn này khi nền kinh tế tuy có vài dấu hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để kết luận đã qua đáy khủng hoảng.
Một kỳ nghỉ dài, có lẽ, là dịp tốt nhất để các nhà đầu tư tính toán lại. Xu hướng đi lên có rõ được hay không, phải chờ tới các tín hiệu từ hai phiên giao dịch đầu tuần.
Thứ Tư, 29 tháng 4, 2009
Thứ Hai, 27 tháng 4, 2009
Tư liệu về gói thông tin sữa đậu nành
Để tiện theo dõi, tôi đưa lên đây nguyên mẫu "gói thông tin về sữa đậu nành". Ghi chú: Tùy theo báo, mà đơn vị thực hiện sẽ thay đổi chủ đề, tên và các thông tin cụ thể, nhưng nội dung sẽ được giữ nguyên.
Câu chuyện thứ nhất: Bí ẩn về sữa đậu nành bán dạo
Công nghệ sản xuất:
Sáng sớm, xóm sữa đậu nành trên đường Ni sư Huỳnh Liên, quận Tân Bình, TPHCM rất đông đúc và tấp nập. Đây là cả một “nhà máy” chuyên sản xuất các loại sữa đậu nành bán dạo. Bên ngoài đường là một khu chợ cung cấp các loại đậu nành, đậu phụng, lá dứa (Bỏ vào sữa đậu nành cho thơm). Bên trong hẻm có sẵn các chủ lò xay đậu và kế đó là các xe nấu đậu nành bán rong.
Sáng sớm, mọi người lao vào xay đậu, nhóm bếp, nấu sữa, chắt sữa vào chai… Chuẩn bị đẩy xe đi bán rong. Buổi chiều, khi bán hết hàng, khu xóm này lại tấp nập với việc mua bán đậu nành, ngâm hạt, súc rửa bình đựng sữa, phơi phóng… Đây chỉ là một trong số rất nhiều điểm chuyên cung cấp các sản phẩm đậu nành không nhãn hiệu bán rong trên đường phố tại TPHCM.
Công nghệ sản xuất sữa đậu nành ở đây rất đơn giản. Đậu được mua xong, ngâm vài giờ đồng hồ rồi chủ lò cho vào cối máy để xay. Muốn xay chưa nhuyễn thì tiền công là 3.500 đồng/kg. Nếu xay nhuyễn thì tiền công là 5.000 đồng/kg. Xay chưa nhuyễn, tuy tiền công xay rẻ hơn nhưng người nấu đậu nành sẽ tốn công vắt. Còn nếu đã xay nhuyễn rồi thì khỏi vắt, chỉ cần dùng rây lược qua xác đậu còn dư lại là được.
Chú Chín Nghệ, một người dân ở khu vực nói: “Ở đây, ai muốn làm nghề này dễ lắm. Chỉ cần sắm cái xe đẩy với ít nồi, xoong, ly tách, bịch nylon và chai đựng sữa… đến gặp mấy ông chủ lò xay đậu là được chỉ cách làm sữa, bán sữa liền. Chẳng ai kiểm soát gì, cũng chẳng cần học qua trường lớp an toàn vệ sinh thực phẩm nào cả”.
Những thùng đựng đậu xay xong được mau chóng trút vào trong nồi. Gia giảm thêm gia vị gồm có đậu nành, đậu phụng xay nhuyễn và bỏ thêm lá dứa cho thơm, các chủ xe sữa đậu nành bắt đầu nấu.
Điều đáng nói là tất cả “nhà máy sản xuất sữa đậu nành” rất quy mô ở Tân Bình, chuyên cung cấp sữa đậu nành cho người tiêu dùng tại quận này và các quận lân cận đều nằm toàn bộ trên vỉa hè. Người mua, bán, người châm đậu vào cối xay, người xách xô, xách thùng, người châm củi lửa, rồi nồi niêu, xoong chảo, ly chén, chai lọ… tất cả đều đặt trên vỉa hè. Nằm ngay trên nền đất là các chậu nước ngâm các túi sữa đậu nành cho bớt nóng. Nước đậu nành xay chảy dài dọc các lối đi, còn các cô bán hàng dạo thì nhanh tay vục các ca nhựa vào nồi sữa mới nấu để trút vào trong các chai nhựa PET đã qua sử dụng. Vì sữa còn nóng nên các chai này không đậy nắp để lộ thiên trên các xe đẩy. Nước ở đây được bắc vòi từ trong nhà ra ngoài đường. Với mỗi vòi nước như vậy có mấy xe bán đậu nành dùng chung để sửa soạn nấu sữa. Nồi sữa cuối cùng sôi liu riu là các xe bán sữa đậu nành đẩy ra khỏi khu xóm và bắt đầu hành trình bán dạo.
Sữa có mùi hôi biến thành thơm phức
Muốn sữa đậu nành ngon, điều cần thiết là phải lựa đậu thật kỹ, đậu ngon và không bị ẩm mốc. Đồng thời, thời gian ngâm đậu phải đủ một đêm. Đậu cần được tróc vỏ. Nhưng phần lớn các nhà bán sữa đậu rong thường không ngâm đủ thời gian, chọn đậu cũ và có khi lẫn cả hạt mốc, vỏ còn nguyên.
Loại sữa này nấu xong vẫn có mùi hôi. Để giải quyết vấn đề này, chỉ cần sử dụng ít phụ gia mùi đậu nành. Chỉ cần ra chợ Kim Biên, trung tâm kinh doanh hóa chất tại quận 5, TPHCM mua vài ngàn phụ gia là lập tức sẽ có một nồi sữa thơm ngon như thật.
Sữa” đặc biệt”
Chị Võ Thị Mai, một người bán hàng rong mở thùng sữa đang nấu cho biết: “Sữa của tôi nấu ngon lắm. Loại sữa này là sữa đặc biệt đó”. Sữa đặc biệt ở đây được đựng trong các túi nylon cột chặt bằng dây thun và đặt luôn trong nồi để nấu. Bên ngoài là loại sữa đậu thông thường chen lẫn với đám lá dứa bỏ vào nồi sữa lấy mùi thơm. Theo chị Mai, sở dĩ cho sữa đặc biệt vào túi này là để khi nấu sữa không bị khét. Vì sữa đặc nấu trong nồi, khi sôi sẽ dễ bị khét hơn vì lớp bột đóng phía dưới. Tuy nhiên, chị Mai không biết rằng nếu nấu sữa cùng lớp nylon thì chính loại sữa đặc biệt này sẽ nguy hiểm như thế nào với sức khỏe người sử dụng. Mà những người chịu mua sữa đặc biệt này lại chính là những người già, các phụ nữ vì muốn cả nhà được uống loại sữa có mùi vị ngon hơn.
Sữa sống mà tưởng chín
Những người như chị Mai cũng như phần lớn các khách hàng mua sữa đậu nành cho con cái và gia đình ăn hàng ngày không hề biết rằng sữa đậu nành đã chín như cách chị hiểu thực ra là chưa chín. Bởi vì sữa đậu nành sôi giả tại nhiệt độ 88 độ C khi được nấu bằng phương pháp thủ công. Và khi sữa sôi là người bán sữa thường ngưng nấu vì sợ sữa khét cũng như tốn kém chất đốt. Trong khi đó nếu sử dụng sữa bằng bao bì giấy theo công nghệ tiệt trùng UHT thì sữa đậu nành sẽ được đưa lên nhiệt độ rất cao ( trên 138 độ C) trong khoảng thời gian rất ngắn ( từ 5-15 giây, vì thế mới có thể giữ được tối đa hương vị và giá trị dinh dưỡng của sữa đậu nành.
Sự sôi giả của sữa đậu nành nấu theo phương pháp thủ công làm cho các vi khuẩn, mầm mống gây bệnh trong sản phẩm này chưa bị tiêu diệt hoàn toàn. Và chỉ cần làm nguội bằng cách cho ra các chai nhựa PET rửa bằng tay, kiểm tra bằng mắt thường với loại nước giếng đóng rất phổ biến trong các xóm làm sữa đậu nành thì món sữa mới nấu thật là môi trường lý tưởng cho chứng ngộ độc thực phẩm.
Nơi kinh doanh
Những địa chỉ hấp dẫn nhất với những xe bán rong sữa đậu nành là các trường học, bệnh viện, khu dân cư, khu công nghiệp và trên các đường phố.
Những người uống sữa đậu nành không nhãn hiệu
Trẻ em, phụ nữ, người lao động bình dân là những người sử dụng các sản phẩm sữa đậu nành không nhãn hiệu bán nhan nhản ngoài đường. Nhiều gia đình coi đây là thức uống bổ dưỡng mỗi ngày mà không để ý đến việc nó đã được sản xuất ra sao.
Công nghệ phục vụ
Sáng sớm, chị Năm Hà, người chuyên bán dạo sữa đậu nành tại cửa các trường tiểu học ở Phan Đăng Lưu, quận Bình Thạnh đã tất tả ra mua nước đá tại các cây nước đá thủ công quen thuộc. Chị chờ người bán nước đá lấy cái cưa đá bằng sắt gỉ sét chặt vào miếng đá tung tóe. Sau đó, chị bèn bọc đá vào trong các tấm vải khá dơ bẩn và đập đá cho vụn ra ngay trên vỉa hè.
Cây nước đá thủ công này đặt chỗ giao đá ngay tại miệng cống. Nhưng không hiểu sao vẫn rất đông người mua. Kế đó, chị Năm Hà bỏ nước đá vào trong những cái thùng nhựa cũ kỹ và trầy xước. Chị dùng tay vọc đá bỏ vào trong từng túi nilon để nếu ai mua thì sẽ rót thẳng sữa đậu nành vào các túi ninon này.
Sữa đậu nành thường được đựng trong các chai PET cũ kỹ và móp méo vốn là chai đã qua sử dụng của nhiều sản phẩm khác nhau và mua về từ các xe ve chai, hay nhặt nhạnh tại các thùng rác… Và hầu hết các chai này không có nắp đậy vì để cho sữa nguội bớt.
Những chai này là để chứa sữa. Còn sữa uống ngay được đổ ra một cái ca nhựa cũ kỹ, trầy trụa vì dùng lâu ngày và đổ thẳng ra ly.
Hầu hết các hàng bán đậu nành rong đều dùng ly thủy tinh. Sau khi khách hàng uống xong, cô hàng sữa rất mau chóng nhúng thẳng cái ly này vào một cái xô nước tráng qua. Một xô nước này có thể dùng để rửa hàng trăm lần mà không thay vì hầu hết các nơi bán hàng nằm ngoài đường phố, không có nước để dể dàng thay đổi. Mỗi xe đẩy lại chỉ có một người duy nhất nên không thể bỏ xe hàng đó mà đi xin nước. Chỉ sau một giờ bán hàng, xô nước đã đục ngầu.
Các ly sữa sau khi được tráng qua liền được lau khô bằng một miếng giẻ trông rất đáng ngờ và úp lại trên chiếc khay đựng ly chén để lộ thiên trên xe đẩy.
Công nghệ bảo quản
Các xe hàng rong này bán từ sáng sớm, tuy nhiên có cả những người chuyên bán buổi trưa và buổi tối.
Sữa đậu nành hầu như không được bảo quản vì các chủ xe đẩy không có phương tiện nào để bảo quản các chai sữa của họ. Phần lớn họ đựng sữa trong các chai PET, trong các túi nylon và trong chiếc nồi nhỏ đặt lộ thiên trên một mặt bằng chừng 1m2 của chiếc xe bán hàng rong. Những chai lọ này được súc rửa qua loa bằng nước giếng khoan hay nước máy và phơi phóng ngay ngoài vỉa hè. Các chai lọ này còn được mua về từ các nguồn không rõ ràng, chủ yếu qua các hàng ve chai.
Có thể mua sữa đậu nành bán dạo đã phơi ngoài nắng hay bị dầm mưa vì tất cả các xe bán đậu nành đều là loại xe không có mái che. Nếu quá nắng có thể sử dụng một cây dù gia công thường giắt phía trước xe để che nắng. Các cây dù này cũng rất dơ bẩn vì bụi đường và ít được giặt giũ.
Theo Trung tâm dinh dưỡng TPHCM, việc bảo quản sữa đậu nành không tốt, để lộ thiên hay để ánh sáng chiếu trực tiếp vào sẽ gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm.
Người bán hàng
Những người bán hàng như chị Năm Hà, chị Võ Thị Mai… phần lớn là người nhập cư và là phụ nữ. Họ không được học qua bất cứ trường lớp nào về an toàn vệ sinh thực phẩm. Họ ăn mặc nhem nhuốc và để móng tay dài. Phần lớn trong số họ không có ý thức và hiểu biết về an toàn thực phẩm, phòng chống ngộ độc. Điều nguy hiểm là nhiều người trong số họ hoàn toàn an tâm với cách sản xuất và bán sữa đậu nành phục vụ người tiêu dùng của mình.
Giá bán rất đắt
Giá của sữa đậu nành bán rong khá đắt
Giá một bịch (230 ml) hay một ly là từ 2000-3000 đồng đến 5000 đồng.
Như vậy, giá bán lẻ một lít sữa đậu nành có thể dao động từ 15000 đồng đến 22.000 đồng/lit.
Giá này quá cao vì giá của 1 kg đậu nành hiện nay trên thị trường là 25.000 đồng và mỗi một kg họ có thể làm ra từ 15-20 lít sữa. Trong khi đó, chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm của sản phẩm sữa đậu nành bán rong đường phố này lại ẩn chứa nhiều nguy cơ cho an toàn vệ sinh thực phẩm.
Chất lượng
Sữa đậu nành bán rong rất loãng so với loại sữa đậu nành đạt chuẩn.
Theo kinh nghiệm của những người bán hàng rong, một kg đậu nành có thể làm ra 15-20 lít sữa đậu nành. Trong khi đó, theo công thức làm sữa đậu nành đạt chuẩn thì cứ 400 gr đậu nành mới làm ra 1 lít sữa. Như vậy 1kg đậu nành chỉ làm ra được 2,5 lít sữa mà thôi, nếu muốn có sản phẩm sữa ngon lành, có độ đạm cao và giàu dinh dưỡng.
Chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm.
Kết quả kiểm tra vi sinh của các mẫu phẩm sữa đậu nành đường phố (lấy từ các gánh hàng rong và từ các lò sữa đậu nành cung ứng cho các nhà trẻ, tiệm cơm bình dân, các quán giải khát) do Trung tâm dịch vụ phân tích thí nghiệm -Sở Khoa học công nghệ TPHCM thực hiện và thông báo ngày 18-04-2009 cho thấy có rất nhiều vấn đề đáng quan ngại. Theo kết quả xét nghiệm Thạc sỹ, bác sĩ Trang Thị Ánh Tuyết, Đại học Y khoa TPHCM cho biết các loại vi sinh gây bệnh tiêu chảy đó là: Bacillus cereus, Clostrisdium perfringens, Coliforms, E.coli, nấm men, mốc, TPC – sinh vật hiếm khí đều phát hiện thấy trong mẫu sữa đậu nành ngoài đường phố được kiểm nghiệm
Trong đó:
- Vi sinh Bacillus cereus bình thường nếu được đun sôi sẽ bị tiêu diệt, nhưng ở mẫu sữa này vẫn còn tồn tại và nhiều gấp 900 lần tiêu chuẩn cho phép.
- Coliform gấp 30 000 lần chỉ tiêu cho phép
- E. Coli gấp 250 lần cho phép và rất dễ dàng gây tiêu chảy khi cơ thể miễn dịch kém
- Tổng số nấm men mốc gấp 7 lần qui định cho phép.
- Tổng vi sinh vật hiếm khí gấp 6 800 lần cho phép.
(Theo bảng kết quả đính kèm dưới đây)
STT
Chỉ tiêu kiểm nghiệm
Đơn vị tính
Kết quả
Phương pháp
1
Bacillus cereus
CFU/ml
9.0*103
(Tiêu chuẩn cho phép: 1.0*101)
ISO 7932:2004 (*)
2
Clostrisdium perfringens
CFU/ml
<01 color="#000099">Update: Trình tự bài 2 trên VTC đúng như trình tự đã đưa lên ở đây, có sửa đổi một chút về ý kiến của bác sĩ Ánh Tuyết.
Update 2: Bài 3 trên VTC cũng đúng theo trình tự như ở đây.
Câu chuyện thứ nhất: Bí ẩn về sữa đậu nành bán dạo
Công nghệ sản xuất:
Sáng sớm, xóm sữa đậu nành trên đường Ni sư Huỳnh Liên, quận Tân Bình, TPHCM rất đông đúc và tấp nập. Đây là cả một “nhà máy” chuyên sản xuất các loại sữa đậu nành bán dạo. Bên ngoài đường là một khu chợ cung cấp các loại đậu nành, đậu phụng, lá dứa (Bỏ vào sữa đậu nành cho thơm). Bên trong hẻm có sẵn các chủ lò xay đậu và kế đó là các xe nấu đậu nành bán rong.
Sáng sớm, mọi người lao vào xay đậu, nhóm bếp, nấu sữa, chắt sữa vào chai… Chuẩn bị đẩy xe đi bán rong. Buổi chiều, khi bán hết hàng, khu xóm này lại tấp nập với việc mua bán đậu nành, ngâm hạt, súc rửa bình đựng sữa, phơi phóng… Đây chỉ là một trong số rất nhiều điểm chuyên cung cấp các sản phẩm đậu nành không nhãn hiệu bán rong trên đường phố tại TPHCM.
Công nghệ sản xuất sữa đậu nành ở đây rất đơn giản. Đậu được mua xong, ngâm vài giờ đồng hồ rồi chủ lò cho vào cối máy để xay. Muốn xay chưa nhuyễn thì tiền công là 3.500 đồng/kg. Nếu xay nhuyễn thì tiền công là 5.000 đồng/kg. Xay chưa nhuyễn, tuy tiền công xay rẻ hơn nhưng người nấu đậu nành sẽ tốn công vắt. Còn nếu đã xay nhuyễn rồi thì khỏi vắt, chỉ cần dùng rây lược qua xác đậu còn dư lại là được.
Chú Chín Nghệ, một người dân ở khu vực nói: “Ở đây, ai muốn làm nghề này dễ lắm. Chỉ cần sắm cái xe đẩy với ít nồi, xoong, ly tách, bịch nylon và chai đựng sữa… đến gặp mấy ông chủ lò xay đậu là được chỉ cách làm sữa, bán sữa liền. Chẳng ai kiểm soát gì, cũng chẳng cần học qua trường lớp an toàn vệ sinh thực phẩm nào cả”.
Những thùng đựng đậu xay xong được mau chóng trút vào trong nồi. Gia giảm thêm gia vị gồm có đậu nành, đậu phụng xay nhuyễn và bỏ thêm lá dứa cho thơm, các chủ xe sữa đậu nành bắt đầu nấu.
Điều đáng nói là tất cả “nhà máy sản xuất sữa đậu nành” rất quy mô ở Tân Bình, chuyên cung cấp sữa đậu nành cho người tiêu dùng tại quận này và các quận lân cận đều nằm toàn bộ trên vỉa hè. Người mua, bán, người châm đậu vào cối xay, người xách xô, xách thùng, người châm củi lửa, rồi nồi niêu, xoong chảo, ly chén, chai lọ… tất cả đều đặt trên vỉa hè. Nằm ngay trên nền đất là các chậu nước ngâm các túi sữa đậu nành cho bớt nóng. Nước đậu nành xay chảy dài dọc các lối đi, còn các cô bán hàng dạo thì nhanh tay vục các ca nhựa vào nồi sữa mới nấu để trút vào trong các chai nhựa PET đã qua sử dụng. Vì sữa còn nóng nên các chai này không đậy nắp để lộ thiên trên các xe đẩy. Nước ở đây được bắc vòi từ trong nhà ra ngoài đường. Với mỗi vòi nước như vậy có mấy xe bán đậu nành dùng chung để sửa soạn nấu sữa. Nồi sữa cuối cùng sôi liu riu là các xe bán sữa đậu nành đẩy ra khỏi khu xóm và bắt đầu hành trình bán dạo.
Sữa có mùi hôi biến thành thơm phức
Muốn sữa đậu nành ngon, điều cần thiết là phải lựa đậu thật kỹ, đậu ngon và không bị ẩm mốc. Đồng thời, thời gian ngâm đậu phải đủ một đêm. Đậu cần được tróc vỏ. Nhưng phần lớn các nhà bán sữa đậu rong thường không ngâm đủ thời gian, chọn đậu cũ và có khi lẫn cả hạt mốc, vỏ còn nguyên.
Loại sữa này nấu xong vẫn có mùi hôi. Để giải quyết vấn đề này, chỉ cần sử dụng ít phụ gia mùi đậu nành. Chỉ cần ra chợ Kim Biên, trung tâm kinh doanh hóa chất tại quận 5, TPHCM mua vài ngàn phụ gia là lập tức sẽ có một nồi sữa thơm ngon như thật.
Sữa” đặc biệt”
Chị Võ Thị Mai, một người bán hàng rong mở thùng sữa đang nấu cho biết: “Sữa của tôi nấu ngon lắm. Loại sữa này là sữa đặc biệt đó”. Sữa đặc biệt ở đây được đựng trong các túi nylon cột chặt bằng dây thun và đặt luôn trong nồi để nấu. Bên ngoài là loại sữa đậu thông thường chen lẫn với đám lá dứa bỏ vào nồi sữa lấy mùi thơm. Theo chị Mai, sở dĩ cho sữa đặc biệt vào túi này là để khi nấu sữa không bị khét. Vì sữa đặc nấu trong nồi, khi sôi sẽ dễ bị khét hơn vì lớp bột đóng phía dưới. Tuy nhiên, chị Mai không biết rằng nếu nấu sữa cùng lớp nylon thì chính loại sữa đặc biệt này sẽ nguy hiểm như thế nào với sức khỏe người sử dụng. Mà những người chịu mua sữa đặc biệt này lại chính là những người già, các phụ nữ vì muốn cả nhà được uống loại sữa có mùi vị ngon hơn.
Sữa sống mà tưởng chín
Những người như chị Mai cũng như phần lớn các khách hàng mua sữa đậu nành cho con cái và gia đình ăn hàng ngày không hề biết rằng sữa đậu nành đã chín như cách chị hiểu thực ra là chưa chín. Bởi vì sữa đậu nành sôi giả tại nhiệt độ 88 độ C khi được nấu bằng phương pháp thủ công. Và khi sữa sôi là người bán sữa thường ngưng nấu vì sợ sữa khét cũng như tốn kém chất đốt. Trong khi đó nếu sử dụng sữa bằng bao bì giấy theo công nghệ tiệt trùng UHT thì sữa đậu nành sẽ được đưa lên nhiệt độ rất cao ( trên 138 độ C) trong khoảng thời gian rất ngắn ( từ 5-15 giây, vì thế mới có thể giữ được tối đa hương vị và giá trị dinh dưỡng của sữa đậu nành.
Sự sôi giả của sữa đậu nành nấu theo phương pháp thủ công làm cho các vi khuẩn, mầm mống gây bệnh trong sản phẩm này chưa bị tiêu diệt hoàn toàn. Và chỉ cần làm nguội bằng cách cho ra các chai nhựa PET rửa bằng tay, kiểm tra bằng mắt thường với loại nước giếng đóng rất phổ biến trong các xóm làm sữa đậu nành thì món sữa mới nấu thật là môi trường lý tưởng cho chứng ngộ độc thực phẩm.
Nơi kinh doanh
Những địa chỉ hấp dẫn nhất với những xe bán rong sữa đậu nành là các trường học, bệnh viện, khu dân cư, khu công nghiệp và trên các đường phố.
Những người uống sữa đậu nành không nhãn hiệu
Trẻ em, phụ nữ, người lao động bình dân là những người sử dụng các sản phẩm sữa đậu nành không nhãn hiệu bán nhan nhản ngoài đường. Nhiều gia đình coi đây là thức uống bổ dưỡng mỗi ngày mà không để ý đến việc nó đã được sản xuất ra sao.
Công nghệ phục vụ
Sáng sớm, chị Năm Hà, người chuyên bán dạo sữa đậu nành tại cửa các trường tiểu học ở Phan Đăng Lưu, quận Bình Thạnh đã tất tả ra mua nước đá tại các cây nước đá thủ công quen thuộc. Chị chờ người bán nước đá lấy cái cưa đá bằng sắt gỉ sét chặt vào miếng đá tung tóe. Sau đó, chị bèn bọc đá vào trong các tấm vải khá dơ bẩn và đập đá cho vụn ra ngay trên vỉa hè.
Cây nước đá thủ công này đặt chỗ giao đá ngay tại miệng cống. Nhưng không hiểu sao vẫn rất đông người mua. Kế đó, chị Năm Hà bỏ nước đá vào trong những cái thùng nhựa cũ kỹ và trầy xước. Chị dùng tay vọc đá bỏ vào trong từng túi nilon để nếu ai mua thì sẽ rót thẳng sữa đậu nành vào các túi ninon này.
Sữa đậu nành thường được đựng trong các chai PET cũ kỹ và móp méo vốn là chai đã qua sử dụng của nhiều sản phẩm khác nhau và mua về từ các xe ve chai, hay nhặt nhạnh tại các thùng rác… Và hầu hết các chai này không có nắp đậy vì để cho sữa nguội bớt.
Những chai này là để chứa sữa. Còn sữa uống ngay được đổ ra một cái ca nhựa cũ kỹ, trầy trụa vì dùng lâu ngày và đổ thẳng ra ly.
Hầu hết các hàng bán đậu nành rong đều dùng ly thủy tinh. Sau khi khách hàng uống xong, cô hàng sữa rất mau chóng nhúng thẳng cái ly này vào một cái xô nước tráng qua. Một xô nước này có thể dùng để rửa hàng trăm lần mà không thay vì hầu hết các nơi bán hàng nằm ngoài đường phố, không có nước để dể dàng thay đổi. Mỗi xe đẩy lại chỉ có một người duy nhất nên không thể bỏ xe hàng đó mà đi xin nước. Chỉ sau một giờ bán hàng, xô nước đã đục ngầu.
Các ly sữa sau khi được tráng qua liền được lau khô bằng một miếng giẻ trông rất đáng ngờ và úp lại trên chiếc khay đựng ly chén để lộ thiên trên xe đẩy.
Công nghệ bảo quản
Các xe hàng rong này bán từ sáng sớm, tuy nhiên có cả những người chuyên bán buổi trưa và buổi tối.
Sữa đậu nành hầu như không được bảo quản vì các chủ xe đẩy không có phương tiện nào để bảo quản các chai sữa của họ. Phần lớn họ đựng sữa trong các chai PET, trong các túi nylon và trong chiếc nồi nhỏ đặt lộ thiên trên một mặt bằng chừng 1m2 của chiếc xe bán hàng rong. Những chai lọ này được súc rửa qua loa bằng nước giếng khoan hay nước máy và phơi phóng ngay ngoài vỉa hè. Các chai lọ này còn được mua về từ các nguồn không rõ ràng, chủ yếu qua các hàng ve chai.
Có thể mua sữa đậu nành bán dạo đã phơi ngoài nắng hay bị dầm mưa vì tất cả các xe bán đậu nành đều là loại xe không có mái che. Nếu quá nắng có thể sử dụng một cây dù gia công thường giắt phía trước xe để che nắng. Các cây dù này cũng rất dơ bẩn vì bụi đường và ít được giặt giũ.
Theo Trung tâm dinh dưỡng TPHCM, việc bảo quản sữa đậu nành không tốt, để lộ thiên hay để ánh sáng chiếu trực tiếp vào sẽ gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm.
Người bán hàng
Những người bán hàng như chị Năm Hà, chị Võ Thị Mai… phần lớn là người nhập cư và là phụ nữ. Họ không được học qua bất cứ trường lớp nào về an toàn vệ sinh thực phẩm. Họ ăn mặc nhem nhuốc và để móng tay dài. Phần lớn trong số họ không có ý thức và hiểu biết về an toàn thực phẩm, phòng chống ngộ độc. Điều nguy hiểm là nhiều người trong số họ hoàn toàn an tâm với cách sản xuất và bán sữa đậu nành phục vụ người tiêu dùng của mình.
Giá bán rất đắt
Giá của sữa đậu nành bán rong khá đắt
Giá một bịch (230 ml) hay một ly là từ 2000-3000 đồng đến 5000 đồng.
Như vậy, giá bán lẻ một lít sữa đậu nành có thể dao động từ 15000 đồng đến 22.000 đồng/lit.
Giá này quá cao vì giá của 1 kg đậu nành hiện nay trên thị trường là 25.000 đồng và mỗi một kg họ có thể làm ra từ 15-20 lít sữa. Trong khi đó, chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm của sản phẩm sữa đậu nành bán rong đường phố này lại ẩn chứa nhiều nguy cơ cho an toàn vệ sinh thực phẩm.
Chất lượng
Sữa đậu nành bán rong rất loãng so với loại sữa đậu nành đạt chuẩn.
Theo kinh nghiệm của những người bán hàng rong, một kg đậu nành có thể làm ra 15-20 lít sữa đậu nành. Trong khi đó, theo công thức làm sữa đậu nành đạt chuẩn thì cứ 400 gr đậu nành mới làm ra 1 lít sữa. Như vậy 1kg đậu nành chỉ làm ra được 2,5 lít sữa mà thôi, nếu muốn có sản phẩm sữa ngon lành, có độ đạm cao và giàu dinh dưỡng.
Chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm.
Kết quả kiểm tra vi sinh của các mẫu phẩm sữa đậu nành đường phố (lấy từ các gánh hàng rong và từ các lò sữa đậu nành cung ứng cho các nhà trẻ, tiệm cơm bình dân, các quán giải khát) do Trung tâm dịch vụ phân tích thí nghiệm -Sở Khoa học công nghệ TPHCM thực hiện và thông báo ngày 18-04-2009 cho thấy có rất nhiều vấn đề đáng quan ngại. Theo kết quả xét nghiệm Thạc sỹ, bác sĩ Trang Thị Ánh Tuyết, Đại học Y khoa TPHCM cho biết các loại vi sinh gây bệnh tiêu chảy đó là: Bacillus cereus, Clostrisdium perfringens, Coliforms, E.coli, nấm men, mốc, TPC – sinh vật hiếm khí đều phát hiện thấy trong mẫu sữa đậu nành ngoài đường phố được kiểm nghiệm
Trong đó:
- Vi sinh Bacillus cereus bình thường nếu được đun sôi sẽ bị tiêu diệt, nhưng ở mẫu sữa này vẫn còn tồn tại và nhiều gấp 900 lần tiêu chuẩn cho phép.
- Coliform gấp 30 000 lần chỉ tiêu cho phép
- E. Coli gấp 250 lần cho phép và rất dễ dàng gây tiêu chảy khi cơ thể miễn dịch kém
- Tổng số nấm men mốc gấp 7 lần qui định cho phép.
- Tổng vi sinh vật hiếm khí gấp 6 800 lần cho phép.
(Theo bảng kết quả đính kèm dưới đây)
STT
Chỉ tiêu kiểm nghiệm
Đơn vị tính
Kết quả
Phương pháp
1
Bacillus cereus
CFU/ml
9.0*103
(Tiêu chuẩn cho phép: 1.0*101)
ISO 7932:2004 (*)
2
Clostrisdium perfringens
CFU/ml
<01 color="#000099">Update: Trình tự bài 2 trên VTC đúng như trình tự đã đưa lên ở đây, có sửa đổi một chút về ý kiến của bác sĩ Ánh Tuyết.
Update 2: Bài 3 trên VTC cũng đúng theo trình tự như ở đây.
Nguy cơ từ sữa đậu nành rong hay công nghệ PR?
Rất tình cờ, được một đồng nghiệp chia sẻ một loạt thông tin với chủ đề "nguy cơ từ sữa đậu nành rong". Theo đồng nghiệp, loạt này sẽ xuất hiện thành một chiến dịch PR trên các báo. Đại ý, bài 1 sẽ là sữa đậu nành nấu thủ công, mất vệ sinh từ cách nấu, dụng cụ nấu, cho tới chai đựng. Bài thứ 2 khá hơn, có thêm ý kiến bác sĩ, chuyên gia lý giải đậu nành có hiện tượng "sôi giả" nên do tiết kiệm, khi thấy sôi như vậy, người ta sẽ không nấu tiếp, mầm bệnh hoặc vi khuẩn vẫn còn trong sữa. Bài 3: Lập luận khoa học về khả năng trữ, giữ, nhưng nguy cơ khi uống sữa đậu nành có nguồn gốc không rõ ràng. Bài 4: lý giải về ích lợi của sữa đậu nành, và nói rất "tự nhiên" về một nhãn hiệu sữa đậu nành nào đó.
Loạt bài khác đi song song, nói về ích lợi của sữa đậu nành, đặc biệt là đậu nành trong hộp giấy và đậu nành đóng chai, tiệt khuẩn bằng công nghệ tia cực tím.... Dĩ nhiên, loạt bài song song có đầy đủ các nghiên cứu khoa học cùng sự góp mặt của các giáo sư, tiến sĩ có tên tuổi.
Loạt bài đầu đã xuất hiện bài 1 ở VTC. Các bạn theo dõi blog này đón xem các bài sau của VTC và một số báo khác (tôi sợ là xuất hiện trên báo in), xem thử trình tự có đúng vậy không nha.
Loạt bài khác đi song song, nói về ích lợi của sữa đậu nành, đặc biệt là đậu nành trong hộp giấy và đậu nành đóng chai, tiệt khuẩn bằng công nghệ tia cực tím.... Dĩ nhiên, loạt bài song song có đầy đủ các nghiên cứu khoa học cùng sự góp mặt của các giáo sư, tiến sĩ có tên tuổi.
Loạt bài đầu đã xuất hiện bài 1 ở VTC. Các bạn theo dõi blog này đón xem các bài sau của VTC và một số báo khác (tôi sợ là xuất hiện trên báo in), xem thử trình tự có đúng vậy không nha.
Chủ Nhật, 26 tháng 4, 2009
Nghi án OCI: trắng đen sắp rõ!
Bộ Thông tin truyền thông vừa có văn bản trả lời sở Thông tin truyền thông TP.HCM rằng, muốn kết luận OCI cung cấp dịch vụ phone2phone chiều từ nước ngoài về Việt Nam "trái phép", thì phải chứng minh có đơn vị này có kết nối vào mạng PSTN của Việt Nam.
Điều này, thì trong biên bản của thanh tra sở hồi giữa tháng 3 đã xác định rõ là "không phát hiện" được kết nối như vậy.
Theo luật khiếu nại tố cáo, đến ngày 27.4 này là hạn cuối để sở thông tin truyền thông trả lời khiếu nại của OCI. (Diễn biến của vụ OCI xem ở đây)
Thứ Năm, 23 tháng 4, 2009
Sau vai-đầu-vai là gì?
Chứng khoán (VNindex) đang hình thành vai-đầu-vai, trong đó, đỉnh của vai trái và vai phải khá đều (323 điểm), nhưng đáy vai phải (305 điểm) lại thấp hơn đáy vai trái 6 điểm.
Với mẫu hình này, khả năng VNindex giảm điểm là điều phải tính tới (người viết đã đề cập về dấu hiệu của cao trào ở entry trước). Trên biểu đồ hình nến, đã có một cây búa tạ đảo ngược, đen kịt. Nếu phiên ngày mai, tiếp tục đi xuống, với giá đóng cửa thấp hơn giá mở cửa, và phiên ngày thứ hai tuần tới cũng vậy, thì đó là điều củng cố cho nhận định thị trường đảo chiều. Lưu ý, phiên ngày mai sẽ phải phá mốc 311, nhưng nhiều khả năng, mốc này sẽ bị xuyên thủng.
Thị trường đang biểu lộ sự lừng khừng, giằng co giữa hai xu hướng. Thế nên, sẽ phải có vài phiên rung lắc, gạt bớt khỏi tàu một số nào đó để cán cân nghiêng hẳn về một phía.
Mức hỗ trợ gần nhất là 276 điểm. Mức này cũng trùng với Fibonaci 61,8%, một ngưỡng quan trọng trong TA.
* Bài viết này chỉ dựa trên phân tích các biểu đồ, không có tính chất gợi ý mua hay bán.
Mịt mù như chứng khoán
Theo dõi thông tin về báo cáo tài chính trước và sau kiểm toán, ghi nhận các hiện tượng sau. Các công ty như KDC, VCG (vinaconex), VTO... và một số công ty khác buộc phải điều chỉnh lợi nhuận, trong đó có tình trạng chuyển hẳn từ lời sang lỗ. Tuy nhiên, thị giá cổ phiếu vẫn lên đều theo đúng xu hướng thị trường. Nghĩa là khi thị trường lên, các cổ phiếu trên lên giá. Khi thị trường xuống, cổ phiếu xuống giá.(Nội dung cụ thể, xem ở đây)
Điều này khiến cho tôi đặt ra các câu hỏi:
1. Thị trường của thông tin: nên đòi hỏi doanh nghiệp công bố thông tin là hoàn toàn cần thiết. Tuy nhiên, có công bố thông tin thì thị trường không có phản ứng gì.
2. Sau yêu cầu về công bố, minh bạch thông tin, thì chất lượng thông tin công bố là điều cần bàn. Ai là người sẽ phải chịu trách nhiệm về đưa ra yêu cầu công bố thông tin, giám sát thực hiện và chế tài khi có vi phạm? Câu trả lời thì ai cũng biết. Nhưng câu hỏi phụ đằng sau sẽ khiến nhiều người phải suy nghĩ: Có câu trả lời ban đầu rồi, vì sao doanh nghiệp vẫn vi phạm?
Trong các trường phái đầu tư, thì đầu tư giá trị hay trading đều "đau đầu" khi thị trường chẳng phản ứng gì trước các hiện tượng trên. Cho nên, có quyền nghi ngờ: thị trường chứng khoán đặc thù Việt Nam cần có mô hình tính toán riêng, hoặc áp dụng mô hình chung với các hệ số hiệu chỉnh riêng.
Điều này khiến cho tôi đặt ra các câu hỏi:
1. Thị trường của thông tin: nên đòi hỏi doanh nghiệp công bố thông tin là hoàn toàn cần thiết. Tuy nhiên, có công bố thông tin thì thị trường không có phản ứng gì.
2. Sau yêu cầu về công bố, minh bạch thông tin, thì chất lượng thông tin công bố là điều cần bàn. Ai là người sẽ phải chịu trách nhiệm về đưa ra yêu cầu công bố thông tin, giám sát thực hiện và chế tài khi có vi phạm? Câu trả lời thì ai cũng biết. Nhưng câu hỏi phụ đằng sau sẽ khiến nhiều người phải suy nghĩ: Có câu trả lời ban đầu rồi, vì sao doanh nghiệp vẫn vi phạm?
Trong các trường phái đầu tư, thì đầu tư giá trị hay trading đều "đau đầu" khi thị trường chẳng phản ứng gì trước các hiện tượng trên. Cho nên, có quyền nghi ngờ: thị trường chứng khoán đặc thù Việt Nam cần có mô hình tính toán riêng, hoặc áp dụng mô hình chung với các hệ số hiệu chỉnh riêng.
Thứ Tư, 22 tháng 4, 2009
Thị trường bất động sản: Mua ở hút hàng, đầu tư vẫn chậm
Trong khi giá bán ở các dự án từ trung cấp trở lên có xu hướng giảm từ 4-8%, phân khúc duy nhất tăng giá bán là loại nhà ở bình dân, theo thông tin từ CBRE Việt Nam.
Trong một báo cáo trước đây, CBRE dự báo phân khúc bình dân sẽ sôi động. Ghi nhận thực tế của CBRE trong ba tháng đầu năm, mức biến động ở phân khúc này giá từ 5-15% tùy theo khu vực. Lý do là nhu cầu mua để ở tại các đô thị khá lớn. Theo số liệu đánh giá nhu cầu về nhà ở, cơ sở để xây dựng nghị quyết của chính phủ về cơ chế, chính sách nhà ở xã hội, 67% trong tổng số hai triệu cán bộ, công chức có nhu cầu nhưng không tự lo được. Chỉ có 15% hộ dân ở đô thị có thể tự lo về nhà ở.
Tại TP.HCM, theo cổng thông tin bất động sản Việt Nam (Vietrees), số liệu do sở Xây dựng đưa ra, đa số người có nhu cầu đủ khả năng mua nhà dưới 500 triệu đồng. Trong điều kiện kinh tế khó khăn, bên cạnh nhu cầu mua để ở trong phân khúc bình dân, không loại trừ việc mua để kinh doanh. Theo phân tích của VietRees, đầu tư bất động sản giá thấp được lựa chọn như một kênh bảo toàn vốn, cơ hội tăng giá trong tương lai và tỉ lệ rủi ro thấp hơn. Xu hướng này cũng thấy ở các dự án đất nền giá thấp. Chỉ số giá đất nền trong tuần kế cuối tháng 3, do VietRees xây dựng, tăng 0,4%. Trong tháng 3, báo cáo bất động sản của VietRees ghi nhận chuyển động ở thị trường sơ cấp, nơi người mua mua trực tiếp từ chủ đầu tư, còn thị trường thứ cấp trầm lắng, đặc biệt là các dự án cao cấp.
Phân khúc từ trung cấp trở lên, theo báo cáo ngày 16.4 của CBRE, người mua thật sự không thể mua nổi căn hộ diện tích 200m2 cho dù giá đã giảm còn 1.300USD/m2. Diện tích thích hợp, theo CBRE, là từ 50-130m2. Phân tích từ công ty này cho thấy, người mua cao cấp chủ yếu muốn cho thuê. Một lưu ý là mối quan tâm về giá của căn hộ cao cấp biểu lộ xu hướng giảm. Thống kê của website metvuong.com trong năm 2008 cho thấy, từ đầu năm, nhu cầu tìm kiếm tập trung nhiều ở khu vực căn hộ có giá 3.000USD, càng về sau, trường quan tâm dịch chuyển xuống căn hộ có giá từ 2.000-2.500USD/m2. Thị trường căn hộc cao cấp, trong tháng 3, có dấu hiệu tích cực “cục bộ” mà theo VietRees, cho thấy tác động mang tính tâm lý và đám đông của thị trường.
Thị trường bất động sản đang được các ngân hàng tiếp sức, khi nhiều ngân hàng công bố các khoản vay mua bất động sản. Phân khúc sôi động, theo VietRees, là nhà dưới một tỉ đồng và căn hộ trong tầm từ 500 triệu tới một tỉ đồng.
Trong một báo cáo trước đây, CBRE dự báo phân khúc bình dân sẽ sôi động. Ghi nhận thực tế của CBRE trong ba tháng đầu năm, mức biến động ở phân khúc này giá từ 5-15% tùy theo khu vực. Lý do là nhu cầu mua để ở tại các đô thị khá lớn. Theo số liệu đánh giá nhu cầu về nhà ở, cơ sở để xây dựng nghị quyết của chính phủ về cơ chế, chính sách nhà ở xã hội, 67% trong tổng số hai triệu cán bộ, công chức có nhu cầu nhưng không tự lo được. Chỉ có 15% hộ dân ở đô thị có thể tự lo về nhà ở.
Tại TP.HCM, theo cổng thông tin bất động sản Việt Nam (Vietrees), số liệu do sở Xây dựng đưa ra, đa số người có nhu cầu đủ khả năng mua nhà dưới 500 triệu đồng. Trong điều kiện kinh tế khó khăn, bên cạnh nhu cầu mua để ở trong phân khúc bình dân, không loại trừ việc mua để kinh doanh. Theo phân tích của VietRees, đầu tư bất động sản giá thấp được lựa chọn như một kênh bảo toàn vốn, cơ hội tăng giá trong tương lai và tỉ lệ rủi ro thấp hơn. Xu hướng này cũng thấy ở các dự án đất nền giá thấp. Chỉ số giá đất nền trong tuần kế cuối tháng 3, do VietRees xây dựng, tăng 0,4%. Trong tháng 3, báo cáo bất động sản của VietRees ghi nhận chuyển động ở thị trường sơ cấp, nơi người mua mua trực tiếp từ chủ đầu tư, còn thị trường thứ cấp trầm lắng, đặc biệt là các dự án cao cấp.
Phân khúc từ trung cấp trở lên, theo báo cáo ngày 16.4 của CBRE, người mua thật sự không thể mua nổi căn hộ diện tích 200m2 cho dù giá đã giảm còn 1.300USD/m2. Diện tích thích hợp, theo CBRE, là từ 50-130m2. Phân tích từ công ty này cho thấy, người mua cao cấp chủ yếu muốn cho thuê. Một lưu ý là mối quan tâm về giá của căn hộ cao cấp biểu lộ xu hướng giảm. Thống kê của website metvuong.com trong năm 2008 cho thấy, từ đầu năm, nhu cầu tìm kiếm tập trung nhiều ở khu vực căn hộ có giá 3.000USD, càng về sau, trường quan tâm dịch chuyển xuống căn hộ có giá từ 2.000-2.500USD/m2. Thị trường căn hộc cao cấp, trong tháng 3, có dấu hiệu tích cực “cục bộ” mà theo VietRees, cho thấy tác động mang tính tâm lý và đám đông của thị trường.
Thị trường bất động sản đang được các ngân hàng tiếp sức, khi nhiều ngân hàng công bố các khoản vay mua bất động sản. Phân khúc sôi động, theo VietRees, là nhà dưới một tỉ đồng và căn hộ trong tầm từ 500 triệu tới một tỉ đồng.
Thứ Ba, 21 tháng 4, 2009
VNindex mất điểm ba phiên liên tiếp
Dù vài cổ phiếu bluechip ở nửa cuối phiên hôm qua, 21.4, tăng trần chỉ giúp VNindex giảm 1,92%, đóng cửa ở mức 312,77 điểm. Sàn Hà Nội cũng trong xu hướng giảm điểm, đóng cửa ở mức 110,73 điểm, giảm 4,82% so với phiên trước. Đây là phiên thứ ba chứng khoán cả hai sàn mất điểm.
Ngay từ đầu phiên, lượng cổ phiếu đặt bán khá nhiều ở hầu hết các mã. Do vậy, tình trạng giá sàn đặt bán thống trị trên bảng điện tử, khiến VNindex mất 10 điểm nhưng không thấy người mua.
Tổng giá trị giao dịch tại sàn TP.HCM ngày 21.4 đạt 720 tỉ, gần gấp đôi phiên trước. Theo giới phân tích, có vẻ như tâm lý trong ngắn hạn đã đảo chiều hoàn toàn nên các nhà đầu tư sẽ tiếp tục chốt lãi. Điều này thể hiện rõ khi dư bán ở cuối phiên 20.4 lên tới 45 triệu cổ phiếu. Nhóm cổ phiếu tài chính – chứng khoán giảm sàn trong hai phiên gần đây cũng là dấu hiệu cho thấy sự đánh cược thị trường đang đi xuống.
Tuy nhiên, với khối lượng giao dịch tăng trở lại trong phiên hôm qua chứng tỏ lực cầu bắt đầu xuất hiện ở vùng 300-310 điểm. Theo nhà phân tích Christopher Blank, có khả năng VNindex giảm tới 295 điểm nhưng sẽ gặp ngưỡng hỗ trợ ở gần mức này.
Ngay từ đầu phiên, lượng cổ phiếu đặt bán khá nhiều ở hầu hết các mã. Do vậy, tình trạng giá sàn đặt bán thống trị trên bảng điện tử, khiến VNindex mất 10 điểm nhưng không thấy người mua.
Tổng giá trị giao dịch tại sàn TP.HCM ngày 21.4 đạt 720 tỉ, gần gấp đôi phiên trước. Theo giới phân tích, có vẻ như tâm lý trong ngắn hạn đã đảo chiều hoàn toàn nên các nhà đầu tư sẽ tiếp tục chốt lãi. Điều này thể hiện rõ khi dư bán ở cuối phiên 20.4 lên tới 45 triệu cổ phiếu. Nhóm cổ phiếu tài chính – chứng khoán giảm sàn trong hai phiên gần đây cũng là dấu hiệu cho thấy sự đánh cược thị trường đang đi xuống.
Tuy nhiên, với khối lượng giao dịch tăng trở lại trong phiên hôm qua chứng tỏ lực cầu bắt đầu xuất hiện ở vùng 300-310 điểm. Theo nhà phân tích Christopher Blank, có khả năng VNindex giảm tới 295 điểm nhưng sẽ gặp ngưỡng hỗ trợ ở gần mức này.
Ăn mày và MBA
Bài này dịch từ một diễn đàn của TQ. Có những đoạn quá quen thuộc với dân quản trị kinh doanh.
Tôi biết phân tích SWOT, những ưu thế, bất lợi, những cơ hội và nguy cơ.Đối mặt với những thằng ăn mày là đối thủ cạnh tranh của tôi, ưu thế(Strengths) của tôi là tôi không làm người ta phản cảm, lánh sợ. Cơ hội(Opportunities) và nguy cơ (Threats) thì chỉ là những yếu tố điều kiện bênngoài thuộc về hoàn cảnh, có thể là dân số ở đây đông hay vắng, thành phốcó quyết định chỉnh trang đô thị, dẹp hè phố chăng...
Bạn sẽ còn thấy người ăn mày nói về chi phí cơ hội, phân tích hành vi mua sắm để có hiệu quả cao.
Tôi biết phân tích SWOT, những ưu thế, bất lợi, những cơ hội và nguy cơ.Đối mặt với những thằng ăn mày là đối thủ cạnh tranh của tôi, ưu thế(Strengths) của tôi là tôi không làm người ta phản cảm, lánh sợ. Cơ hội(Opportunities) và nguy cơ (Threats) thì chỉ là những yếu tố điều kiện bênngoài thuộc về hoàn cảnh, có thể là dân số ở đây đông hay vắng, thành phốcó quyết định chỉnh trang đô thị, dẹp hè phố chăng...
Bạn sẽ còn thấy người ăn mày nói về chi phí cơ hội, phân tích hành vi mua sắm để có hiệu quả cao.
Thứ Hai, 20 tháng 4, 2009
Khoảng xám trong quản trị sự thay đổi
Ngay khi xảy ra các vụ biểu tình ở Thái Lan, sếp lớn có nói đến vai trò của nhà vua. Cũng ít thấy bài phân tích về vai trò của nhà vua, trừ bài đăng trên Economist tuần này.
Ở đây, xin không bình luận về quan điểm đã phân tích trong bài. Nhưng vai trò của nhà vua, khiến cho người viết nhớ lại một đoạn trong môn Leadership. Khi giảng về quản trị sự thay đổi, giáo sư Adkin đề cập đến vai trò của các nguồn lực ngầm trong tổ chức. Nó giống như con rắn có hai cái đầu, mà lãnh đạo, nếu muốn thay đổi, phải xác định rõ được nguồn lực ngầm hay còn gọi là khoảng xám này. Có như vậy, mới có thể giải quyết dứt điểm khoảng xám. Nếu không, khi nhóm tiên phong về thay đổi trong tổ chức thực thi nhiệm vụ, khoảng xám có thể làm sai lệch kết quả cũng như ý đồ thực thi. Hậu quả là không có sự thay đổi nào diễn ra.
Ở đây, xin không bình luận về quan điểm đã phân tích trong bài. Nhưng vai trò của nhà vua, khiến cho người viết nhớ lại một đoạn trong môn Leadership. Khi giảng về quản trị sự thay đổi, giáo sư Adkin đề cập đến vai trò của các nguồn lực ngầm trong tổ chức. Nó giống như con rắn có hai cái đầu, mà lãnh đạo, nếu muốn thay đổi, phải xác định rõ được nguồn lực ngầm hay còn gọi là khoảng xám này. Có như vậy, mới có thể giải quyết dứt điểm khoảng xám. Nếu không, khi nhóm tiên phong về thay đổi trong tổ chức thực thi nhiệm vụ, khoảng xám có thể làm sai lệch kết quả cũng như ý đồ thực thi. Hậu quả là không có sự thay đổi nào diễn ra.
Ngày kỳ lạ!
Đọc bản tin, mới biết rằng ngày 20.4 là "ngày thương hiệu Việt Nam". Không rõ, ngày này được chọn vì lý do gì và từ lúc nào?
Tính ra, giới doanh nhân có ngày doanh nhân, rồi ngày thương hiệu, chưa kể các ngành có ngày truyền thống riêng, nên doanh nghiệp trong ngành đó chắc cũng phải hưởng ứng. Thí dụ, ngành thủy sản có ngày truyền thống đầu tháng tư, thì doanh nghiệp thủy sản cũng không thể bỏ qua ngày đó.
Những năm gần đây, thương hiệu "rộ lên", cùng với sự xuất hiện của nhiều người được gọi là chuyên gia. Một số doanh nghiệp đổ tiền, đổ bạc nhiều cho phong trào xây dựng thương hiệu, nhưng có nơi hái phải trái đắng cũng nhiều. Một chuyên gia đã được trong giới tặng cho danh xưng "Brand killer" là vì vậy.
Không rõ trong ngày 20.4 này đối tượng nào sẽ long trọng kỷ niệm, doanh nghiệp hay các chuyên gia xây dựng phong trào thương hiệu.
Tính ra, giới doanh nhân có ngày doanh nhân, rồi ngày thương hiệu, chưa kể các ngành có ngày truyền thống riêng, nên doanh nghiệp trong ngành đó chắc cũng phải hưởng ứng. Thí dụ, ngành thủy sản có ngày truyền thống đầu tháng tư, thì doanh nghiệp thủy sản cũng không thể bỏ qua ngày đó.
Những năm gần đây, thương hiệu "rộ lên", cùng với sự xuất hiện của nhiều người được gọi là chuyên gia. Một số doanh nghiệp đổ tiền, đổ bạc nhiều cho phong trào xây dựng thương hiệu, nhưng có nơi hái phải trái đắng cũng nhiều. Một chuyên gia đã được trong giới tặng cho danh xưng "Brand killer" là vì vậy.
Không rõ trong ngày 20.4 này đối tượng nào sẽ long trọng kỷ niệm, doanh nghiệp hay các chuyên gia xây dựng phong trào thương hiệu.
Chủ Nhật, 19 tháng 4, 2009
Tiền đồng và đồng tiền mới
Tuần trước, giá dây điện trong nước rục rịch tăng. Nguyên nhân, theo lý giải của người bán, do giá đồng thế giới tăng. Ngoài nguyên nhân do mất cân đối cung - cầu, tờ Telegraph cho rằng, Trung Quốc đang nhập đồng rất nhiều, thậm chí còn nhiều hơn mức họ cần trong một năm.
Theo Ambrose Evans-Pritchard, tác giả bài báo trên, TQ đang thực thi ý tưởng Keynes đưa ra năm 1944 về một đồng tiền chung "Bancor". Trên nguyên tắc, đồng tiền này không bị neo bởi bản vị vàng, mà bản vị của 30 loại kim loại. Trùng hợp, khi Chu Tiểu Xuyên nói về đồng tiền dự trữ SRB nhằm thay thế đồng USD, cũng là lúc TQ đổ xô mua tài nguyên ở các nước. Các nhà bình luận cho rằng, với nguồn dự trữ 1.900 tỉ USD, việc TQ mua nguyên liệu dự trữ, mang nhiều mục đích. Thứ nhất, tránh cho đồng tệ mạnh lên, mua kim loại thì dễ trữ và không sợ mất giá. Cuối cùng, chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới khi kinh tế hồi phục.
Theo Ambrose Evans-Pritchard, tác giả bài báo trên, TQ đang thực thi ý tưởng Keynes đưa ra năm 1944 về một đồng tiền chung "Bancor". Trên nguyên tắc, đồng tiền này không bị neo bởi bản vị vàng, mà bản vị của 30 loại kim loại. Trùng hợp, khi Chu Tiểu Xuyên nói về đồng tiền dự trữ SRB nhằm thay thế đồng USD, cũng là lúc TQ đổ xô mua tài nguyên ở các nước. Các nhà bình luận cho rằng, với nguồn dự trữ 1.900 tỉ USD, việc TQ mua nguyên liệu dự trữ, mang nhiều mục đích. Thứ nhất, tránh cho đồng tệ mạnh lên, mua kim loại thì dễ trữ và không sợ mất giá. Cuối cùng, chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới khi kinh tế hồi phục.
Hoanh nghênh doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào Việt Nam
Diễn đàn Bác Ngao có lẽ không có gì hấp dẫn hơn các cuộc gặp song phương. Lãnh đạo hai nước Việt Nam và Trung Quốc đã có cuộc gặp trong đó nội dung được Tân Hoa Xã đưa tin theo lối đúng chủ trương là "Việt Nam chủ trương giải quyết vấn đề tranh chấp ở Hoàng Sa, Trường Sa dựa trên sự hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau. Theo THX, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã bày tỏ hoan nghênh các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào Việt Nam.( "Chinese enterprises are welcomed to invest in Vietnam," Dung said)
Vì vậy, đừng ngạc nhiên khi có thông tin về công nhân Trung Quốc tại Việt Nam có hơn 7.000 người(số liệu của bộ Công thương), chưa kể số dưới đây:
Công nhân Trung Quốc ở Lâm Đồng
Ghi chép ở Bauxite Tân Rai
Vì vậy, đừng ngạc nhiên khi có thông tin về công nhân Trung Quốc tại Việt Nam có hơn 7.000 người(số liệu của bộ Công thương), chưa kể số dưới đây:
Công nhân Trung Quốc ở Lâm Đồng
Ghi chép ở Bauxite Tân Rai
Thứ Sáu, 17 tháng 4, 2009
Dấu hiệu của cao trào
Kết thúc phiên giao dịch sáng nay, VNindex lại lập kỷ lục về lượng cổ phiếu giao dịch, với 68 triệu cổ phiếu. Tổng giá trị giao dịch là 1.600 tỉ đồng. VNindex đóng cửa ở mức 334,14 điểm, giảm 2,83% so với phiên trước.
Đáng chú ý, trong năm mã liên tục tăng thời gian qua, đã có mã giảm điểm. Đây là dấu hiệu của sự phân hóa, cho thấy xu hướng tăng có thể thay đổi. Bên cạnh đó, các mã thuộc ngành tài chính, vốn thường tăng mạnh khi thị trường có xu hướng tăng nhưng cũng giảm ngay lập tức khi đảo chiều, cũng mất điểm.
Trên đồ thị, đường PSAR đã cắt đường giá theo chiều từ dưới lên, đường RSI cũng đã cắt đường 70 theo chiều từ trên xuống. Các tín hiệu này cho thấy xu hướng tăng đang gặp trở ngại. Tuy nhiên, để có kết luận cụ thể về thay đổi xu hướng, phải đợi VNindex thử lại ngưỡng hỗ trợ 322 cũng như ngưỡng tâm lý 300. Với người bắt đáy ở quanh ngưỡng 250, có lẽ nên hiện thực hóa lợi nhuận.
* Trong bài viết Vừa mua, vừa trông chừng đăng trên SGTT ngày 17.4, có ý khuyến cáo về rủi ro khi tham gia thị trường ở thời điểm này. Một lần nữa, nhà đầu tư mới có cơ hội trả học phí.
Update: Phân tích định lượng, Christopher Blank cho rằng, cơ hội tăng điểm vẫn còn. Tuy nhiên, người viết vẫn cho rằng chứng khoán có thể ở vào giai đoạn cao trào.
Update 2: Sáng 20.4, chứng khoán đỏ sàn, với xu hướng chủ đạo là giảm sàn.
Đáng chú ý, trong năm mã liên tục tăng thời gian qua, đã có mã giảm điểm. Đây là dấu hiệu của sự phân hóa, cho thấy xu hướng tăng có thể thay đổi. Bên cạnh đó, các mã thuộc ngành tài chính, vốn thường tăng mạnh khi thị trường có xu hướng tăng nhưng cũng giảm ngay lập tức khi đảo chiều, cũng mất điểm.
Trên đồ thị, đường PSAR đã cắt đường giá theo chiều từ dưới lên, đường RSI cũng đã cắt đường 70 theo chiều từ trên xuống. Các tín hiệu này cho thấy xu hướng tăng đang gặp trở ngại. Tuy nhiên, để có kết luận cụ thể về thay đổi xu hướng, phải đợi VNindex thử lại ngưỡng hỗ trợ 322 cũng như ngưỡng tâm lý 300. Với người bắt đáy ở quanh ngưỡng 250, có lẽ nên hiện thực hóa lợi nhuận.
* Trong bài viết Vừa mua, vừa trông chừng đăng trên SGTT ngày 17.4, có ý khuyến cáo về rủi ro khi tham gia thị trường ở thời điểm này. Một lần nữa, nhà đầu tư mới có cơ hội trả học phí.
Update: Phân tích định lượng, Christopher Blank cho rằng, cơ hội tăng điểm vẫn còn. Tuy nhiên, người viết vẫn cho rằng chứng khoán có thể ở vào giai đoạn cao trào.
Update 2: Sáng 20.4, chứng khoán đỏ sàn, với xu hướng chủ đạo là giảm sàn.
Thứ Ba, 14 tháng 4, 2009
Bauxite Tây Nguyên và lời thách đố 100 tỉ
Sau hội thảo bauxite diễn ra tại Hà Nội hôm 9.4, hội cựu chiến binh TP.HCM đã có công văn , bày tỏ lo ngại về an ninh quốc phòng. Không thấy động tĩnh gì từ hội cựu chiến binh trung ương. Theo một nguồn thạo tin, trong thời gian tới phía hội trung ương sẽ vào làm việc với hội TP.
Trong khi đó, hội cựu chiến binh trung ương đã từng làm một việc nổi đình đám trước đây khi đăng tin thách nhà thầu Hàn Quốc hoàn thành công trình 70 tầng đúng tiến độ mà tiền chung độ lên tới 100 tỉ.
Chẳng lẽ lần này, các vị thách đố đã cạn tiền?
Trong khi đó, hội cựu chiến binh trung ương đã từng làm một việc nổi đình đám trước đây khi đăng tin thách nhà thầu Hàn Quốc hoàn thành công trình 70 tầng đúng tiến độ mà tiền chung độ lên tới 100 tỉ.
Chẳng lẽ lần này, các vị thách đố đã cạn tiền?
Chủ Nhật, 12 tháng 4, 2009
Skype, OCI và lệnh cấm
1. Cuối tuần trước, sở Thông tin truyền thôngg đã thực thi án phạt với OCI bằng việc tịch thu tang vật. Không hiểu vì lý do gì, mà thanh tra sở không muốn thực hiện điều này trước sự chứng kiến của báo giới. Địa điểm thực thi là văn phòng của OCI, nơi mà thanh tra sở là khách, chứ không phải là chủ! Ý này được chính một nhân viên thanh tra sở buộc miệng nói ra, khi thấy cấp trên của mình khư khư đòi mời báo giới ra ngoài.
Tang vật tịch thu là máy chủ. Theo lời một nhân viên kỹ thuật của OCI, đã có tranh cãi giữa đôi bên về "tang vật". Theo nội dung xử phạt hành chính do sở bưu chính viễn thông đưa ra, OCI bị phạt 20 triệu đồng và tịch thu tang vật do cung cấp dịch vụ không được phép là dịch vụ điện thoại VoIP từ thiết bị điện thoại tới điện thoại chiều về Việt Nam. Nội dung vi phạm là như vậy, nhưng khi kỹ thuật viên của OCI đòi xóa dữ liệu trong máy chủ, thì thanh tra sở từ chối, vì lý do "nếu xóa đi lấy đâu mà có thể tìm ra hành vi vi phạm". Nghĩa là, theo quyết định xử phạt, OCI có vi phạm, còn thực tế, thanh tra cần "kiểm tra" để tìm bằng chứng vi phạm. Thực ra, nếu có đủ bằng chứng kết luận OCI vi phạm, thì thanh tra sở đâu cần xử phạt, vì theo luật định, hành vi trên phải bị truy tố hình sự.
Có thể nói thêm là, may mà OCI bố trí dữ liệu nằm chung trong ổ cứng máy chủ để sở có thể tịch thu, chứ lưu dữ liệu ở nơi khác, thì sở sẽ nhận được xác, không hồn. Giải pháp bố trí như vậy hoàn toàn có cơ sở, đặc biệt trong trường hợp bảo mật cao. Khi cần, máy chủ chỉ gửi yêu cầu truy xuất và dữ liệu đáp ứng yêu cầu được gửi, hiển thị theo đúng yêu cầu. Người đọc chỉ nhận được thông tin, chứ không trực tiếp truy xuất được vào nguồn dữ liệu.
2. Sau khi Skype cho phép người dùng sử dụng dịch vụ này trên các smartphone (hay PDA), lập tức các hãng cung cấp dịch vụ ra lệnh cấm sử dụng. Nếu phát hiện, họ sẽ từ chối cung cấp dịch vụ viễn thông cho khách hàng. Được biết, dịch vụ skype đã được nâng chất lượng lên rất nhiều.
Việc các hãng viễn thông ra lệnh cấm vì nó ảnh hưởng tới doanh thu của họ. Tuy nhiên, nếu người dùng sử dụng PDA như một thiết bị để truy cập internet, còn lại, họ chỉ việc sử dụng skype cài trên máy xách tay hay máy để bàn thì các hãng viễn thông không thể cấm được. Nói như vậy, để thấy rằng, công nghệ phát triển quá nhanh và một thiết bị có nhiều chức năng, nên phân định rạch ròi thế nào để cấm và xử phạt là điều không dễ.
3. Bất kỳ người quen nào khi biết vụ OCI đều hỏi rằng: sao Việt Nam lại cấm khi thiệt hại nằm về nước khởi sinh cuộc gọi. Câu trả lời mà các quan chức viễn thông sẽ nói liền là: lý do an ninh.
Câu trả lời mà các luật sư viện dẫn là hành xử luật theo lệ. Ông Mai Liêm Trực, lúc còn là thứ trưởng bộ Bưu chính viễn thông, từng tuyên bố về sự thay đổi trong quản lý internet: "Phát triển đến đâu, quản lý đến đó. Thay vì tinh thần quản lý đến đâu, mở tới đó". Nhưng giữa phát biểu và hành động thực tế của cấp quản lý có khoảng cách. Đánh giá nó lớn hay nhỏ, thì tùy vào quan điểm của mỗi người sau khi đọc xong entry này.
Update 1: Hội điện tử TP.HCM vừa có văn bản gửi sở TTTT về chuyện OCI. Theo đó, hội không tìm thấy những căn cứ pháp luật xác đáng và thuyết phục. Thứ nhất, sở căn cứ vào thông tư 05 là đúng, nhưng thông tin trên không thể chi phối dịch vụ khi cuộc gọi được thực hiện từ Mỹ hay 22 nước khác. Thứ hai, căn cứ vi phạm như đăng quảng cáo, thông tin dịch vụ nhưng không dẫn ra được bất kỳ văn bản pháp qui nào nói rằng những việc làm như trên là sở cứ để xác định một công ty cung cấp dịch vụ phone-to-phone.
Cuối công văn, hội "lấy làm tiếc rằng: vụ OCI hiện nay đã vượt quá xa với bản chất vốn có của nó. Chúng tôi cũng hoàn toàn có thể tiên lượng được những hậu quả xấu đã và sẽ xảy ra mà mức độ ảnh hưởng của nó đang phụ thuộc vào những cơ quan và cá nhân có trách nhiệm. Dẫu biết rằng “tồn tại xã hội luôn kiềm hãm những nhân tố mới thúc đẩy sự phát triển của xã hội”; nhưng vẫn muốn kêu gọi những lương tâm lạc loài còn ngự trị trong tồn tại của xã hội hãy thức tỉnh và nhường chỗ cho nhân tố mới xuất hiện thúc đẩy phát triển xã hội Việt Nam chúng ta tiến lên sánh vai cùng bè bạn khắp Năm châu – Bốn biển".
Update 2: nội dung công văn của hội điện tử
Tang vật tịch thu là máy chủ. Theo lời một nhân viên kỹ thuật của OCI, đã có tranh cãi giữa đôi bên về "tang vật". Theo nội dung xử phạt hành chính do sở bưu chính viễn thông đưa ra, OCI bị phạt 20 triệu đồng và tịch thu tang vật do cung cấp dịch vụ không được phép là dịch vụ điện thoại VoIP từ thiết bị điện thoại tới điện thoại chiều về Việt Nam. Nội dung vi phạm là như vậy, nhưng khi kỹ thuật viên của OCI đòi xóa dữ liệu trong máy chủ, thì thanh tra sở từ chối, vì lý do "nếu xóa đi lấy đâu mà có thể tìm ra hành vi vi phạm". Nghĩa là, theo quyết định xử phạt, OCI có vi phạm, còn thực tế, thanh tra cần "kiểm tra" để tìm bằng chứng vi phạm. Thực ra, nếu có đủ bằng chứng kết luận OCI vi phạm, thì thanh tra sở đâu cần xử phạt, vì theo luật định, hành vi trên phải bị truy tố hình sự.
Có thể nói thêm là, may mà OCI bố trí dữ liệu nằm chung trong ổ cứng máy chủ để sở có thể tịch thu, chứ lưu dữ liệu ở nơi khác, thì sở sẽ nhận được xác, không hồn. Giải pháp bố trí như vậy hoàn toàn có cơ sở, đặc biệt trong trường hợp bảo mật cao. Khi cần, máy chủ chỉ gửi yêu cầu truy xuất và dữ liệu đáp ứng yêu cầu được gửi, hiển thị theo đúng yêu cầu. Người đọc chỉ nhận được thông tin, chứ không trực tiếp truy xuất được vào nguồn dữ liệu.
2. Sau khi Skype cho phép người dùng sử dụng dịch vụ này trên các smartphone (hay PDA), lập tức các hãng cung cấp dịch vụ ra lệnh cấm sử dụng. Nếu phát hiện, họ sẽ từ chối cung cấp dịch vụ viễn thông cho khách hàng. Được biết, dịch vụ skype đã được nâng chất lượng lên rất nhiều.
Việc các hãng viễn thông ra lệnh cấm vì nó ảnh hưởng tới doanh thu của họ. Tuy nhiên, nếu người dùng sử dụng PDA như một thiết bị để truy cập internet, còn lại, họ chỉ việc sử dụng skype cài trên máy xách tay hay máy để bàn thì các hãng viễn thông không thể cấm được. Nói như vậy, để thấy rằng, công nghệ phát triển quá nhanh và một thiết bị có nhiều chức năng, nên phân định rạch ròi thế nào để cấm và xử phạt là điều không dễ.
3. Bất kỳ người quen nào khi biết vụ OCI đều hỏi rằng: sao Việt Nam lại cấm khi thiệt hại nằm về nước khởi sinh cuộc gọi. Câu trả lời mà các quan chức viễn thông sẽ nói liền là: lý do an ninh.
Câu trả lời mà các luật sư viện dẫn là hành xử luật theo lệ. Ông Mai Liêm Trực, lúc còn là thứ trưởng bộ Bưu chính viễn thông, từng tuyên bố về sự thay đổi trong quản lý internet: "Phát triển đến đâu, quản lý đến đó. Thay vì tinh thần quản lý đến đâu, mở tới đó". Nhưng giữa phát biểu và hành động thực tế của cấp quản lý có khoảng cách. Đánh giá nó lớn hay nhỏ, thì tùy vào quan điểm của mỗi người sau khi đọc xong entry này.
Update 1: Hội điện tử TP.HCM vừa có văn bản gửi sở TTTT về chuyện OCI. Theo đó, hội không tìm thấy những căn cứ pháp luật xác đáng và thuyết phục. Thứ nhất, sở căn cứ vào thông tư 05 là đúng, nhưng thông tin trên không thể chi phối dịch vụ khi cuộc gọi được thực hiện từ Mỹ hay 22 nước khác. Thứ hai, căn cứ vi phạm như đăng quảng cáo, thông tin dịch vụ nhưng không dẫn ra được bất kỳ văn bản pháp qui nào nói rằng những việc làm như trên là sở cứ để xác định một công ty cung cấp dịch vụ phone-to-phone.
Cuối công văn, hội "lấy làm tiếc rằng: vụ OCI hiện nay đã vượt quá xa với bản chất vốn có của nó. Chúng tôi cũng hoàn toàn có thể tiên lượng được những hậu quả xấu đã và sẽ xảy ra mà mức độ ảnh hưởng của nó đang phụ thuộc vào những cơ quan và cá nhân có trách nhiệm. Dẫu biết rằng “tồn tại xã hội luôn kiềm hãm những nhân tố mới thúc đẩy sự phát triển của xã hội”; nhưng vẫn muốn kêu gọi những lương tâm lạc loài còn ngự trị trong tồn tại của xã hội hãy thức tỉnh và nhường chỗ cho nhân tố mới xuất hiện thúc đẩy phát triển xã hội Việt Nam chúng ta tiến lên sánh vai cùng bè bạn khắp Năm châu – Bốn biển".
Update 2: nội dung công văn của hội điện tử
Thứ Sáu, 10 tháng 4, 2009
Hội thảo bauxite Tây Nguyên: Kiềng hai chân
Hội thảo bàn luận về khai thác bauxite tại Tây Nguyên, mái nhà của Đông Dương, diễn ra ngày 9.4. Các tranh luận xoay quanh hai vấn đề chính: hiệu quả kinh tế và môi trường. Luận điểm của các bên về hai vấn đề này, với công luận, không có gì mới. Trong thời gian qua, có khá nhiều ý kiến và tương đối đầy đủ về các vấn đề này (Lược thuật có thể xem ở đây).
Điều mà công luận chờ đợi là vấn đề thứ ba: an ninh quốc phòng sẽ được đánh giá thế nào, thì không có nhiều ý kiến. Duy chỉ có ý kiến của một người làm trong ngành công an nhưng ở bộ phận nghiên cứu có đề cập đến an ninh quốc phòng. Dù trong ngày diễn ra hội thảo, đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết thư, gạch đủ ba đầu dòng về các vấn đề trên.
Một người tham dự hội thảo cho biết, trong các thành phần tham dự vắng bóng phía quân đội. Theo một nguồn tin, một người thuộc khối quốc phòng có dự hội thảo là giám đốc dự án ở Nhân Cơ, thuộc bộ phận kinh tế quốc phòng.
Với các thành phần như vậy và nội dung như được tường thuật, kết quả sau hội thảo là điều có thể dự đoán trước.
* Những ai có học qua về lobby đều có thể thấy khâu thiếu sót của tiến trình bàn luận (không giới hạn ở hội thảo này). Nguyên tắc đầu tiên là trong thành phần tham dự, phải có đủ mặt các bên liên quan (stakeholder). Đại diện của người dân địa phương vùng Nhân Cơ có thể là các vị thuộc hội đồng nhân dân, nhưng vẫn thiếu người dân ở vùng hạ lưu, những nơi sẽ bị ảnh hưởng khi hệ sinh thái vùng cao có thay đổi.
Trước ngày diễn ra hội nghị, VTV có phát 1 tin ngắn, hầu như dẫn lời của phía TKV. Phía người dân nói về đất đai, thổ nhưỡng không mang tính đại diện vì họ chỉ là người canh tác, nói về thực tế, chứ không đủ trình độ nói về đất đai - thổ nhưỡng. Dĩ nhiên, ý kiến người dân khu vực hạ lưu không thấy. Cũng như không có ý kiến nhà khoa học về ảnh hưởng của vùng hạ lưu.
Một chi tiết đáng lưu ý trong tin này là đánh giá kết quả xử lý ô nhiễm chỉ có khi nhà máy đi vào hoạt động. Có thể phát ý kiến như vậy trong đoạn tin trên là điều đáng phải ngẫm nghĩ.
Điều mà công luận chờ đợi là vấn đề thứ ba: an ninh quốc phòng sẽ được đánh giá thế nào, thì không có nhiều ý kiến. Duy chỉ có ý kiến của một người làm trong ngành công an nhưng ở bộ phận nghiên cứu có đề cập đến an ninh quốc phòng. Dù trong ngày diễn ra hội thảo, đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết thư, gạch đủ ba đầu dòng về các vấn đề trên.
Một người tham dự hội thảo cho biết, trong các thành phần tham dự vắng bóng phía quân đội. Theo một nguồn tin, một người thuộc khối quốc phòng có dự hội thảo là giám đốc dự án ở Nhân Cơ, thuộc bộ phận kinh tế quốc phòng.
Với các thành phần như vậy và nội dung như được tường thuật, kết quả sau hội thảo là điều có thể dự đoán trước.
* Những ai có học qua về lobby đều có thể thấy khâu thiếu sót của tiến trình bàn luận (không giới hạn ở hội thảo này). Nguyên tắc đầu tiên là trong thành phần tham dự, phải có đủ mặt các bên liên quan (stakeholder). Đại diện của người dân địa phương vùng Nhân Cơ có thể là các vị thuộc hội đồng nhân dân, nhưng vẫn thiếu người dân ở vùng hạ lưu, những nơi sẽ bị ảnh hưởng khi hệ sinh thái vùng cao có thay đổi.
Trước ngày diễn ra hội nghị, VTV có phát 1 tin ngắn, hầu như dẫn lời của phía TKV. Phía người dân nói về đất đai, thổ nhưỡng không mang tính đại diện vì họ chỉ là người canh tác, nói về thực tế, chứ không đủ trình độ nói về đất đai - thổ nhưỡng. Dĩ nhiên, ý kiến người dân khu vực hạ lưu không thấy. Cũng như không có ý kiến nhà khoa học về ảnh hưởng của vùng hạ lưu.
Một chi tiết đáng lưu ý trong tin này là đánh giá kết quả xử lý ô nhiễm chỉ có khi nhà máy đi vào hoạt động. Có thể phát ý kiến như vậy trong đoạn tin trên là điều đáng phải ngẫm nghĩ.
Thứ Năm, 9 tháng 4, 2009
Sức mạnh nhân dân.
Thường vào mùa thu, sô diễn Ariang được tổ chức tại sân vận động Bình Nhưỡng cho khách du lịch tham quan. Giá vé 40 Euro. Sô diễn kéo dài trong một giờ rưỡi, với sự tham gia của 100.000 nghệ sĩ. Không rõ lượng khách tham quan có đủ tiền thù lao hay không, bởi ở Bắc Hàn ít người biết tường tận những điều như vậy. Trong bức hình này có 40.000 học sinh tham dự.Có lẽ, vị khách này thuộc loại hiếm hoi được du lịch vào Bắc Hàn. Các ảnh khác có thể xem ở đây.
Có đói, cũng phải đẹp
Lý thuyết kinh tế chỉ ra rằng, trong kỳ suy thoái, sức mua giảm, người dùng có khuynh hướng thắt chặt chi tiêu, tiết kiệm, chi dùng hàng thiết yếu với giá rẻ hơn.
Tất nhiên, các mặt hàng thiết yếu cũng nằm trong quy luật chung này. Có thể người ta vẫn mua gạo, nhưng thay vì gạo tám thơm, thì chỉ cần gạo bình thường, miễn no là được.
Thống kê mới đây ở Mỹ cho thấy, ba hãng bán son môi như Revlon, Maybeline... vẫn bán chạy, với mức tăng trưởng trên 10%. Một nhà phân tích cho rằng, phụ nữ thì dù kinh tế suy thoái thế nào, vẫn không thể xấu. Nếu vậy, thì chỉ số son môi luôn dương, bất chấp kinh tế suy thoái.
P.S: Đang nhờ người lấy số liệu ở VN để đối chiếu. Biết đâu, chỉ có phụ nữ Mỹ mới vậy!
Tất nhiên, các mặt hàng thiết yếu cũng nằm trong quy luật chung này. Có thể người ta vẫn mua gạo, nhưng thay vì gạo tám thơm, thì chỉ cần gạo bình thường, miễn no là được.
Thống kê mới đây ở Mỹ cho thấy, ba hãng bán son môi như Revlon, Maybeline... vẫn bán chạy, với mức tăng trưởng trên 10%. Một nhà phân tích cho rằng, phụ nữ thì dù kinh tế suy thoái thế nào, vẫn không thể xấu. Nếu vậy, thì chỉ số son môi luôn dương, bất chấp kinh tế suy thoái.
P.S: Đang nhờ người lấy số liệu ở VN để đối chiếu. Biết đâu, chỉ có phụ nữ Mỹ mới vậy!
Thứ Ba, 7 tháng 4, 2009
Ai hốt đầy chén nước đã đổ đi?
Các cơ quan chức năng đã hoàn chỉnh hai phương án giãn tiếp thuế thu nhập cá nhân. Phương án đầu, thực ra, là hợp thức hóa thông tư 27 giãn thuế ban hành hồi đầu năm nay. Phương án sau là giãn thuế sáu tháng, kể từ 1.1.2009. Còn một phương án khác là lùi thời hạn áp dụng luật thuế thu nhập cá nhân đến năm 2010.
Mục đích miễn giảm thuế thu nhập cá nhân là một công cụ chính sách để kích cầu. Tuy nhiên, chỉ có quốc hội mới có quyền giảm thuế, nên thông tư 27 chỉ là giải pháp tình thế, đợi kỳ họp QH thông qua. Đáng chú ý là nếu QH không thông qua, thì tổng cục Thuế thuộc bộ Tài chính cũng khó truy thu đủ số thuế trên.
Gần như các đại biểu QH không có lựa chọn nào khác ngoài việc chọn một trong ba phương án. Trong đó, chọn phương án 1 và 2 chỉ mang tính kỹ thuật. Còn phương án 3 xem ra khó thuyết phục bởi chính các đại biểu cũng là người bỏ phiếu thông qua.
Nếu bác bỏ, thì các đại biểu cũng hiểu rõ, câu chuyện họ Chu đổ chén nước, rồi hỏi vợ rằng: có hốt đầy được không?
Mục đích miễn giảm thuế thu nhập cá nhân là một công cụ chính sách để kích cầu. Tuy nhiên, chỉ có quốc hội mới có quyền giảm thuế, nên thông tư 27 chỉ là giải pháp tình thế, đợi kỳ họp QH thông qua. Đáng chú ý là nếu QH không thông qua, thì tổng cục Thuế thuộc bộ Tài chính cũng khó truy thu đủ số thuế trên.
Gần như các đại biểu QH không có lựa chọn nào khác ngoài việc chọn một trong ba phương án. Trong đó, chọn phương án 1 và 2 chỉ mang tính kỹ thuật. Còn phương án 3 xem ra khó thuyết phục bởi chính các đại biểu cũng là người bỏ phiếu thông qua.
Nếu bác bỏ, thì các đại biểu cũng hiểu rõ, câu chuyện họ Chu đổ chén nước, rồi hỏi vợ rằng: có hốt đầy được không?
Chạm ngưỡng 320
Phiên giao dịch sáng 7.4, sau ba ngày nghỉ, VNindex hơi lưỡng lự trong nửa phiên đầu, rồi tiếp tục cán ngưỡng 320 điểm. Sự lưỡng lự, một phần do tâm lý chốt lãi, một phần do ảnh hưởng từ thị trường Mỹ khi vụ sáp nhập IBM-Sun không thành, cũng như tiến trình GM phá sản đang gần đến.
Kết thúc phiên, VNindex 322,36 điểm, ngưỡng kháng cự ở 322, đáy được thiết lập ngày 28.10.2008. Để tăng điểm, VNindex vấp phải các ngưỡng 339 cũng như 351. Đáng chú ý là mức 325, ngưỡng tương ứng với Fib 61,8% kể từ đỉnh 371 và đáy 235. Giá trị giao dịch của phiên 7.4 tiếp tục đạt kỷ lục, với 1.025 tỉ đồng giá trị giao dịch, một con số hiếm thấy trong suốt nhiều tháng qua.
Đà tăng của VNindex có phần hơi nóng, nên trong tuần này khó tránh khỏi các phiên điều chỉnh.
Kết thúc phiên, VNindex 322,36 điểm, ngưỡng kháng cự ở 322, đáy được thiết lập ngày 28.10.2008. Để tăng điểm, VNindex vấp phải các ngưỡng 339 cũng như 351. Đáng chú ý là mức 325, ngưỡng tương ứng với Fib 61,8% kể từ đỉnh 371 và đáy 235. Giá trị giao dịch của phiên 7.4 tiếp tục đạt kỷ lục, với 1.025 tỉ đồng giá trị giao dịch, một con số hiếm thấy trong suốt nhiều tháng qua.
Đà tăng của VNindex có phần hơi nóng, nên trong tuần này khó tránh khỏi các phiên điều chỉnh.
Thứ Hai, 6 tháng 4, 2009
Đăng ký đưa hàng về nông thôn: hình thức giấy phép con!
Đưa hàng về nông thôn, doanh nghiệp phải đăng ký, mục đích là tránh một chỗ, 2,3 doanh nghiệp. Phát biểu trên của vị thứ trưởng bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đáng phải suy nghĩ.
Ai đã từng sống ở thời kỳ "ngăn sông, cấm chợ", chắc quá hiểu rõ việc đăng ký và kiểm tra đăng ký thực hiện giữa các vùng, thậm chí từ xã này sang xã khác. Cho nên cơ chế giám sát như vị thứ trưởng kia đề xuất, liệu có khả thi? Hay thực chất, nó là giấy phép con, mà cần phải sinh thêm một bộ máy kiểm tra. Vì cơ chế giám sát mà không có lực lượng giám sát thì không thể khả thi.
Ngoài ra, việc trùng lắp một chỗ nhiều doanh nghiệp đưa hàng về có gì phải lo sợ? Cơ chế thị trường sẽ tự điều tiết. Không một doanh nghiệp nào lo ngại chuyện "đụng" doanh nghiệp khác. Trên thực tế, khó tránh khỏi "đụng" vì bản chất của thị trường là tính cạnh tranh, trừ các dạng độc quyền tự nhiên hay do cơ ché sinh ra.
Nỗi lo của thứ trưởng chỉ đúng ở phần hàng kém chất lượng và hàng quá hạn sử dụng. Điều này, thì không phải ngày một ngày hai, có thể giải quyết được.
Ai đã từng sống ở thời kỳ "ngăn sông, cấm chợ", chắc quá hiểu rõ việc đăng ký và kiểm tra đăng ký thực hiện giữa các vùng, thậm chí từ xã này sang xã khác. Cho nên cơ chế giám sát như vị thứ trưởng kia đề xuất, liệu có khả thi? Hay thực chất, nó là giấy phép con, mà cần phải sinh thêm một bộ máy kiểm tra. Vì cơ chế giám sát mà không có lực lượng giám sát thì không thể khả thi.
Ngoài ra, việc trùng lắp một chỗ nhiều doanh nghiệp đưa hàng về có gì phải lo sợ? Cơ chế thị trường sẽ tự điều tiết. Không một doanh nghiệp nào lo ngại chuyện "đụng" doanh nghiệp khác. Trên thực tế, khó tránh khỏi "đụng" vì bản chất của thị trường là tính cạnh tranh, trừ các dạng độc quyền tự nhiên hay do cơ ché sinh ra.
Nỗi lo của thứ trưởng chỉ đúng ở phần hàng kém chất lượng và hàng quá hạn sử dụng. Điều này, thì không phải ngày một ngày hai, có thể giải quyết được.
Chủ Nhật, 5 tháng 4, 2009
Ba lời cảm ơn và vài suy ngẫm
08:33-17/11/2008
Dù ông Hoàng Kiều đã chính thức rút lui dự án xây dựng khu du lịch Raas tại Đầm Bấy nhưng ông vẫn cam kết cùng UBND tỉnh Khánh Hòa tiếp tục tổ chức cuộc thi Hoa hậu thế giới 2010 sẽ diễn ra tại Nha Trang.
Điều mà báo TN, một trong tờ báo ngày thuộc loại lớn ở VN sáng nay không nêu trong bài, là giấc mộng “ngàn sao” như tên đặt cho khu phức hợp resort trên có tới 174ha mặt nước thuộc vịnh Nha Trang, gần khu vực lõi Hòn Mun thuộc khu bảo tồn biển. Thông tin từ Hanoinet cho thấy, Khu vực Đầm Bấy có liên quan đến vị trí an ninh quốc phòng, một phần đất dự án nói trên chồng lấn lên diện tích mà trước đó UBND tỉnh Khánh Hoà đã giao cho Trung tâm Nhiệt đới Việt Nga, hơn nữa tại đây còn có một làng chài 36 hộ với trên 100 cư dân sinh sống đã lâu đời. Dư luận hết sức lo ngại bởi cứ mỗi lần tổ chức thi hoa hậu tại Nha Trang, dân chúng lại mất đất, làng biển lại bị giải toả, di dời...
Nhân sự kiện HHTG 2010, ông Hoàng Kiều đề nghị UBND tỉnh Khánh Hòa cấp thêm gần 100 ha đất ở Sông Lô - dọc theo 2 bên đại lộ Nguyễn Tất Thành, đoạn tiếp giáp Khu du lịch Diamond Bay để xây dựng một khu du lịch sinh thái khác với khoảng 100 phòng nghỉ dưỡng cao cấp, nhiều công trình dịch vụ vui chơi dã ngoại và bến cảng cùng với khu dịch vụ hậu cần đón khách từ đất liền ra đảo. Thông tin này được Thể thao văn hóa cho thấy, sự kiện hoa hậu thế giới tạo cơ hội cho các nhà đầu tư quyền khai thác đất và mặt nước ở Nha Trang.
Ba lời cảm ơn
Trước hết phải cảm ơn ông Hoàng Kiều. Lời cảm ơn này bắt nguồn không phải vì công mang cuộc thi người đẹp về Việt Nam mà vì ông đã từ bỏ ý định khai thác du lịch trên vịnh Nha Trang, một trong 29 vịnh đẹp nhất thế giới. Sự quan ngại từ các cơ quan nghiên cứu khoa học, bảo tồn biển và công luận đã có công hiệu. Quan trọng hơn, với một nhà sản xuất và kinh doanh công nghệ cao như ông Hoàng Kiều, tranh cãi về học thuật trên cơ sở khoa học đòi hỏi phải có sự chuẩn bị kỳ khu và cũng phải dựa trên chứng lý khoa học. Khi chưa thể chứng minh điều phản biện là sai, tốt nhất là chọn con đường ngưng thực hiện như một cách chấp nhận tính đúng tạm thời. Triết thuyết này do Karl Popper đưa ra và được G. Soros phát triển thành Mô thức mới cho thị trường tài chính.
Lời cảm ơn thứ hai xin dành cho các lời phản biện xuất phát từ tấm lòng với thế hệ tương lai. Khi chúng ta, lớp người hiện tại, chưa thể và chưa đủ tầm khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách đúng đắn và hợp lý, cách tốt nhất là khoan vội làm gì. Nếu không thể khai thác an toàn và hiệu quả các nhà máy điện hạt nhân khi chưa chuẩn bị đầy đủ nguồn nhân lực cũng như tài lực để không bị lệ thuộc vào luận giải nào, thì động thái “từ từ hãy tính” xem ra có tính hợp lý. Khi chưa hạch toán đầy đủ giữa chi phí, lợi ích và nguy cơ trong bảng cân đối của bài toán đầu tư khai thác quặng bauxit ở Tây Nguyên, trong đó không chỉ đơn thuần là bài toán đầu tư tài chính mà chưa tính hết cả nguy cơ ảnh hưởng tới khả năng phát triển bền vững, thì khoan vội triển khai.
Lời cảm ơn thứ ba có lẽ không phải từ hiện tại, mà thế hệ mai sau sẽ gửi tới chúng ta. Khi thế hệ tương lai có đủ tri thức và các nguồn lực để khai thác hiệu quả các dự án tầm cỡ như vậy mà không phải sửa sai hay phải chấp nhận “bài học có tính lịch sử nào” thì chắc chắn, các chủ nhân ông của đất nước lúc đó, hậu duệ của chúng ta, sẽ phải cảm ơn quyết định mang tầm chiến lược của lúc này. Ở thủy điện Hòa Bình có lưu giữ bức thư gửi thế hệ mai sau. Thì quyết định chưa khai thác tài nguyên thiên nhiên hào phóng ban tặng vịnh Nha Trang cũng nên lưu thành thư trao trọng trách gánh vác sứ mệnh đó cho thế hệ sau này.
Và vài suy ngẫm
Những ai có quan tâm đến sự hình thành và phát triển về cái gọi là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp chắc không thấy bị xúc phạm trước các lời phê phán, chỉ trích khi nó mang tính phản biện cần thiết. Bất kỳ dự án nào đều phải trải qua công đoạn này. Chủ doanh nghiệp hay người điều hành khi thực thi trách nhiệm xã hội đều hiểu rằng lợi ích lâu dài của doanh nghiệp khi làm các điều tốt. Trong Xây dựng để trường tồn và Từ tốt đến vĩ đại, thông điệp chủ đạo là “doing well by doing good". Đó là đường hướng quản trị kinh doanh chủ đạo hiện nay. Đồng thời với nó, theo giáo sư Tôn Thất Nguyễn Thiêm, là chủ trương “tư bản biết rung cảm với nỗi đau của nhân loại” (compassionate capitalism). Điều này không phải là từ trên trời rơi xuống mà từ quá trình phát triển của doanh nghiệp tư bản và các nghiên cứu thực địa cho thấy, người tiêu dùng mong chờ doanh nghiệp như vậy. Trước sự chờ mong đó, không gì khác hơn là doanh nghiệp phải làm như vậy. Nếu không, họ đã phải trả giá khi người tiêu dùng và xã hội phê phán “những gã khổng lồ vô hồn” từ đầu thế kỷ 20. Hiểu được tiến trình này sẽ hiểu được rằng các hoạt động thiện nguyện, từ thiện, nhân đạo đáp ứng hai vấn đề của doanh nghiệp: một là chứng tỏ sự dấn thân của nó, không tách rời khỏi trào lưu chung của xã hội mà nó tồn tại, hai là lợi ích của nó. Công ty Raas đã làm nhiều chương trình từ thiện, đóng góp cho xã hội và tôi tin rằng, doanh nghiệp này sẽ tiếp tục làm nhiều hơn nữa. Nhưng giữa từ thiện và chỉ trích dự án là hai điều hoàn toàn tách bạch. Cho nên, nhận định sự xúc phạm sau khi nhận lời chỉ trích chính là sự xúc phạm tới doanh nghiệp và người điều hành nó.
Ngộ nhận không nên có về sự xúc phạm là tạo cho doanh giới một cách hiểu sai. Mệnh đề “Doanh nghiệp làm nhiều điều tốt cho xã hội” không thể dẫn tới mệnh đề “Những điều gì doanh nghiệp làm đều là tốt cho xã hội”. Đã vậy, thì “làm điều tốt” chẳng thể là “miễn tử bài” cho doanh nghiệp trong mọi trường hợp.
Con số 20 triệu USD cho 1 cuộc thi người đẹp đúng bằng tính toán của các bậc giáo sư khả kính cho dự án đại học đẳng cấp quốc tế. Người ta có thể quên Việt Nam từng tổ chức hoa hậu thế giới, nhưng người ta sẽ tìm tới Việt Nam một đất nước có nguồn nhân lực dồi dào về nhân lực có trình độ cao để đầu tư. Bởi lúc đó họ là người hưởng lợi. Cuối cùng, 20 triệu USD cho một cuộc thi hoa hậu làm gì cho hình ảnh Việt Nam? Dễ thấy rằng hiệu quả là một số hình ảnh đất nước xuất hiện trên các kênh truyền hình lớn và được hàng triệu người xem trên thế giới đón nhận. Điều này không có gì phủ nhận được. Nhưng hình ảnh Việt Nam xuất hiện trong quãng thời gian đó lưu cữu bao lâu trong tâm trí người xem trên toàn thế giới, đó là điều chưa được đề cập tới. Một nghiên cứu cho thấy, sau 6 kỳ quảng cáo liên tục thì người tiêu dùng may ra mới nhớ tới có một quảng cáo như vậy. Và sau đó, phải tiếp tục “dội bom” thì mới có một số ít “chịu đọc”. Quá trình từ biết tới ghi nhận và nhớ là một tiến trình dài, đòi hỏi có chiến lược marketing rõ ràng, ngân sách hùng mạnh mới tạo sự nhớ. Chưa kể là phải lập lại để gợi nhớ. Nếu vậy, thì 20 triệu USD chắc chỉ đủ người ta biết, chưa đủ để người ta nhớ.
Hữu xạ tự nhiên hương. Hàm ý của nó không phải là tốt rồi thì không quảng bá mà chính là có tốt mới nên quảng bá. Có thể dụ hay lừa người tiêu dùng bằng một hình ảnh đẹp, một cử chỉ tốt nhưng không thể dụ hoài hay lừa mãi được. Bài học từ Olympic Bắc Kinh là một minh chứng vừa gần vừa thiết thực. Hàng trăm triệu USD cho một kỳ Olympic hoành tráng, một công trình kiến trúc tổ chim ấn tượng. Olympic đã qua, công trình vẫn còn đó. Ấn tượng trong đầu người xem về công trình có thể còn, nhưng hình ảnh gợi nhớ nhất là sự lừa dối khi để một giọng hát thật chỉ vì chiếc răng xấu xí phải thu mình, nhường chỗ cho một ngoại hình đẹp. Một quốc gia đang nỗ lực xóa đi hình ảnh xấu từ đồ giả, kém chất lượng, vi phạm bản quyền qua hàng loạt vụ bê bối kem đánh răng, đồ chơi nhiễm độc cho tới mới đây là sữa nhiễm melamine không thể dùng cách tạo ấn tượng bằng sự giả dối.
Doanh nghiệp Việt Nam không thể tiếp tục với lợi thế nhân công rẻ. Lời khuyên chân tình của đại diện thương mại EU cũng là nỗi băn khoăn bao năm không dứt của doanh nghiệp Việt Nam. Ai chả muốn thoát vị thế gia công rẻ mạt để tiến lên, giành lấy các công đoạn “ngon ăn” trong chuỗi dây chuyền giá trị. Nhưng làm sao để thoát khi nguồn nhân lực còn thiếu và yếu mà cỗ máy giáo dục và đào tạo chưa thể một sớm một chiều giải quyết.
Quốc Khánh
(Tia sáng tháng 11.2008)
Dù ông Hoàng Kiều đã chính thức rút lui dự án xây dựng khu du lịch Raas tại Đầm Bấy nhưng ông vẫn cam kết cùng UBND tỉnh Khánh Hòa tiếp tục tổ chức cuộc thi Hoa hậu thế giới 2010 sẽ diễn ra tại Nha Trang.
Điều mà báo TN, một trong tờ báo ngày thuộc loại lớn ở VN sáng nay không nêu trong bài, là giấc mộng “ngàn sao” như tên đặt cho khu phức hợp resort trên có tới 174ha mặt nước thuộc vịnh Nha Trang, gần khu vực lõi Hòn Mun thuộc khu bảo tồn biển. Thông tin từ Hanoinet cho thấy, Khu vực Đầm Bấy có liên quan đến vị trí an ninh quốc phòng, một phần đất dự án nói trên chồng lấn lên diện tích mà trước đó UBND tỉnh Khánh Hoà đã giao cho Trung tâm Nhiệt đới Việt Nga, hơn nữa tại đây còn có một làng chài 36 hộ với trên 100 cư dân sinh sống đã lâu đời. Dư luận hết sức lo ngại bởi cứ mỗi lần tổ chức thi hoa hậu tại Nha Trang, dân chúng lại mất đất, làng biển lại bị giải toả, di dời...
Nhân sự kiện HHTG 2010, ông Hoàng Kiều đề nghị UBND tỉnh Khánh Hòa cấp thêm gần 100 ha đất ở Sông Lô - dọc theo 2 bên đại lộ Nguyễn Tất Thành, đoạn tiếp giáp Khu du lịch Diamond Bay để xây dựng một khu du lịch sinh thái khác với khoảng 100 phòng nghỉ dưỡng cao cấp, nhiều công trình dịch vụ vui chơi dã ngoại và bến cảng cùng với khu dịch vụ hậu cần đón khách từ đất liền ra đảo. Thông tin này được Thể thao văn hóa cho thấy, sự kiện hoa hậu thế giới tạo cơ hội cho các nhà đầu tư quyền khai thác đất và mặt nước ở Nha Trang.
Ba lời cảm ơn
Trước hết phải cảm ơn ông Hoàng Kiều. Lời cảm ơn này bắt nguồn không phải vì công mang cuộc thi người đẹp về Việt Nam mà vì ông đã từ bỏ ý định khai thác du lịch trên vịnh Nha Trang, một trong 29 vịnh đẹp nhất thế giới. Sự quan ngại từ các cơ quan nghiên cứu khoa học, bảo tồn biển và công luận đã có công hiệu. Quan trọng hơn, với một nhà sản xuất và kinh doanh công nghệ cao như ông Hoàng Kiều, tranh cãi về học thuật trên cơ sở khoa học đòi hỏi phải có sự chuẩn bị kỳ khu và cũng phải dựa trên chứng lý khoa học. Khi chưa thể chứng minh điều phản biện là sai, tốt nhất là chọn con đường ngưng thực hiện như một cách chấp nhận tính đúng tạm thời. Triết thuyết này do Karl Popper đưa ra và được G. Soros phát triển thành Mô thức mới cho thị trường tài chính.
Lời cảm ơn thứ hai xin dành cho các lời phản biện xuất phát từ tấm lòng với thế hệ tương lai. Khi chúng ta, lớp người hiện tại, chưa thể và chưa đủ tầm khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách đúng đắn và hợp lý, cách tốt nhất là khoan vội làm gì. Nếu không thể khai thác an toàn và hiệu quả các nhà máy điện hạt nhân khi chưa chuẩn bị đầy đủ nguồn nhân lực cũng như tài lực để không bị lệ thuộc vào luận giải nào, thì động thái “từ từ hãy tính” xem ra có tính hợp lý. Khi chưa hạch toán đầy đủ giữa chi phí, lợi ích và nguy cơ trong bảng cân đối của bài toán đầu tư khai thác quặng bauxit ở Tây Nguyên, trong đó không chỉ đơn thuần là bài toán đầu tư tài chính mà chưa tính hết cả nguy cơ ảnh hưởng tới khả năng phát triển bền vững, thì khoan vội triển khai.
Lời cảm ơn thứ ba có lẽ không phải từ hiện tại, mà thế hệ mai sau sẽ gửi tới chúng ta. Khi thế hệ tương lai có đủ tri thức và các nguồn lực để khai thác hiệu quả các dự án tầm cỡ như vậy mà không phải sửa sai hay phải chấp nhận “bài học có tính lịch sử nào” thì chắc chắn, các chủ nhân ông của đất nước lúc đó, hậu duệ của chúng ta, sẽ phải cảm ơn quyết định mang tầm chiến lược của lúc này. Ở thủy điện Hòa Bình có lưu giữ bức thư gửi thế hệ mai sau. Thì quyết định chưa khai thác tài nguyên thiên nhiên hào phóng ban tặng vịnh Nha Trang cũng nên lưu thành thư trao trọng trách gánh vác sứ mệnh đó cho thế hệ sau này.
Và vài suy ngẫm
Những ai có quan tâm đến sự hình thành và phát triển về cái gọi là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp chắc không thấy bị xúc phạm trước các lời phê phán, chỉ trích khi nó mang tính phản biện cần thiết. Bất kỳ dự án nào đều phải trải qua công đoạn này. Chủ doanh nghiệp hay người điều hành khi thực thi trách nhiệm xã hội đều hiểu rằng lợi ích lâu dài của doanh nghiệp khi làm các điều tốt. Trong Xây dựng để trường tồn và Từ tốt đến vĩ đại, thông điệp chủ đạo là “doing well by doing good". Đó là đường hướng quản trị kinh doanh chủ đạo hiện nay. Đồng thời với nó, theo giáo sư Tôn Thất Nguyễn Thiêm, là chủ trương “tư bản biết rung cảm với nỗi đau của nhân loại” (compassionate capitalism). Điều này không phải là từ trên trời rơi xuống mà từ quá trình phát triển của doanh nghiệp tư bản và các nghiên cứu thực địa cho thấy, người tiêu dùng mong chờ doanh nghiệp như vậy. Trước sự chờ mong đó, không gì khác hơn là doanh nghiệp phải làm như vậy. Nếu không, họ đã phải trả giá khi người tiêu dùng và xã hội phê phán “những gã khổng lồ vô hồn” từ đầu thế kỷ 20. Hiểu được tiến trình này sẽ hiểu được rằng các hoạt động thiện nguyện, từ thiện, nhân đạo đáp ứng hai vấn đề của doanh nghiệp: một là chứng tỏ sự dấn thân của nó, không tách rời khỏi trào lưu chung của xã hội mà nó tồn tại, hai là lợi ích của nó. Công ty Raas đã làm nhiều chương trình từ thiện, đóng góp cho xã hội và tôi tin rằng, doanh nghiệp này sẽ tiếp tục làm nhiều hơn nữa. Nhưng giữa từ thiện và chỉ trích dự án là hai điều hoàn toàn tách bạch. Cho nên, nhận định sự xúc phạm sau khi nhận lời chỉ trích chính là sự xúc phạm tới doanh nghiệp và người điều hành nó.
Ngộ nhận không nên có về sự xúc phạm là tạo cho doanh giới một cách hiểu sai. Mệnh đề “Doanh nghiệp làm nhiều điều tốt cho xã hội” không thể dẫn tới mệnh đề “Những điều gì doanh nghiệp làm đều là tốt cho xã hội”. Đã vậy, thì “làm điều tốt” chẳng thể là “miễn tử bài” cho doanh nghiệp trong mọi trường hợp.
Con số 20 triệu USD cho 1 cuộc thi người đẹp đúng bằng tính toán của các bậc giáo sư khả kính cho dự án đại học đẳng cấp quốc tế. Người ta có thể quên Việt Nam từng tổ chức hoa hậu thế giới, nhưng người ta sẽ tìm tới Việt Nam một đất nước có nguồn nhân lực dồi dào về nhân lực có trình độ cao để đầu tư. Bởi lúc đó họ là người hưởng lợi. Cuối cùng, 20 triệu USD cho một cuộc thi hoa hậu làm gì cho hình ảnh Việt Nam? Dễ thấy rằng hiệu quả là một số hình ảnh đất nước xuất hiện trên các kênh truyền hình lớn và được hàng triệu người xem trên thế giới đón nhận. Điều này không có gì phủ nhận được. Nhưng hình ảnh Việt Nam xuất hiện trong quãng thời gian đó lưu cữu bao lâu trong tâm trí người xem trên toàn thế giới, đó là điều chưa được đề cập tới. Một nghiên cứu cho thấy, sau 6 kỳ quảng cáo liên tục thì người tiêu dùng may ra mới nhớ tới có một quảng cáo như vậy. Và sau đó, phải tiếp tục “dội bom” thì mới có một số ít “chịu đọc”. Quá trình từ biết tới ghi nhận và nhớ là một tiến trình dài, đòi hỏi có chiến lược marketing rõ ràng, ngân sách hùng mạnh mới tạo sự nhớ. Chưa kể là phải lập lại để gợi nhớ. Nếu vậy, thì 20 triệu USD chắc chỉ đủ người ta biết, chưa đủ để người ta nhớ.
Hữu xạ tự nhiên hương. Hàm ý của nó không phải là tốt rồi thì không quảng bá mà chính là có tốt mới nên quảng bá. Có thể dụ hay lừa người tiêu dùng bằng một hình ảnh đẹp, một cử chỉ tốt nhưng không thể dụ hoài hay lừa mãi được. Bài học từ Olympic Bắc Kinh là một minh chứng vừa gần vừa thiết thực. Hàng trăm triệu USD cho một kỳ Olympic hoành tráng, một công trình kiến trúc tổ chim ấn tượng. Olympic đã qua, công trình vẫn còn đó. Ấn tượng trong đầu người xem về công trình có thể còn, nhưng hình ảnh gợi nhớ nhất là sự lừa dối khi để một giọng hát thật chỉ vì chiếc răng xấu xí phải thu mình, nhường chỗ cho một ngoại hình đẹp. Một quốc gia đang nỗ lực xóa đi hình ảnh xấu từ đồ giả, kém chất lượng, vi phạm bản quyền qua hàng loạt vụ bê bối kem đánh răng, đồ chơi nhiễm độc cho tới mới đây là sữa nhiễm melamine không thể dùng cách tạo ấn tượng bằng sự giả dối.
Doanh nghiệp Việt Nam không thể tiếp tục với lợi thế nhân công rẻ. Lời khuyên chân tình của đại diện thương mại EU cũng là nỗi băn khoăn bao năm không dứt của doanh nghiệp Việt Nam. Ai chả muốn thoát vị thế gia công rẻ mạt để tiến lên, giành lấy các công đoạn “ngon ăn” trong chuỗi dây chuyền giá trị. Nhưng làm sao để thoát khi nguồn nhân lực còn thiếu và yếu mà cỗ máy giáo dục và đào tạo chưa thể một sớm một chiều giải quyết.
Quốc Khánh
(Tia sáng tháng 11.2008)
Nghĩa vụ, trách nhiệm và lợi nhuận lâu dài
Giả mạo và ô nhiễm. Vẻn vẹn trong năm từ đăng kèm tin trên website viet-studies.info, vị giáo sư đang giảng dạy kinh tế ở Mỹ tóm lược đầy đủ các hiện tượng nổi lên trong tháng qua, từ hoa hậu dự thi không đủ điều kiện dự thi, sữa bị nhiễm melamine cho tới Vedan và một số doanh nghiệp khác gây ô nhiễm môi trường cũng như dự án gây nhiều tranh cãi về văn miếu tiến sĩ thời nay
Giả mạo hay ô nhiễm không phải là chuyện mới, nếu không nói là rất cũ. Đó là hệ quả của xã hội mà phương thức sống trong nền kinh tế chuyển đổi của Việt Nam sản sinh ra. Trong một lần trò chuyện, nhà nghiên cứu Cao Tự Thanh đã điểm mặt, chỉ tên “hai đứa con” của phương thức sống hiện nay là “nóng vội kiếm tiền và cắm đầu hưởng thụ”. Hệ quả của nó là lối hành xử chụp giựt theo kiểu “ai nhanh tay thì hái được nhiều” và lối sống tiêu dùng hào nhoáng, chạy theo các giá trị ảo.
Trong bối cảnh đó, vai trò của Nhà nước nổi lên như một trọng tài công minh, bảo đảm thị trường vận hành dựa trên nền tảng cạnh tranh lành mạnh. Một cuộc chạy đua không thể công bằng nếu trọng tài lơ là hay yếu kém để một vận động viên xuất phát trước khi nổ súng lệnh. Vi phạm môi trường như Hào Dương hay Vedan khiến họ thành người chạy trước, gây ra méo mó trong cạnh tranh thị trường. Theo lời một nhân chứng từng làm việc cho Hào Dương, chi phí xử lý nước thải đạt loại B của Hào Dương là 7.000đ/m3. Có thể thấy, nếu Hào Dương đổ thẳng ra sông, mỗi tháng họ khỏi phải chi 0,5 tỉ đồng. Hạch toán đầy đủ các khoản này, chắc chắn, giá thành của Hào Dương sẽ phải đội lên. Hay như Vedan, theo đề nghị truy thu 127 tỉ đồng phí môi trường của bộ Tài nguyên môi trường, tổng lãi hằng năm của công ty này sẽ không nằm ở mức trên 400 tỉ như kết quả công bố năm 2006 và 2007 của doanh nghiệp này. Con số cụ thể hẳn còn giảm nhiều nếu doanh nghiệp này đầu tư đúng mức cho hệ thống xử lý nước thải phù hợp với quy định của Việt Nam. Hành vi của các doanh nghiệp như Vedan, Miwon hay Hào Dương và các doanh nghiệp vi phạm nhưng chưa bị phát hiện không chỉ làm ô nhiễm môi trường sống mà còn ô nhiễm cả môi trường cạnh tranh. Môi trường đó chỉ thật sự trong sạch dưới tác động của ba tác nhân chính là Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng xã hội.
Hành vi của các doanh nghiệp như Vedan, Miwon hay Hào Dương và các doanh nghiệp vi phạm nhưng chưa bị phát hiện không chỉ làm ô nhiễm môi trường sống mà còn ô nhiễm cả môi trường cạnh tranh
Vai trò kiến tạo môi trường không chỉ thuộc về Nhà nước mà đòi hỏi hai tác nhân còn lại cũng phải thể hiện vai trò và trách nhiệm. Theo giáo sư, tiến sĩ Tôn Thất Nguyễn Thiêm, hiệu năng tối ưu của hoạt động doanh nghiệp phải bảo đảm sự tổng hoà hành vi chiến lược thể hiện qua ba cấp độ trách nhiệm là bổn phận kinh tế, luân lý và đạo đức. Nếu như bổn phận kinh tế gắn với quá trình tạo ra lợi nhuận và phân phối, thì bổn phận luân lý gắn với việc tôn trọng pháp chế và sự đóng góp của doanh nghiệp nhằm xây dựng môi trường kinh tế rộng mở cho xã hội. Còn đạo đức được minh chứng qua các hành vi tự nguyện, nằm ngoài khuôn khổ của hai bổn phận trên.
Thông qua mô hình 3P về quan niệm kinh doanh và con người do ông là tác giả, giáo sư Tôn Thất Nguyễn Thiêm chứng minh ba giai đoạn phát triển của lịch sử phát triển kinh tế song hành với xây dựng thể chế pháp luật và quan điểm tôn trọng con người. Trong giai đoạn sơ khai, lợi nhuận được đặt lên hàng đầu, trong khi con người xếp dưới cùng, thua cả sản phẩm. Giai đoạn giữa gắn liền với thời kỳ tư bản sáng suốt, sản phẩm được đặt lên đầu, trên sản phẩm và con người. Từ thập niên 1970, khi khủng hoảng năng lượng xảy ra, các doanh nghiệp mới nhận ra rằng, lợi nhuận là điều tất yếu khi doanh nghiệp phục vụ con người tốt nhất thông qua cung cấp sản phẩm có chất lượng phù hợp yêu cầu. Và để phục vụ con người tốt nhất, doanh nghiệp phải biết đối xử tốt với đội ngũ lao động và quản lý. Điều này không chỉ vì nhu cầu tự thân của doanh nghiệp mà có phần chịu áp lực xã hội.
Từ thập niên 1910, xã hội phương Tây dấy lên phong trào bài xích các doanh nghiệp “khổng lồ vô hồn” sau khi 146 công nhân bị chết cháy trong một công ty dệt may tại New York. Nguyên do là giới quản lý thiết lập chế độ quản lý khắc nghiệt, khoá chặt cửa để kiểm soát sự đi lại của công nhân. Để chứng minh doanh nghiệp là một thực thể, có hồn và nhân cách, buộc lòng giới kinh doanh phải cải cách chính sách lương, bổng, thay đổi phương thức quản lý. Chừng đó thôi vẫn bị công luận chỉ trích “mị dân”, giới kinh doanh phải thể hiện chính sách “láng giềng tốt” với cộng đồng. Kết quả của việc thực thi các chính sách trên tạo nên đường hướng doanh nghiệp phải biết chăm sóc con người, mở đường cho phát triển rộng hơn khái niệm quan hệ cộng đồng. Các nghiên cứu thực địa đã chỉ ra rằng, thương hiệu nào có danh tiếng tốt sẽ có lợi nhuận cao hơn và khả năng tăng trưởng tốt hơn. 84% người tiêu dùng Mỹ sẵn sàng trả giá mua cao hơn từ 3 – 5% với các thương hiệu có ứng xử đạo đức, ở Tây Âu, tỷ lệ này là 55%. Số liệu trên được giáo sư Tôn Thất Nguyễn Thiêm sử dụng trong bộ sách Dấu ấn thương hiệu để minh chứng cho giá trị của nhân cách và nhân phẩm thương hiệu mang lại.
Hành vi vi phạm môi trường kiểu Vedan như phân tích của tiến sĩ kinh tế Lê Hồng Nhật thuộc dạng ngoại tác tiêu cực. Tiến sĩ Nhật cho rằng, giải pháp lâu dài ngăn chặn hành vi này đòi hỏi phải dùng cơ chế thị trường theo nguyên tắc cân bằng tổng thể giữa chi phí và lợi ích chung dưới sự phối hợp của vai trò Nhà nước. Ngoại tác tiêu cực đó, trên góc độ quản trị học hiện đại, doanh nghiệp không thể để nó gây tác hại đến môi trường của con người. Sự gặp gỡ của hai quan điểm trên đặt thành viên gạch nền cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp nói riêng và xã hội nói chung.
Quốc Khánh
(SGTT ngày 13.10.2008)
Giả mạo hay ô nhiễm không phải là chuyện mới, nếu không nói là rất cũ. Đó là hệ quả của xã hội mà phương thức sống trong nền kinh tế chuyển đổi của Việt Nam sản sinh ra. Trong một lần trò chuyện, nhà nghiên cứu Cao Tự Thanh đã điểm mặt, chỉ tên “hai đứa con” của phương thức sống hiện nay là “nóng vội kiếm tiền và cắm đầu hưởng thụ”. Hệ quả của nó là lối hành xử chụp giựt theo kiểu “ai nhanh tay thì hái được nhiều” và lối sống tiêu dùng hào nhoáng, chạy theo các giá trị ảo.
Trong bối cảnh đó, vai trò của Nhà nước nổi lên như một trọng tài công minh, bảo đảm thị trường vận hành dựa trên nền tảng cạnh tranh lành mạnh. Một cuộc chạy đua không thể công bằng nếu trọng tài lơ là hay yếu kém để một vận động viên xuất phát trước khi nổ súng lệnh. Vi phạm môi trường như Hào Dương hay Vedan khiến họ thành người chạy trước, gây ra méo mó trong cạnh tranh thị trường. Theo lời một nhân chứng từng làm việc cho Hào Dương, chi phí xử lý nước thải đạt loại B của Hào Dương là 7.000đ/m3. Có thể thấy, nếu Hào Dương đổ thẳng ra sông, mỗi tháng họ khỏi phải chi 0,5 tỉ đồng. Hạch toán đầy đủ các khoản này, chắc chắn, giá thành của Hào Dương sẽ phải đội lên. Hay như Vedan, theo đề nghị truy thu 127 tỉ đồng phí môi trường của bộ Tài nguyên môi trường, tổng lãi hằng năm của công ty này sẽ không nằm ở mức trên 400 tỉ như kết quả công bố năm 2006 và 2007 của doanh nghiệp này. Con số cụ thể hẳn còn giảm nhiều nếu doanh nghiệp này đầu tư đúng mức cho hệ thống xử lý nước thải phù hợp với quy định của Việt Nam. Hành vi của các doanh nghiệp như Vedan, Miwon hay Hào Dương và các doanh nghiệp vi phạm nhưng chưa bị phát hiện không chỉ làm ô nhiễm môi trường sống mà còn ô nhiễm cả môi trường cạnh tranh. Môi trường đó chỉ thật sự trong sạch dưới tác động của ba tác nhân chính là Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng xã hội.
Hành vi của các doanh nghiệp như Vedan, Miwon hay Hào Dương và các doanh nghiệp vi phạm nhưng chưa bị phát hiện không chỉ làm ô nhiễm môi trường sống mà còn ô nhiễm cả môi trường cạnh tranh
Vai trò kiến tạo môi trường không chỉ thuộc về Nhà nước mà đòi hỏi hai tác nhân còn lại cũng phải thể hiện vai trò và trách nhiệm. Theo giáo sư, tiến sĩ Tôn Thất Nguyễn Thiêm, hiệu năng tối ưu của hoạt động doanh nghiệp phải bảo đảm sự tổng hoà hành vi chiến lược thể hiện qua ba cấp độ trách nhiệm là bổn phận kinh tế, luân lý và đạo đức. Nếu như bổn phận kinh tế gắn với quá trình tạo ra lợi nhuận và phân phối, thì bổn phận luân lý gắn với việc tôn trọng pháp chế và sự đóng góp của doanh nghiệp nhằm xây dựng môi trường kinh tế rộng mở cho xã hội. Còn đạo đức được minh chứng qua các hành vi tự nguyện, nằm ngoài khuôn khổ của hai bổn phận trên.
Thông qua mô hình 3P về quan niệm kinh doanh và con người do ông là tác giả, giáo sư Tôn Thất Nguyễn Thiêm chứng minh ba giai đoạn phát triển của lịch sử phát triển kinh tế song hành với xây dựng thể chế pháp luật và quan điểm tôn trọng con người. Trong giai đoạn sơ khai, lợi nhuận được đặt lên hàng đầu, trong khi con người xếp dưới cùng, thua cả sản phẩm. Giai đoạn giữa gắn liền với thời kỳ tư bản sáng suốt, sản phẩm được đặt lên đầu, trên sản phẩm và con người. Từ thập niên 1970, khi khủng hoảng năng lượng xảy ra, các doanh nghiệp mới nhận ra rằng, lợi nhuận là điều tất yếu khi doanh nghiệp phục vụ con người tốt nhất thông qua cung cấp sản phẩm có chất lượng phù hợp yêu cầu. Và để phục vụ con người tốt nhất, doanh nghiệp phải biết đối xử tốt với đội ngũ lao động và quản lý. Điều này không chỉ vì nhu cầu tự thân của doanh nghiệp mà có phần chịu áp lực xã hội.
Từ thập niên 1910, xã hội phương Tây dấy lên phong trào bài xích các doanh nghiệp “khổng lồ vô hồn” sau khi 146 công nhân bị chết cháy trong một công ty dệt may tại New York. Nguyên do là giới quản lý thiết lập chế độ quản lý khắc nghiệt, khoá chặt cửa để kiểm soát sự đi lại của công nhân. Để chứng minh doanh nghiệp là một thực thể, có hồn và nhân cách, buộc lòng giới kinh doanh phải cải cách chính sách lương, bổng, thay đổi phương thức quản lý. Chừng đó thôi vẫn bị công luận chỉ trích “mị dân”, giới kinh doanh phải thể hiện chính sách “láng giềng tốt” với cộng đồng. Kết quả của việc thực thi các chính sách trên tạo nên đường hướng doanh nghiệp phải biết chăm sóc con người, mở đường cho phát triển rộng hơn khái niệm quan hệ cộng đồng. Các nghiên cứu thực địa đã chỉ ra rằng, thương hiệu nào có danh tiếng tốt sẽ có lợi nhuận cao hơn và khả năng tăng trưởng tốt hơn. 84% người tiêu dùng Mỹ sẵn sàng trả giá mua cao hơn từ 3 – 5% với các thương hiệu có ứng xử đạo đức, ở Tây Âu, tỷ lệ này là 55%. Số liệu trên được giáo sư Tôn Thất Nguyễn Thiêm sử dụng trong bộ sách Dấu ấn thương hiệu để minh chứng cho giá trị của nhân cách và nhân phẩm thương hiệu mang lại.
Hành vi vi phạm môi trường kiểu Vedan như phân tích của tiến sĩ kinh tế Lê Hồng Nhật thuộc dạng ngoại tác tiêu cực. Tiến sĩ Nhật cho rằng, giải pháp lâu dài ngăn chặn hành vi này đòi hỏi phải dùng cơ chế thị trường theo nguyên tắc cân bằng tổng thể giữa chi phí và lợi ích chung dưới sự phối hợp của vai trò Nhà nước. Ngoại tác tiêu cực đó, trên góc độ quản trị học hiện đại, doanh nghiệp không thể để nó gây tác hại đến môi trường của con người. Sự gặp gỡ của hai quan điểm trên đặt thành viên gạch nền cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp nói riêng và xã hội nói chung.
Quốc Khánh
(SGTT ngày 13.10.2008)
Hiểu khủng hoảng tài chính qua một mô thức
Vẻn vẹn trong 280 trang sách, George Soros, một trong những nhà đầu tư thành công của thế kỷ 20, đưa ra lý giải về căn nguyên của khủng hoảng tín dụng. Đọc Mô thức mới cho thị trường tài chính của Soros, người đọc có thể hiểu cách Soros phân tích thị trường và hưởng lợi từ nhận định của ông. Ước tính, chỉ riêng năm 1992, quỹ đầu tư của Soros bỏ túi khoảng 1,1 tỉ bảng Anh, theo Fiancial Times, từ nhận định có biến động về vị thế đồng bảng trên thị trường tiền tệ. Cuốn sách cũng mang lại cho người đọc sự hoài nghi khoa học: thị trường tự do có khả năng tự điều chỉnh như ban đầu Adam Smith đã đưa ra và sau này được Milton Friedman cũng như Lucas phát triển thành học thuyết “tân cổ điển” hay không?
Nếu như Hiểu kinh tế qua một bài học của Henry Hazlitt đưa ra rất nhiều ví dụ khác nhau nhưng đều phục vụ chung một luận điểm cơ bản: vấn đề của kinh tế học là sự lựa chọn dựa trên đánh đổi giữa chi phí và cơ hội, thì cuốn sách của triết gia bất thành, như tự nhận của Soros, cũng truyền tải một thông điệp: thuyết phản hồi và định đề tính có thể sai triệt để.
Thị trường không hoàn hảo
Thuyết cạnh tranh hoàn hảo chỉ có khi có thông tin thị trường hoàn hảo. Từ giả định này, Soros cho rằng trạng thái lý tưởng đó chỉ có trong sách giáo khoa. Soros cũng cho rằng, con người không thể có thông tin hoàn hảo khi bản thân họ vừa là người thu nhận thông tin vừa là người ra quyết định. Chính vị thế không thể tách rời giữa quá trình thu nhận và ra quyết định cũng như tác động tương hỗ của hai quá trình này khiến cho con người có các nhận định sai.
Xa hơn nữa, Soros phát triển triết thuyết của Karl Popper để chứng minh các định luật khoa học luôn phải đặt trong sự hoài nghi “có thể sai”. Popper đưa ra ba quy trình cơ bản là dự đoán, lý giải, kiểm nghiệm. Popper cho rằng, chỉ cần kiểm nghiệm được sự không phù hợp giữa điều kiện đầu và cuối thì định luật đó không thể kết luận là khoa học. Từ sự hoài nghi này mà ngay từ cuối thập niên 1940, lúc còn là sinh viên trường kinh tế London, Soros đã nghi ngờ lý thuyết thị trường hoàn hảo.
Kinh nghiệm thực tế từ thị trường tài chính, một thị trường chịu ảnh hưởng của các định luật khoa học cùng với giả định về quyết định của nhà đầu tư và của các nhà điều hành không thể hoàn hảo, Soros đưa ra giả định riêng: thị trường tài chính không thể tự điều chỉnh để trở lại trạng thái cân bằng. Trong khi thuyết kỳ vọng duy lý cho rằng, giá cả thị trường phản ánh đầy đủ các yếu tố cơ bản của thị trường nên các thành viên thị trường dù theo đuổi lợi ích riêng cũng quyết định dựa trên giả định rằng các thành viên cũng làm đúng như vậy. Thật ra, hành động của các thành viên trong thị trường không phải dựa trên lợi ích mà dựa trên nhận thức về lợi ích. Sự tách biệt này dẫn tới thị trường có tính bất định. Không những vậy, Soros còn chứng minh giá cả không chỉ phản ánh các yếu tố cơ bản của thị trường mà nó còn gây ảnh hưởng tới các yếu tố đó. Điều này dẫn tới quá trình tự lớn mạnh ban đầu nhưng rồi sẽ tự tan vỡ. Dựa trên mô hình chuỗi bùng phát và tan vỡ của G.Soros gồm tám giai đoạn, Soros lần lượt lắp ghép dữ kiện thực tế từ bùng nổ tập đoàn vào những năm 1960, rồi các công ty tín thác đầu tư bất động sản và cuộc khủng hoảng ngân hàng quốc tế những năm 1980, nhằm kiểm nghiệm mô thức của ông. Kết quả là Soros đã thu được tài sản, theo Forbes, khoảng 9 tỉ USD.
Khoảng tiền tỉ không chỉ giúp Soros trở nên giàu có mà còn giúp ông đủ tự tin để phát triển thuyết của mình trước các lời chỉ trích của giới học giả. Điều này cũng dễ hiểu khi Soros đụng tới ba tượng đài kinh tế của trường phái Chicago là Milton Friedman, Eugene Fama và Robert Lucas. R.Lucas nhận Nobel Kinh tế năm 1995, M. Friedman nhận giải này năm 1976. Nổi danh bởi các công trình về lý thuyết tiền tệ và cổ xuý cho thị trường tự do, những công trình ban đầu của M. Friedman đóng góp nhiều vào sự phát triển của học thuyết thị trường hoàn hảo. Sau này, học trò ông là E.Fama ứng dụng vào thị trường chứng khoán để hình thành trường phái đầu tư chỉ số. Hiểu đơn giản, nếu bạn mua đầy đủ các chứng khoán đại diện cho thị trường, thí dụ như VN–Index, sau một quãng thời gian đủ dài, bạn sẽ thu lợi mà không phải quan tâm nhiều tới diễn biến cụ thể thị trường. Cốt lõi của đầu tư chỉ số là thừa nhận rất khó thắng được thị trường khi các thành viên đều có quyết định hợp lý, nên cách tốt là mua chỉ số để theo thị trường. Lucas đưa ra thuyết kỳ vọng duy lý, với trọng tâm là phê phán chính sách kinh tế chủ động sẽ không hiệu quả. Do vậy, trong một chu kỳ kinh tế nếu có xảy ra tình trạng đi lệch vị trí cân bằng, thị trường sẽ tự động điều chỉnh vào thời gian kế tiếp. Dĩ nhiên Soros không tin vào điều đó và ông đã đúng trong gần 40 năm qua.
Ba nhân tố gây khủng hoảng tín dụng hiện nay
Hành động của các thành viên trong thị trường không phải dựa trên lợi ích mà dựa trên nhận thức về lợi ích. Sự tách biệt này dẫn tới thị trường có tính bất định
Cũng từ mô thức trên, G. Soros cho rằng cuộc khủng hoảng tài chính là sự đặt chồng của hai bong bóng: địa ốc ở Mỹ và siêu bong bóng dài hạn.
Biện giải của Soros về địa ốc không phải là mới. Bong bóng này xuất phát từ chính sách lãi suất thấp từ sau bong bóng công nghệ 1990. Xu hướng chủ đạo tạo nên bong bóng này là sự nới lỏng tiêu chuẩn cho vay. Xu hướng này được tiếp sức bằng ngộ nhận là giá trị của tài sản cầm cố không bị ảnh hưởng bởi khả năng vay dễ dàng. Khi lãi suất tăng, bong bóng này không vỡ ngay do nhu cầu đầu cơ và sự cởi mở điều kiện cho vay, cho tới khi sụp đổ.
Hình thành từ thập niên 1970, siêu bong bóng dài hạn được thúc đẩy và nuôi dưỡng bởi ba nhân tố: toàn cầu hoá, tự do hoá và nới lỏng kiểm soát thị trường tài chính.
Toàn cầu hoá trong con mắt của Soros, khiến cho nước Mỹ trở thành con nợ của cả thế giới. “Trong khi Mỹ hạnh phúc khi tiêu thụ nhiều hơn sản xuất, thì Trung Quốc và các nước xuất khẩu châu Á khác vui vẻ khi sản xuất nhiều hơn tiêu thụ” – Soros viết. Kết cục là Mỹ nợ đầm đìa, phải bù đắp bằng trái phiếu chính phủ. “Đây là sự ngược đời khi vốn chảy từ các nước kém phát triển vào Mỹ” – Soros phân tích. Toàn cầu hoá còn giúp Mỹ phân phát nợ dưới dạng chứng khoán hoá sang các nước. Hệ quả là không chỉ có Mỹ chịu rủi ro từ bong bóng địa ốc mà các nước châu Âu, nhất là Đức cũng gánh chịu rủi ro.
Việc xuất hiện các sản phẩm tài chính mới dựa trên công cụ tài chính tổng hợp, tính toán rủi ro và giao dịch chứng khoán, theo phân tích của Soros, được bảo chứng dựa trên lý thuyết các thị trường có xu hướng trở lại vị trí cân bằng. Điều tệ hại, như bình luận của Soros, “những phương pháp và công cụ mới được sáng chế quá tinh vi đến mức giới điều tiết cũng mất luôn khả năng tính toán những rủi ro đi kèm”. Xác định rủi ro dựa trên giả định hệ thống là ổn định, các nhà quản lý buông lơi cho hệ thống tín dụng phình to.
Dự báo tương lai, Soros chỉ phác hoạ hình ảnh một cường quốc như Mỹ phải đối mặt với cuộc suy thoái và tình trạng từ bỏ đồng USD. Trật tự thế giới mới, trong hình dung của Soros sẽ hình thành. Nhưng trước hết, con người cần phải có sự hiểu biết tốt hơn về hoàn cảnh hiện tại của chính mình. Nền tảng xây dựng sự hiểu biết không gì bằng hoài nghi khoa học, điều mà Soros và nhiều học giả lớn trong lịch sử nhân loại đều mong mỏi.
Quốc Khánh
(SGTT ngày 11.11.2008)
Nếu như Hiểu kinh tế qua một bài học của Henry Hazlitt đưa ra rất nhiều ví dụ khác nhau nhưng đều phục vụ chung một luận điểm cơ bản: vấn đề của kinh tế học là sự lựa chọn dựa trên đánh đổi giữa chi phí và cơ hội, thì cuốn sách của triết gia bất thành, như tự nhận của Soros, cũng truyền tải một thông điệp: thuyết phản hồi và định đề tính có thể sai triệt để.
Thị trường không hoàn hảo
Thuyết cạnh tranh hoàn hảo chỉ có khi có thông tin thị trường hoàn hảo. Từ giả định này, Soros cho rằng trạng thái lý tưởng đó chỉ có trong sách giáo khoa. Soros cũng cho rằng, con người không thể có thông tin hoàn hảo khi bản thân họ vừa là người thu nhận thông tin vừa là người ra quyết định. Chính vị thế không thể tách rời giữa quá trình thu nhận và ra quyết định cũng như tác động tương hỗ của hai quá trình này khiến cho con người có các nhận định sai.
Xa hơn nữa, Soros phát triển triết thuyết của Karl Popper để chứng minh các định luật khoa học luôn phải đặt trong sự hoài nghi “có thể sai”. Popper đưa ra ba quy trình cơ bản là dự đoán, lý giải, kiểm nghiệm. Popper cho rằng, chỉ cần kiểm nghiệm được sự không phù hợp giữa điều kiện đầu và cuối thì định luật đó không thể kết luận là khoa học. Từ sự hoài nghi này mà ngay từ cuối thập niên 1940, lúc còn là sinh viên trường kinh tế London, Soros đã nghi ngờ lý thuyết thị trường hoàn hảo.
Kinh nghiệm thực tế từ thị trường tài chính, một thị trường chịu ảnh hưởng của các định luật khoa học cùng với giả định về quyết định của nhà đầu tư và của các nhà điều hành không thể hoàn hảo, Soros đưa ra giả định riêng: thị trường tài chính không thể tự điều chỉnh để trở lại trạng thái cân bằng. Trong khi thuyết kỳ vọng duy lý cho rằng, giá cả thị trường phản ánh đầy đủ các yếu tố cơ bản của thị trường nên các thành viên thị trường dù theo đuổi lợi ích riêng cũng quyết định dựa trên giả định rằng các thành viên cũng làm đúng như vậy. Thật ra, hành động của các thành viên trong thị trường không phải dựa trên lợi ích mà dựa trên nhận thức về lợi ích. Sự tách biệt này dẫn tới thị trường có tính bất định. Không những vậy, Soros còn chứng minh giá cả không chỉ phản ánh các yếu tố cơ bản của thị trường mà nó còn gây ảnh hưởng tới các yếu tố đó. Điều này dẫn tới quá trình tự lớn mạnh ban đầu nhưng rồi sẽ tự tan vỡ. Dựa trên mô hình chuỗi bùng phát và tan vỡ của G.Soros gồm tám giai đoạn, Soros lần lượt lắp ghép dữ kiện thực tế từ bùng nổ tập đoàn vào những năm 1960, rồi các công ty tín thác đầu tư bất động sản và cuộc khủng hoảng ngân hàng quốc tế những năm 1980, nhằm kiểm nghiệm mô thức của ông. Kết quả là Soros đã thu được tài sản, theo Forbes, khoảng 9 tỉ USD.
Khoảng tiền tỉ không chỉ giúp Soros trở nên giàu có mà còn giúp ông đủ tự tin để phát triển thuyết của mình trước các lời chỉ trích của giới học giả. Điều này cũng dễ hiểu khi Soros đụng tới ba tượng đài kinh tế của trường phái Chicago là Milton Friedman, Eugene Fama và Robert Lucas. R.Lucas nhận Nobel Kinh tế năm 1995, M. Friedman nhận giải này năm 1976. Nổi danh bởi các công trình về lý thuyết tiền tệ và cổ xuý cho thị trường tự do, những công trình ban đầu của M. Friedman đóng góp nhiều vào sự phát triển của học thuyết thị trường hoàn hảo. Sau này, học trò ông là E.Fama ứng dụng vào thị trường chứng khoán để hình thành trường phái đầu tư chỉ số. Hiểu đơn giản, nếu bạn mua đầy đủ các chứng khoán đại diện cho thị trường, thí dụ như VN–Index, sau một quãng thời gian đủ dài, bạn sẽ thu lợi mà không phải quan tâm nhiều tới diễn biến cụ thể thị trường. Cốt lõi của đầu tư chỉ số là thừa nhận rất khó thắng được thị trường khi các thành viên đều có quyết định hợp lý, nên cách tốt là mua chỉ số để theo thị trường. Lucas đưa ra thuyết kỳ vọng duy lý, với trọng tâm là phê phán chính sách kinh tế chủ động sẽ không hiệu quả. Do vậy, trong một chu kỳ kinh tế nếu có xảy ra tình trạng đi lệch vị trí cân bằng, thị trường sẽ tự động điều chỉnh vào thời gian kế tiếp. Dĩ nhiên Soros không tin vào điều đó và ông đã đúng trong gần 40 năm qua.
Ba nhân tố gây khủng hoảng tín dụng hiện nay
Hành động của các thành viên trong thị trường không phải dựa trên lợi ích mà dựa trên nhận thức về lợi ích. Sự tách biệt này dẫn tới thị trường có tính bất định
Cũng từ mô thức trên, G. Soros cho rằng cuộc khủng hoảng tài chính là sự đặt chồng của hai bong bóng: địa ốc ở Mỹ và siêu bong bóng dài hạn.
Biện giải của Soros về địa ốc không phải là mới. Bong bóng này xuất phát từ chính sách lãi suất thấp từ sau bong bóng công nghệ 1990. Xu hướng chủ đạo tạo nên bong bóng này là sự nới lỏng tiêu chuẩn cho vay. Xu hướng này được tiếp sức bằng ngộ nhận là giá trị của tài sản cầm cố không bị ảnh hưởng bởi khả năng vay dễ dàng. Khi lãi suất tăng, bong bóng này không vỡ ngay do nhu cầu đầu cơ và sự cởi mở điều kiện cho vay, cho tới khi sụp đổ.
Hình thành từ thập niên 1970, siêu bong bóng dài hạn được thúc đẩy và nuôi dưỡng bởi ba nhân tố: toàn cầu hoá, tự do hoá và nới lỏng kiểm soát thị trường tài chính.
Toàn cầu hoá trong con mắt của Soros, khiến cho nước Mỹ trở thành con nợ của cả thế giới. “Trong khi Mỹ hạnh phúc khi tiêu thụ nhiều hơn sản xuất, thì Trung Quốc và các nước xuất khẩu châu Á khác vui vẻ khi sản xuất nhiều hơn tiêu thụ” – Soros viết. Kết cục là Mỹ nợ đầm đìa, phải bù đắp bằng trái phiếu chính phủ. “Đây là sự ngược đời khi vốn chảy từ các nước kém phát triển vào Mỹ” – Soros phân tích. Toàn cầu hoá còn giúp Mỹ phân phát nợ dưới dạng chứng khoán hoá sang các nước. Hệ quả là không chỉ có Mỹ chịu rủi ro từ bong bóng địa ốc mà các nước châu Âu, nhất là Đức cũng gánh chịu rủi ro.
Việc xuất hiện các sản phẩm tài chính mới dựa trên công cụ tài chính tổng hợp, tính toán rủi ro và giao dịch chứng khoán, theo phân tích của Soros, được bảo chứng dựa trên lý thuyết các thị trường có xu hướng trở lại vị trí cân bằng. Điều tệ hại, như bình luận của Soros, “những phương pháp và công cụ mới được sáng chế quá tinh vi đến mức giới điều tiết cũng mất luôn khả năng tính toán những rủi ro đi kèm”. Xác định rủi ro dựa trên giả định hệ thống là ổn định, các nhà quản lý buông lơi cho hệ thống tín dụng phình to.
Dự báo tương lai, Soros chỉ phác hoạ hình ảnh một cường quốc như Mỹ phải đối mặt với cuộc suy thoái và tình trạng từ bỏ đồng USD. Trật tự thế giới mới, trong hình dung của Soros sẽ hình thành. Nhưng trước hết, con người cần phải có sự hiểu biết tốt hơn về hoàn cảnh hiện tại của chính mình. Nền tảng xây dựng sự hiểu biết không gì bằng hoài nghi khoa học, điều mà Soros và nhiều học giả lớn trong lịch sử nhân loại đều mong mỏi.
Quốc Khánh
(SGTT ngày 11.11.2008)
Thăm dò hơn 1.600 người quản lý trên toàn cầu: Khó xấu hơn nữa
Tuy số lượng người đang quản lý các công ty trên toàn cầu cho rằng kinh tế ảm đạm không thay đổi, nhưng con số hy vọng tình hình sẽ xoay chuyển tốt hơn bắt đầu gia tăng. Cuộc thăm dò ý kiến của 1.630 người giữ vị trí chủ chốt trong các công ty ở nhiều lĩnh vực trên toàn cầu do McKinsey thực hiện vào giữa tháng ba cho thấy, gần 1/3 số giám đốc được hỏi cho rằng, có khả năng kinh tế hồi phục trong năm nay.
Dấu hiệu hy vọng
Xét trên tổng thể, hầu hết các vị giám đốc điều hành đều cho rằng, kinh tế ở nước mà doanh nghiệp của họ đang hoạt động, đang ở trong điều kiện xấu. 90% đánh giá, kinh tế suy giảm kể từ tháng 9.2008. 75% dự báo, GDP sẽ giảm. Con số này khôgn thay đổi trong suốt sáu tuần qua. Điều này cho thấy, khá nhiều người tin là tình hình kinh tế suy thoái trên toàn cầu chưa có dấu hiệu chậm lại. Gần 1/3 người được hỏi tin rằng: kinh tế sẽ hồi phục trong năm nay.
53% người điều hành dự đoán rằng, lợi nhuận trong 6 tháng đầu năm nay sẽ thấp hơn sáu tháng cuối năm 2008. Có tới 2/3 người tin rằng, tốc độ tăng trưởng trong ngành họ đang hoạt động sẽ rất nhỏ. So với cuộc điều tra diễn ra sáu tuần trước đó, số người cho rằng công ty của họ sẽ phải sa thải công nhân đã tăng thêm 8%.
Đáng chú ý, chỉ một nhóm nhỏ các nhà điều hành doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính cho rằng, công ty của họ phải tìm kiếm nguồn tiền từ bên ngoài. Một số người cho biết, công ty đang huy động vốn cho các dự án mới. Điều này cho thấy, một số công ty, đặc biệt là nhóm ngành công nghệ và viễn thông, bắt đầu đưa dự án mới vào chương trình nghị sự
Quản trị tốt
Hơn một nửa các nhà điều hành cho biết, nhờ quản trị tốt nên ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế tới công ty của họ không quá lớn. Thậm chí, trong số người tin rằng lợi nhuận giảm trong nửa đầu năm 2009, có tới 51% cho rằng, công ty của họ đang được quản trị tốt. Điểm chung của số người đánh giá khả năng quản trị tốt của công ty, là công ty đang giảm cả chi phí hoạt động lẫn vốn đầu tư nhưng vẫn thực hiện cải tiến năng suất. Trong khi số người đánh giá công ty không quản trị tốt, thuộc về các công ty đang cắt giảm chi phí hoạt động, tái cấu trúc và tuyển mộ mới.
Do ảnh hưởng từ khủng hoảng tài chính, hơn một nửa số người cho biết, công ty của họ đã không tham gia đầu tư tài chính. Tuy nhiên, có tới 30% công ty đại chúng vẫn giữ hoạt động đầu tư tài chính.
Câu chuyện thời sự về lương thưởng của ban giám đốc công ty đã được McKinsey đưa vào cuộc thăm dò. Trong đó, 43% cho rằng, lương thưởng của CEO nơi họ làm việc vượt trên mức trung bình của ngành. Trong số người đồng ý, có tới 49% làm việc ở các công ty lớn, với doanh số hàng năm từ một tỉ USD trở lên.
Phi Giao
Dấu hiệu hy vọng
Xét trên tổng thể, hầu hết các vị giám đốc điều hành đều cho rằng, kinh tế ở nước mà doanh nghiệp của họ đang hoạt động, đang ở trong điều kiện xấu. 90% đánh giá, kinh tế suy giảm kể từ tháng 9.2008. 75% dự báo, GDP sẽ giảm. Con số này khôgn thay đổi trong suốt sáu tuần qua. Điều này cho thấy, khá nhiều người tin là tình hình kinh tế suy thoái trên toàn cầu chưa có dấu hiệu chậm lại. Gần 1/3 người được hỏi tin rằng: kinh tế sẽ hồi phục trong năm nay.
53% người điều hành dự đoán rằng, lợi nhuận trong 6 tháng đầu năm nay sẽ thấp hơn sáu tháng cuối năm 2008. Có tới 2/3 người tin rằng, tốc độ tăng trưởng trong ngành họ đang hoạt động sẽ rất nhỏ. So với cuộc điều tra diễn ra sáu tuần trước đó, số người cho rằng công ty của họ sẽ phải sa thải công nhân đã tăng thêm 8%.
Đáng chú ý, chỉ một nhóm nhỏ các nhà điều hành doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính cho rằng, công ty của họ phải tìm kiếm nguồn tiền từ bên ngoài. Một số người cho biết, công ty đang huy động vốn cho các dự án mới. Điều này cho thấy, một số công ty, đặc biệt là nhóm ngành công nghệ và viễn thông, bắt đầu đưa dự án mới vào chương trình nghị sự
Quản trị tốt
Hơn một nửa các nhà điều hành cho biết, nhờ quản trị tốt nên ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế tới công ty của họ không quá lớn. Thậm chí, trong số người tin rằng lợi nhuận giảm trong nửa đầu năm 2009, có tới 51% cho rằng, công ty của họ đang được quản trị tốt. Điểm chung của số người đánh giá khả năng quản trị tốt của công ty, là công ty đang giảm cả chi phí hoạt động lẫn vốn đầu tư nhưng vẫn thực hiện cải tiến năng suất. Trong khi số người đánh giá công ty không quản trị tốt, thuộc về các công ty đang cắt giảm chi phí hoạt động, tái cấu trúc và tuyển mộ mới.
Do ảnh hưởng từ khủng hoảng tài chính, hơn một nửa số người cho biết, công ty của họ đã không tham gia đầu tư tài chính. Tuy nhiên, có tới 30% công ty đại chúng vẫn giữ hoạt động đầu tư tài chính.
Câu chuyện thời sự về lương thưởng của ban giám đốc công ty đã được McKinsey đưa vào cuộc thăm dò. Trong đó, 43% cho rằng, lương thưởng của CEO nơi họ làm việc vượt trên mức trung bình của ngành. Trong số người đồng ý, có tới 49% làm việc ở các công ty lớn, với doanh số hàng năm từ một tỉ USD trở lên.
Phi Giao
Nghi án OCI cung cấp dịch vụ viễn thông trái phép: Quá tầm của sở
Nghi án OCI cung cấp dịch vụ viễn thông trái phép: Quá tầm của sở
Kết luận của Thanh tra sở Thông tin và truyền thông TP.HCM, OCI Việt Nam phải nộp phạt 20 triệu đồng, tịch thu tang vật có liên quan. Quyết định trên có hiệu lực từ hôm nay, 27.3.
Tuy nhiên, để có thêm cơ sở chứng tỏ OCI Việt Nam cung cấp dịch vụ viễn thông trái phép, câu chuyện đang vượt tầm tay của cơ quan địa phương chịu trách nhiệm quản lý ngành.
Một mặt, phía OCI Việt Nam tuân thủ các biện pháp xử lý theo kết luận thanh tra ngày 16.3 của sở, nhưng họ “kêu oan” vì bất đồng về cách giải thích luật xoay quanh cách hiểu về dịch vụ “phone to phone” chiều từ nước ngoài về Việt Nam.
Ngưng dịch vụ, nhưng vẫn kêu oan
Công nghệ truyền giọng nói qua giao thức Internet (VoIP) mở ra các dịch vụ cho phép gọi điện thoại từ máy tính tới máy tính hay điện thoại và mở rộng ra là điện thoại tới điện thoại. Nhưng luật pháp Việt Nam chỉ cho phép cung cấp dịch vụ theo công nghệ này ở ba dạng: từ máy tính tới máy tính, từ máy tính tới điện thoại ở nước ngoài và từ điện thoại tới điện thoại ở nước ngoài. Riêng dạng thứ ba, ứng dụng chiều gọi từ nước ngoài về Việt Nam không được cho phép. Trên thực tế, một số doanh nghiệp nước ngoài vẫn cung ứng được dịch vụ này, riêng doanh nghiệp trong nước lại chưa được phép.
Cuối tháng 12.008, công ty cổ phần internet Một Kết Nối Việt Nam (OCI Việt Nam) giới thiệu tính năng gọi điện thoại từ nước ngoài về điện thoại ở Việt Nam, như một dịch vụ cộng thêm cho hai loại thẻ là VietVoice và RingVoiz. Theo dó, khách hàng sử dụng hai loại thẻ trên, có thể thực hiện cuộc gọi bằng điện thoại từ Mỹ, Canada và Úc về Việt Nam với thiết bị đầu cuối là chiếc điện thoại. Bà Lê Thị Thu Thu, giám đốc chiến lược của OCI Việt Nam cho biết, để thực hiện được tính năng trên, OCI Việt Nam ký hợp đồng làm dịch vụ “đối soát” cuộc gọi (kiểm tra thông tin của cuộc gọi từ nước ngoài về Việt Nam - PV) trước khi cuộc gọi đó đấu nối vào hệ thống PSTN (mạng điện thoại cố định) của Việt Nam.
Sau ba ngày thanh tra, bắt đầu từ ngày 14.3, sở Thông tin Truyền thông TP.HCM công bố kết luận OCI Việt Nam kinh doanh gọi từ điện thoại tới điện thoại chiều về VIệt Nam khi chưa được phép của bộ Thông tin và Truyền thông. Vì vậy, sở yêu cầu OCI Việt Nam ngưng ngay việc cung cấp dịch vụ phone to phone chiều về Việt Nam; tháo gỡ những thông tin liên quan đến hoạt động cung cấp dịch vụ trên tại các website và thu hồi hai loại thẻ có tích hợp chức năng phone to phone chiều về Việt Nam.
Lập luận chưa đủ thuyết phục
Tuy thực hiện kết luận thanh tra, phía OCI Việt Nam cho rằng, họ chỉ thực hiện “hỗ trợ về mặt thương mại” cho dịch vụ của đối tác OCI Singapore, chứ không hỗ trợ kỹ thuật. Riêng về thiết bị phục vụ việc đối soát cước cũng như định tuyến, theo luật sư Lê Công Định, không đủ cơ sở để chứng minh OCI Việt Nam là nhà cung cấp dịch vụ này. Nhằm hạ giá thành, doanh nghiệp có thể ký hợp đồng thuê ngoài để sử dụng các dịch vụ tương tự.
Bà Thu (OCI Việt Nam) xác nhận với SGTT rằng: là doanh nghiệp OSP nên hệ thống điện thoại internet của OCI không thực hiện kết nối trực tiếp vào mạng điện thoại cố định của Việt Nam mà thực hiện kết nối gián tiếp qua công ty One-Connection Internet Pte Ltd của Singapore, chủ thể pháp lý độc lập đối với OCI Việt Nam. Theo tìm hiểu của SGTT và đã được bà Thu xác nhận, OCI Việt ZNam có mua lưu lượng từ phía đối tác cùng tên ở Singapore. Bà Thu giải thích rằng: “Hợp đồng mua bán lưu lượng cũng không chứng minh là OCI có kinh doanh cho người dùng đầu cuối, bởi vì các công ty viễn thông hoàn toàn có thể mua bán lưu lương qua lại. Đây là hình thức rất thông thường trong viễn thông bởi vì đặc thù của viễn thông là “không có giới hạn địa lý”.
Để chứng minh OCI Việt Nam cung cấp dịch vụ trên, quan trọng nhất là xác minh việc đấu nối từ nước ngoài qua cổng (gateway) để vào hệ thống điện thoại cố định của Việt Nam có hợp pháp hay không. Tuy nhiên, sở Thông tin và truyền thông khó có thể yêu cầu OCI Việt Nam thực hiện điều này. Luật sư Lê Công Định cho biết, phía OCI Việt Nam hoàn toàn có thể cung cấp hợp đồng ký với đối tác Singapore. “Với điều kiện cơ quan chức năng của Việt Nam phải cam kết bảo mật thông tin, theo điều khoản đã ký trong hợp đồng” – ông Định nói. Trên thực tế, đại diện của sở khó có thể đáp ứng điều này. Hoặc nếu đáp ứng, thì cam kết cũng không có hiệu lực, bởi luật đền bù thiệt hại nhà nước vẫn trong giai đoạn soạn thảo. Do vậy, nếu có hậu quả xấu vì bị tiết lộ thông tin, thì cơ quan nhà nước cũng không thể lấy tiền ngân sách mà đền bù.
Một chuyên gia viễn thông nhận xét: “Nếu OCI Việt Nam chứng minh được họ chỉ làm dịch vụ và các đối tác của họ có đầy đủ bằng chứng hợp pháp thì họ… không sai”. Nhưng để chứng tỏ điều này xem ra rất khó khi đối tác ở nước ngoài và chịu sự chi phối của luật định nước sở tại. Chẳng hạn việc yêu cầu OCI Singapore phải công bố thông tin trên, lại vượt quá tầm tay của một cơ quan cấp sở. Theo thông lệ của viễn thông quốc tế là cuộc gọi phát sinh từ lãnh thổ nào thì chịu sự chi phối của luật của quốc gia sở tại. Chính vì vậy, các cuộc gọi từ điện thoại qua giao thức VoIP chiều từ nước ngoài về nằm ngoài luật định của Việt Nam.
Xuất hiện ở Việt Nam cuối năm 1997, quản lý hoạt động internet đã trãi qua hai giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, cơ quan quản lý chỉ “mở khi quản lý được”. Nhưng giai đoạn hai, như nguyên thứ trưởng bộ Bưu chính viễn thông (cũ), ông Mai Liêm Trực phát biểu: “Phát triển đến đâu, quản lý tới đó”. Tuy nhiên, thực thi đúng điều này là một điều không dễ, nhất là khi công nghệ phát triển quá nhanh và thay đổi liên tục.
Trọng Hiền – Quốc Khánh
(SGTT cuối tháng 3.2009)
Kết luận của Thanh tra sở Thông tin và truyền thông TP.HCM, OCI Việt Nam phải nộp phạt 20 triệu đồng, tịch thu tang vật có liên quan. Quyết định trên có hiệu lực từ hôm nay, 27.3.
Tuy nhiên, để có thêm cơ sở chứng tỏ OCI Việt Nam cung cấp dịch vụ viễn thông trái phép, câu chuyện đang vượt tầm tay của cơ quan địa phương chịu trách nhiệm quản lý ngành.
Một mặt, phía OCI Việt Nam tuân thủ các biện pháp xử lý theo kết luận thanh tra ngày 16.3 của sở, nhưng họ “kêu oan” vì bất đồng về cách giải thích luật xoay quanh cách hiểu về dịch vụ “phone to phone” chiều từ nước ngoài về Việt Nam.
Ngưng dịch vụ, nhưng vẫn kêu oan
Công nghệ truyền giọng nói qua giao thức Internet (VoIP) mở ra các dịch vụ cho phép gọi điện thoại từ máy tính tới máy tính hay điện thoại và mở rộng ra là điện thoại tới điện thoại. Nhưng luật pháp Việt Nam chỉ cho phép cung cấp dịch vụ theo công nghệ này ở ba dạng: từ máy tính tới máy tính, từ máy tính tới điện thoại ở nước ngoài và từ điện thoại tới điện thoại ở nước ngoài. Riêng dạng thứ ba, ứng dụng chiều gọi từ nước ngoài về Việt Nam không được cho phép. Trên thực tế, một số doanh nghiệp nước ngoài vẫn cung ứng được dịch vụ này, riêng doanh nghiệp trong nước lại chưa được phép.
Cuối tháng 12.008, công ty cổ phần internet Một Kết Nối Việt Nam (OCI Việt Nam) giới thiệu tính năng gọi điện thoại từ nước ngoài về điện thoại ở Việt Nam, như một dịch vụ cộng thêm cho hai loại thẻ là VietVoice và RingVoiz. Theo dó, khách hàng sử dụng hai loại thẻ trên, có thể thực hiện cuộc gọi bằng điện thoại từ Mỹ, Canada và Úc về Việt Nam với thiết bị đầu cuối là chiếc điện thoại. Bà Lê Thị Thu Thu, giám đốc chiến lược của OCI Việt Nam cho biết, để thực hiện được tính năng trên, OCI Việt Nam ký hợp đồng làm dịch vụ “đối soát” cuộc gọi (kiểm tra thông tin của cuộc gọi từ nước ngoài về Việt Nam - PV) trước khi cuộc gọi đó đấu nối vào hệ thống PSTN (mạng điện thoại cố định) của Việt Nam.
Sau ba ngày thanh tra, bắt đầu từ ngày 14.3, sở Thông tin Truyền thông TP.HCM công bố kết luận OCI Việt Nam kinh doanh gọi từ điện thoại tới điện thoại chiều về VIệt Nam khi chưa được phép của bộ Thông tin và Truyền thông. Vì vậy, sở yêu cầu OCI Việt Nam ngưng ngay việc cung cấp dịch vụ phone to phone chiều về Việt Nam; tháo gỡ những thông tin liên quan đến hoạt động cung cấp dịch vụ trên tại các website và thu hồi hai loại thẻ có tích hợp chức năng phone to phone chiều về Việt Nam.
Lập luận chưa đủ thuyết phục
Tuy thực hiện kết luận thanh tra, phía OCI Việt Nam cho rằng, họ chỉ thực hiện “hỗ trợ về mặt thương mại” cho dịch vụ của đối tác OCI Singapore, chứ không hỗ trợ kỹ thuật. Riêng về thiết bị phục vụ việc đối soát cước cũng như định tuyến, theo luật sư Lê Công Định, không đủ cơ sở để chứng minh OCI Việt Nam là nhà cung cấp dịch vụ này. Nhằm hạ giá thành, doanh nghiệp có thể ký hợp đồng thuê ngoài để sử dụng các dịch vụ tương tự.
Bà Thu (OCI Việt Nam) xác nhận với SGTT rằng: là doanh nghiệp OSP nên hệ thống điện thoại internet của OCI không thực hiện kết nối trực tiếp vào mạng điện thoại cố định của Việt Nam mà thực hiện kết nối gián tiếp qua công ty One-Connection Internet Pte Ltd của Singapore, chủ thể pháp lý độc lập đối với OCI Việt Nam. Theo tìm hiểu của SGTT và đã được bà Thu xác nhận, OCI Việt ZNam có mua lưu lượng từ phía đối tác cùng tên ở Singapore. Bà Thu giải thích rằng: “Hợp đồng mua bán lưu lượng cũng không chứng minh là OCI có kinh doanh cho người dùng đầu cuối, bởi vì các công ty viễn thông hoàn toàn có thể mua bán lưu lương qua lại. Đây là hình thức rất thông thường trong viễn thông bởi vì đặc thù của viễn thông là “không có giới hạn địa lý”.
Để chứng minh OCI Việt Nam cung cấp dịch vụ trên, quan trọng nhất là xác minh việc đấu nối từ nước ngoài qua cổng (gateway) để vào hệ thống điện thoại cố định của Việt Nam có hợp pháp hay không. Tuy nhiên, sở Thông tin và truyền thông khó có thể yêu cầu OCI Việt Nam thực hiện điều này. Luật sư Lê Công Định cho biết, phía OCI Việt Nam hoàn toàn có thể cung cấp hợp đồng ký với đối tác Singapore. “Với điều kiện cơ quan chức năng của Việt Nam phải cam kết bảo mật thông tin, theo điều khoản đã ký trong hợp đồng” – ông Định nói. Trên thực tế, đại diện của sở khó có thể đáp ứng điều này. Hoặc nếu đáp ứng, thì cam kết cũng không có hiệu lực, bởi luật đền bù thiệt hại nhà nước vẫn trong giai đoạn soạn thảo. Do vậy, nếu có hậu quả xấu vì bị tiết lộ thông tin, thì cơ quan nhà nước cũng không thể lấy tiền ngân sách mà đền bù.
Một chuyên gia viễn thông nhận xét: “Nếu OCI Việt Nam chứng minh được họ chỉ làm dịch vụ và các đối tác của họ có đầy đủ bằng chứng hợp pháp thì họ… không sai”. Nhưng để chứng tỏ điều này xem ra rất khó khi đối tác ở nước ngoài và chịu sự chi phối của luật định nước sở tại. Chẳng hạn việc yêu cầu OCI Singapore phải công bố thông tin trên, lại vượt quá tầm tay của một cơ quan cấp sở. Theo thông lệ của viễn thông quốc tế là cuộc gọi phát sinh từ lãnh thổ nào thì chịu sự chi phối của luật của quốc gia sở tại. Chính vì vậy, các cuộc gọi từ điện thoại qua giao thức VoIP chiều từ nước ngoài về nằm ngoài luật định của Việt Nam.
Xuất hiện ở Việt Nam cuối năm 1997, quản lý hoạt động internet đã trãi qua hai giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, cơ quan quản lý chỉ “mở khi quản lý được”. Nhưng giai đoạn hai, như nguyên thứ trưởng bộ Bưu chính viễn thông (cũ), ông Mai Liêm Trực phát biểu: “Phát triển đến đâu, quản lý tới đó”. Tuy nhiên, thực thi đúng điều này là một điều không dễ, nhất là khi công nghệ phát triển quá nhanh và thay đổi liên tục.
Trọng Hiền – Quốc Khánh
(SGTT cuối tháng 3.2009)
Đăng ký:
Nhận xét (Atom)
Bài đăng
